Noticias

Neurokirurgiako zerbitzuak teknika berri hori erabiltzen du, prozesua aldez aurretik Navarrabiomedeko kirofano esperimentalaren bioereduetan probatu ondoren, Osasun Departamentuko Irakaskuntza Planeko prestakuntza-jardueraren esparruan.

Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko (NOU) Neurokirurgia Zerbitzuak zentro bereko Otorrinolaringologia eta Oftalmologia zerbitzuekin batera, burbuineko tumoreak goiko betazalean ebaki txiki bat eginez kentzeko bi ebakuntza egin ditu berriki. Osasun Departamentuko Irakaskuntza Planeko prestakuntza jardueraren barruan, Navarrabiomedeko kirofano esperimentalaren instalazioetan probatutako teknika berria da.

Inbasio txikieneko prozedura horrek hainbat abantaila ditu teknika tradizionalaren aldean: kraniotomia egiteak sor ditzakeen konplikazioak saihesten dira, larruazaleko ebakidura eta lesiora iristeko garezurreko hezur kopurua askoz txikiagoak baitira. Teknika horren bidez, halaber, kirurgia-denbora murrizten da, ebakuntza ondoko min gutxiago izaten da eta gaixoa azkarrago sendatzen da.
 
Hasieran, AEBetako zirujau batek deskribatzen du transorbitario endoskopikoa aztertzea, eta munduko zentro gutxitan egiten da. Espainian, Bartzelonako Hospital Clinic-ek bakarrik argitaratu ditu prozedura horren bidezko esku-hartzeak. Teknika horrek prestakuntza oso espezifikoa eskatzen du, askotan nazioarteko zentroetan, eta, halaber, talde kirurgikoen arteko koordinazio garrantzitsua. Bertan prestatzeko, Idoya Zazpek, NOUko Neurokirurgia Zerbitzuko buruak, ikastaro bat egin zuen duela gutxi Napolin, Neurokirurgiako Italiako Elkarteak antolatuta. Ikastaro horretan, Seulgo Samsung Ospitaleko Kong doktoreak, horrelako prozeduretan esperientzia handiena duen neurozirujauak parte hartu zuen.

Teknika hau orbita inbaditzen duten edo begiaren atzean dauden garezurraren oinarriko tumore zerebraletan erabiltzen da. NOUn egindako mota horretako bi ebakuntzak urriaren 26an eta azaroaren 9an egin ziren. Lehenengo kasuan, garuneko tumore bat zegoen, orbita inbaditu eta exoltafmoak eragiten zituena (protrusioa edo begi-globoaren desplazamendua). Bigarren gaixoari orain dela bederatzi urte tumore bat eman zioten teknika klasikoaren bidez, kraniektomiaz irekitako tratamendu baten bidez. Hala ere, duela gutxi tumorea birzatitu egin zen, eta horrek beste ebakuntza bat eskatzen zuen. Bi pazienteak, emakume gazteak, arazorik gabe eboluzionatu zuten ebakuntzaren ondoren.

Informazio gehiago:

• Irakurri Nafarroako Gobernuko prensa oharra 
• Bioereduak eta Ebakuntza-gela Esperimentalako jarduerak eta zerbitzuak 

Pablo Iturbe Sanzek, Navarrabiomedeko Patogenesi mikrobianoko Unitateko doktoretza aurreko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du datorren ostiralean, abenduaren 1ean, 10etan, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, "Staphylococcus aureus-en NcO*en atlasa" izenekoa, Navarrabiomeden egin da, Iñigo Lasa Uzcudun, Navarrabiomedeko mikrobianoko Unitateko ikertzaile nagusiaren zuzendaritzapean. Pablo Iturbe Sanzen ikerketak Staphylococcus aureus bakterioaren genoman dauden NcO-ak mapeatu nahi ditu. 

Ikerketaren garapena eta emaitzak

Navarrabiomedeko Patogenesi Mikrobionoko Unitateak aurretik egindako azterlan batean, transkripzio-egitura berri bat zegoela dokumentatu zuen, NcO izenekoa. NcOak RNA molekula bakar batean transkribatzen diren gene-multzoak dira, nahiz eta kontrako norabidean transkribatzen diren geneen bidez bereizita egon. Aurkikuntza horrek paradigma berri bat ireki zuen bakterioetako geneen adierazpenaren azterketan.

