• Navarrabiomed buru duen ekimen honek 1.453.112,92 euro ditu 2025-2028ko I+G proiektu estrategikoak egiteko Laguntza Deialdiaren bidez

Espezializazio Adimenduneko S4 Estrategiaren lehentasunen esparruan, Nafarroako Gobernuko Industria eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuak bioteknologiako proiektu estrategiko bat bultzatu du, Nafarroako 100 urtetik gorako biztanleak aztertzeko, bizi itxaropen osasungarria handitzeko eta estrategia terapeutiko berriak sortzeko.

Concretamente está orientado a analizar a personas centenarias con el fin de desarrollar nuevas estrategias terapéuticas y dispositivos diagnósticos que transformen el sector de la salud geriátrica y mejoren la esperanza de vida saludable. La iniciativa ha comenzado con la primera reunión de consorcio, celebrada en el marco del Día internacional de las personas mayores que se celebra mañana, 1 de octubre.

Zehazki, ehun urtetik gorako pertsonak aztertzera bideratuta dago, osasun geriatrikoaren sektorea eraldatuko duten eta bizi-itxaropen osasungarria hobetuko duten estrategia terapeutiko eta gailu diagnostiko berriak garatzeko. Ekimena partzuergoaren lehenengo bilerarekin hasi da, bihar, urriak 1, ospatuko den Adinekoen Nazioarteko Egunaren barruan.

Zahartzearen analisia adin aurreratuan

Zahartze biologikoa faktore anitzeko prozesua da, adinekoen itxaropenean eta bizi-kalitatean eragina duten faktore genetiko, epigenetiko eta ingurumenekoen arteko elkarreraginaren emaitza. Testuinguru horretan, BIOANCIENT zahartzea atzeratzeko eta lotutako gaixotasun kronikoak prebenitzeko prebentzio-estrategia indibidualizatuak garatzea ahalbidetzen duten tratamendu espezifikoak identifikatzeko sortu zen, bizi-kalitate handiagoarekin bizitzea lortzera bideratuta. Gainera, diagnostiko-metodo berritzaileak diseinatu eta garatu nahi ditu proiektuak, hainbat patologiaren detekzio arin eta goiztiarra ahalbidetuko dutenak, paziente bakoitzaren abordatze klinikoa pertsonalizatuz.

Enrique Santamaría, Navarrabiomedeko Neuroproteomika Klinikoko Unitateko ikertzaile nagusia, proiektuaren buru da, eta haren ikuspegi berritzailea nabarmendu du: "Ehun urteko biztanleria aztertzeak aukera paregabea eskaintzen du muturreko bizitza-luzerarekin lotutako biomarkatzaileak identifikatzeko, narriaduraren mekanismo molekularrak hobeto ezagutzeko, zahartze biologikoaren aldakortasuna baloratuz, eta adin aurreratuetan bizi-kalitatea hobetuko duten konposatu bioteknologiko berriak garatzeko".

Erronka horri aurre egiteko, BIOANCIENTek 1,7 milioi euroko aurrekontua du, eta partzuergo bat, arlo biomedikoan inplikatutako bost erakunderekin: Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioa, Nafarroako Unibertsitate Ospitalea, Nafarroako Unibertsitate Publikoa, Nafarroako Unibertsitate Gailurra eta ADItech; eta lau enpresa: InsAIght, NUCAPS Tecnologies, Tairel Data eta traumatologiako eta errehabilitazio aurreratuko TDN klinika. Guztira, 70 profesional asistentzial inguruk eta arlo osagarrietako ikerketako profesionalek hartzen dute parte, hala nola neurozientziak, geriatria, teknologiak –omikak, datuen prozesamendua eta adimen artifiziala eta garapen nanoteknologikoa.

Ehun urtetik gorako 300 pertsona inguru Nafarroan

Eurostaten eta Osasunaren Mundu Erakundearen datuen arabera, 2050ean Europako biztanleriaren % 30 baino gehiago 65 urtetik gorakoa izango da, eta horrek erronka nabarmenak planteatzen ditu osasun- eta gizarte-sistemen iraunkortasunerako. Estatistikako Institutu Nazionalak eskura dituen azken datuen arabera, Nafarroan 65 urtetik gorako 140.585 pertsona daude, eta horietatik 279k 100 urte edo gehiago zituzten. Bereziki nabarmentzen da Foru Erkidegoan ehun urte dituzten pertsonen % 85 emakumeak direla (238, eta 41 gizon), eta horrek agerian uzten du zahartzeari genero-ikuspegiarekin heltzeko beharra.

Testuinguru horretan, ehun urtetik gorako pertsonak balio biomediko handiko kohortea dira zahartze osasungarria aztertzeko; izan ere, erresilientzia klinikoa, funtzionala eta molekularra dute, adin aurreratuetan nagusi diren patologien aurrean. Hala ere, talde hori historikoki oso txikia izan da saiakuntza klinikoetan, batez ere komorbilitateen presentziagatik, sartzeko muga logistikoengatik eta jorratzeko muga etikoengatik. Bazterketa horrek arrakala sortu du ebidentzia klinikoak sortzean eta horien ezaugarrietara egokitutako esku-hartze pertsonalizatuak diseinatzean.

Benetako adinak pertsona baten egoera funtzionala edo molekularra nahitaez islatzen ez duenez, adin biologikoa teknologia – omiko integratuen bidez zehaztea funtsezko tresna da narriadura-arriskua aurreikusteko, prebentzio-estrategia berriak garatzeko eta osasun-sistema iraunkorragoak garatzeko.