• Navarrabiomedek zuzendu du ekimen hau, eta garuneko immunomodulazio estrategiak sustatu ditu funtzio kognitiboak eta motorrak mantendu eta hobetzeko.

  ---

   

Navarrabiomedek gidatutako eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak, CIMAk eta Nafarroako Unibertsitateak, ADItech Fundazioak eta Eversens zein NNBI 2020 enpresek garatutako Innolfact 2.0 proiektua emaitza oso esanguratsuekin amaitu da, gaixotasun neurodegeneratuei aplikatutako doitasun-medikuntzaren esparruan. Industria, Trantsizio Ekologiko eta Digital Enpresarialeko Departamentuak 1,6 milioi euroko laguntza eman zion Innolfact-en bigarren faseari 2023-2026 Proiektu Estrategikoen deialdian. Horri esker, sistema usaimenduna, sistema immunitarioa eta kognizioa lotzen dituen ikuspegi berritzailea sendotu ahal izan da.

INNOLFACT 2.0, Enrique Santamaría Navarrabiomedeko Neuroproteomika Klinikoaren Unitateko ikertzaile nagusiak eta Ana María García-Osta proiektuaren ikertzaile nagusiordeak (CIMA Nafarroako Unibertsitateko Gaixotasun Neurologikoen Terapia Genikoko Programako ikertzailea) zuzenduta, usaimena-immunitate sistema-garuna ardatzean oinarritutako ikerketa translazionaleko eredua finkatu du, Alzheimerra eta Parkinsona bezalako gaixotasun neurodegeneratiboetan zuzenean aplikatzeko modukoa. Diziplina anitzeko partzuergo batek garatutako INNOLFACT 2.0k Usaimeneko Doitasun Medikuntzaren ezarpena sustatu du; ikuspegi berritzaile horrek sistema usaimenduna tresna giltzarri bihurtzen du, bai gaixotasun neurodegeneratiboak goiz diagnostikatzeko, bai estrategia terapeutiko berriak garatzeko.

INNOLFACT 2.0 proiektua Eskualde Garapenerako Europako Funtsak (EGEF/FEDER) kofinantzatu du, Nafarroako FEDER 2021-2027 programaren bidez, eta Nafarroako Gobernuak, 2023-2026 I+G proiektu estrategikoetarako laguntzen deialdiaren esparruan, guztira 1,6 milioi euroko finantzaketarekin. Proiektua SIBERIA erronkaren parte izan da, bioteknologian irtenbide berritzaileak bilatzera bideratua. 2019az geroztik, Industria, Trantsizio Ekologiko eta Digital Enpresarialeko Departamentuak 13 proiektu finantzatu ditu jada arlo horretan.
Proiektuak bere helburu zientifikoak eta lankidetza-helburuak bete ditu, sistema usaimendunaren, immunitarioaren eta kognitiboaren artean lotura nabarmena dagoela frogatuz eta neurodegenerazioaren eremuko etorkizuneko ekimenetarako oinarri sendoa ezarriz. INNOLFACT 2.0rekin, Nafarroak bikaintasunezko ikerketaren aldeko apustua berretsi du, eta usaimen-bidea gaixotasun konplexuen bilakaera aurreikusi eta ulertzeko elementu garrantzitsu gisa finkatzen duen eredu baterantz egin du aurrera.

Usaimena biomarkatzaile eta esku-hartze bide gisa

Proiektuak agerian utzi du usaimenak neurodegenerazioaren adierazle goiztiar gisa duen balioa, baita gaixotasun neurodegeneratiboen progresioan parte hartzen duten prozesu immunitarioekin duen lotura estua ere. Testuinguru horretan, INNOLFACT 2.0k usaimen-funtzioa, erantzun immunitarioa eta nerbio-sistema zentrala lotzen dituzten mekanismoei buruzko ezagutza sortu du.

Halaber, Alzheimer eta Parkinson gaixotasunekin lotutako usaimeneko, immunologiako eta maila molekularreko biomarkatzaileen identifikazioan aurrera egin du, eta lehen balidazio-faseak animalia-ereduetan gainditu dituzten farmako birkokatuentzako sudur barruko administrazio-sistemak garatu ditu. Era berean, datu klinikoak, zentzumen-datuak eta datu omikoak integratzeko aukera eman du pazienteen estratifikazioa eta diagnostiko goiztiarra hobetzeko; horretarako, adimen artifizialean eta ikaskuntza automatikoan oinarritutako tresnak txertatu dira, ingurune klinikoetan gaixotasunen iragarpena eta sailkapena laguntzeko.

Berrikuntza terapeutikoa: diagnostikotik esku-hartzera

Proiektuaren elementu bereizgarrienetako bat sistema usaimendunaren azterketa izan da, ez soilik diagnostikorako tresna gisa, baita esku-hartzerako bide posible gisa ere. Ildo horretan, INNOLFACT 2.0k nerbio-sistema zentralera zuzendutako sudur barruko terapien garapenerako oinarriak ezarri ditu, usaimen-bidearen eta garunaren arteko lotura zuzena aprobetxatuz.
Gainera, funtzio kognitiboak eta motorrak mantendu edo hobetzea helburu duten garuneko immunomodulazio estrategien azterketa sustatu du, baita usaimen-entrenamendua ere, inpaktu klinikoa izan dezakeen zentzumen-esku-hartzerako tresna gisa.

Maila handiko diziplina anitzeko partzuergoa

INNOLFACT 2.0k ikerketa biomedikoa, praktika klinikoa eta garapen teknologikoa bateratzen dituen elkarlaneko ekosistema sendotu du. Ekosistema horretan parte hartzen dute Navarrabiomedek, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak, Nafarroako Unibertsitate Klinikak, CIMAk eta Nafarroako Unibertsitateak; proteomikan, geriatrian, neurologian, otorrinolaringologian, neurobiologian, immunologian, bioinformatikan, ingeniaritzan eta datuen analisian espezializatutako profesionalak biltzen dira bertan.
Era berean, proiektuak ezagutzaren transferentziari lotutako osagaia ere badu, NNBi eta Eversens enpresen parte-hartzearen bidez. Lehenengoa algoritmo prediktiboen garapenean eta osasunaren digitalizazioan espezializatuta dago; bigarrena, berriz, arnasketako airean dauden biomarkatzaileen bidez monitorizazio ez-inbaditzailea egiteko gailu medikoen garapenean.

Bestalde, ADItech-en laguntza metodologikoarekin, SINAIren koordinatzailea den aldetik, genero-dimentsioa proiektuaren etapa guztietan txertatu da, gaixotasun neurodegeneratiboetan sexuaren araberako desberdintasunak daudela egiaztatu ondoren.
Proiektuan planteatutako ikuspegiari jarraiki, INNOLFACT 2.0k oinarriak ezarri ditu usaimena gaixotasun neurodegeneratiboen eta zahartzearen abordatze klinikoan gero eta gehiago integratzeko. Helburua da detekzio goiztiarra hobetzea eta usaimena-immunitate sistema-garuna ardatzaren funtzionamendu egokia sustatzera bideratutako ikuspegi terapeutiko berriak aztertzea.