Doktorego-tesian, Pablo Iturbe Staphylococcus aureus bakterioaren genoman dauden NcOen kopurua ezartzera bideratu da, transkripzio-egitura horien maiztasuna, ezaugarri komunak edo gene inplikatuen arteko erlazio funtzionala zehazteko. RNA luzeak sekuentziatzeko aukera ematen duen Nanoporeko zuzeneko RNA sekuentziatzeko metodologia erabiliz, Staphylococcus aureus genoman 18 NcO daudela detektatu da. Transkripzio-arkitektura hori ez da bakterioena soilik, eta fagoetan ere agertzen da (bakterioen birusa). Zehazki, Staphylococcus aureus-en bereizgarria den fago batek lau NcO ditu.

Ondorioz, tesi horrek agerian uzten du bakterioetan geneen adierazpena koordinatzeko transkripzio-arkitektura berri bat dagoela.

Finantzaketa eta emaitzen hedapena

Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioaren 2017ko I+G+B proiektuetarako laguntzen deialdiaren bidez lortutako FPI beka batek finantzatu du ikerketa.

Tesiaren emaitzen ondorioz, bi argitalpen berrikusten ari dira: bata Microlife aldizkarian eta bestea Nature Mikrobiology aldizkarian.

Bestalde, emaitzak Espainiako Mikrobiologia Elkarteko eta Espainiako Genetika Elkarteko bi zientzia-biltzarretan (biak 2021ean) zabaldu dira. Halaber, EMBOk antolatutako Mikrobiologiari buruzko nazioarteko kongresu batean (The new Mikrobiology, 2022) ahozko azalpena egin zen eta poster onenaren saria eman zen.
 

* jarraian ez dagoen operoia
 

Ester Blanco Palmeirok, Navarrabiomedeko OnkoInmunologia Unitateko doktoretza aurreko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitatetik egindako doktore tesia irakurriko du datorren ostiralean, azaroarenen 3an, 10etan, CIMA Nafarroako Unibertsitateko Ekitaldi Aretoan. 

Doktore lana, ‘Tumoreari lotutako zelula mieloideak agente immunomodulatzaileen bidez birprogramatzea, PD-1 aurkako terapiak hobetzeko”, izenekoa, Navarrabiomeden eta Nafarroako Unibertsitate Ospitalean egin da,  Grazyna Kochan eta Cristian Smerdou zuzendaritzapean. 

Ikerketaren garapena eta emaitzak

PD-1/PDL1 blokeoan oinarritutako terapiek emaitza klinikoak eta erantzun iraunkorrak erakutsi dituzte, baina ez dira eraginkorrak paziente askorentzat. Zenbait hurbilketa proposatu dira immunoterapiak sustatzeko. Besteak beste, arreta handiagoa jarri du tumore-mikroingurunearen modulazioan, haren osagai garrantzitsua diren eta T linfozitoak eragiten dituen jarduera inhibizioaren erantzule diren mieloide immunosupresoreak birprogramatuz. Immunogeno-populazioetara birprogramatzeak minbiziari lotutako immunoezabatze handi hori eragin lezake.

Emaitza horietan oinarrituta, MDSCen eta TAMen bereizketa, heltzea eta jarduera immunosupresorea aldatzeko gai diren konposatu batzuk aukeratu dira. Konposatu horiek saguaz hornitzen duten mieloide populazioetan eta zelula ez-txikietako biriketako minbizia (CPCNP) duten pazienteen odol periferikoko zelula isolatuetan ebaluatu dira. Analizatutako konposatuen artean, T linfozitoak aktibatzeko gaitasuna duten populazio immunoestimulatzaileekiko tumoreari lotutako populazio mieloide xurgatzaileak berriro programatzeko gai den molekula gisa identifikatu zen oleuropeina. Izan ere, immunoterapiarekiko berez erresistentea den biriketako minbizian PD1 aurkako immunoterapiarekin batera erabiltzeak eragin antitumorala nabarmena izan du.

En base a estos resultados se han seleccionado unos compuestos capaces de alterar la diferenciación, maduración y actividad inmunosupresora de las MDSCs y TAMs. Estos compuestos se han evaluado en poblaciones mieloides suppresoras de ratón y células aisladas de sangre periférica de pacientes con cáncer de pulmón de células no pequeñas (CPCNP). Entre compuestos analizados, la oleuropeina fue identificada como molécula capaz de reprogramar las poblaciones mieloides supresoras asociadas al tumor hacia poblaciones inmunoestimuladoras con capacidad de activar los linfocitos T. De hecho, su uso en combinación con inmunoterapia anti-PD1 en modelo de cáncer de pulmón intrínsecamente resistente a la inmunoterapia ha mostrado un efecto antitumoral prometedor. 

Finantzaketa eta hedapena

Europako ISOLDA proiektuaren esparruan finantzatu da ikerketa, eta hainbat argitalpen zientifiko sortu ditu. Ester 23 argitalpen, 8 lan original eta 15 azterketa zientifiko egin ditu. Gainera, emaitzak estatuko eta nazioarteko hainbat biltzarretan zabaldu dira (10 komunikazio).
Nabarmentzekoa da Ester Blancok SETGYCren bidaia-beka bat jaso duela ESGCTen kongresura joateko (Edinburgh, 2022).

Gainera, KSMO 2022 nazioarteko kongresuan finalista izan da ahozko komunikazio hoberentzat, eta ahozko komunikazio hoberentzat finalista ere izan da ASEICA Educational 2021 sinposioan. 2023an, Ester Blancok hiru hilabeteko egonaldia egin zuen. Londresko Unibertsitateko (UCL) Clare Bennett, EACR Travel Fellowships bidaia-beka bati eta EMBO Short Term Fellowships-en beste beka bati esker.
 

• Osasun Departamentuak finantzatzen du bizitzaren lehen urtetatik osasuna hobetzeko eta aldi berean haurren populazioan gehiegizko pisua eta obesitatea ekiditeko ekimen hau.

ELIKUME proiektua urria honetan jarri da abian, bere helburua izanik jadanik menu osasuntsuekin eta jasangarriekin kontatzen duten Iruñako udal haur eskoletara datozen haurren ohitura dietetikoak eta egoera nutrizionala ezagutzea. 

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak "Ikerketa Proiektuak 2022 Osasunaren Zientzietako Ikerketan” deialdiaren bidez finantzatutako ekimen bat zein lanean ari den eskainitako prestakuntza eta sentsibilizazioa lagungarriak gerta litezkeelakoan haurren gehiegizko pisua hala nola obesitatea murrizteko eta gainera, gure gizartearen osasuna hobetzeko.

Zehazki, ELIKUME proiektuak esku-hartze programa bat garatuko du zeinetan Iruñako udal haur eskoletako 18 eta 36 hilabete arteko ikasleen familiak tartean nahasiko diren  egungo (2023-2024) eta hurrengo (2024-2025) ikasturteetan. Familia parte hartzaileei hasierako ebaluaketa bat egingo zaie eta beste bat programa amaitzean, eta bizi-ohitura osasuntsuen hala nola bizi-estilo aktiboen gaineko proiekturako berariaz diseinatutako online prestakuntzarako sarbidea izango dute, zeinetan halaber sukaldaritza-tailerrak barne hartzen diren, adibidez. Borondatezkoa den inolako kosturik gabeko prestakuntza honek eragin positiboa izan dezake haurrengan haurtzarotik hasita bizi osoan zehar. 

Parte hartzeko interesa duten pertsonak proiektuaren webgunean, www.elikume.com, erregistratu ahal dira zeinetan, gainera, hari buruzko informazio gehiago topa litekeen. 

Ikerketa taldeko kideak dira Nafarroako Pediatria Elkarteko profesionalak, "Iruñako Udal Haur Eskolak" erakunde autonomoa hala nola Nafarroako Unibertsitate Publikoa (Osasun Zientzien Fakultatea), Nafarroako Osasun Ikerketarako Institutuaren (IdiSNA) eta Navarrabiomed ikerketa biomedikorako ikerketa-zentroaren lankidetza lagun. 

Proiektuaren zuzendaria Antsoaingo Osasun Zentroko pediatra Edurne Ciriza da, eta berarekin elkarlanean ari dira Izaskun Berasategi (Iruñako udal haur eskoletako nutrizionista), Isabel Juaniz (nutrizionista eta proiektuaren ikertzailea) hala nola Maria Medrano (hezitzaile fisiko eta ikertzailea eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea) nutrizionistak.

• Informazio gehiago:
  • Irakurri Nafarroako Gobernuko prents-oharra
  • Ikusi ELIKUME proiektuko webgunea 

Nutri+ I+G proiektuak elikadura-irtenbide berriak garatzea lortu du, irenstean zailtasunak edo disfagia duten pazienteen segurtasuna eta bizi-kalitatea hobetzeko. Lortutako emaitzak partzuergo batek egindako ikerketa- eta garapen-lanaren emaitza dira. Partzuergo horretan, enpresek, zentro soziosanitarioek eta SINAI Nafarroako berrikuntza-sistemako eragileek parte hartu dute. Proiektuak 1.549.084,70 euroko aurrekontua izan du, eta horietatik 776.348,15 euro Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuari esker finantzatu dira, 2020-2022 I+G proiektu estrategikoetarako laguntzen deialdiaren bidez.

Zehazki, Nutri+ek 30 produktu garatzea lortu du disfagia duten pertsonentzat, eta zortzi plater mastekatze errazeko dietentzat. Gama berri horiei esker, paziente horien elikadura hobetu ahal izango da, aukera gutxiago baitituzte elikagaiak hartzeko. Horrela, osasuna, nutrizio-egoera eta, azken batean, bizi-kalitatea hobetzea lortuko dute. Garatutako beste produktu eta plater batzuen artean, kroketa, pasta plater, krema eta plater prestatu sorta berri bat sortu da.

Garapen hori zentro soziosanitarioek, elikagai- eta teknologia-enpresek eta erakundeek osatutako partzuergo batek egin du. Proiektuaren liderra DomusVi zahar-etxea izan da. Alde soziosanitarioa Nafarroako Ospitale Unibertsitarioarekin (NOU) eta ADACENekin (Nafarroako Kalte Zerebralaren Elkartea) osatu da. Elikagai-enpresen atalean, IAN taldea, Frisa precocinados, Tutti pasta eta Cocuus egon dira. Azkenik, Nafarroako Unibertsitatea, ADItech eta Elikagaien Teknologia eta Segurtasunerako Zentro Nazionala (CNTA) ere tartean izan dira.

Partzuergoan sartutako bazkide motak ikuspegi integrala eta diziplina anitzekoa eman du disfagia duten pazienteen bizi-kalitatea hobetzeko. Patologia hori oso ohikoa da; izan ere, ospitaleratutako adineko pazienteen % 47ri eta adinekoen egoitzetan ospitaleratutako adineko pertsonen % 50i baino gehiagori eragin diezaieke. Disfagia duten pazienteek zailtasunak dituzte elikagaiak irensteko, eta horrek asfixia-arazoak eta beste konplikazio batzuk eragin ditzake, hala nola biriketako infekzioak, desnutrizioa edo deshidratazioa.

Prozesua

Emaitza horiek lortzeko, Nutri+ proiektua bost jardueraren inguruan garatu da. Lehenengoa diseinu-fasea izan da, eta bertan nutrizio-eskakizunak eta -helburuak identifikatu dira. Ondoren, testurizazio-teknologiak garatzeko fase bat egin da, nutrizio-balioa eta balio funtzionala duten osagaiak gehitzen jarraitzeko. Ondoren, menuak eta elikagaiak garatu dira, eta, azkenik, onarpena, funtzionaltasuna eta sektore objektiboetan duen eragina ebaluatu dira.

Emaitza disfagia duten pertsonentzat egokiak diren 30 produktu eta mastekatze errazeko dietetarako zortzi plater izan dira. Horietatik guztietatik, "softmimic" teknologiaren bidez moldatutako lau produktu garatu dira (hanburgesa, legatza, anana eta ilarrak). Teknologia horri esker, itxura errealista duten produktuak eta paziente mota horientzat egokitutako testurak lor daitezke.

Garatutako 38 plater eta produktuetatik, 25 zentzumenen bidez ebaluatu dituzte boluntarioek, hainbat patologia eta mastekatze- eta/edo irenste-arazo dituztela, xede-biztanleriak plater horien onarpena baliozkotzeko helburuarekin. Produktu berri horien onarpen handia zela eta, disfagia duten pertsonen ohiko menuetan sartu ziren, eta elikadura-estrategia horrek haien bizi-kalitatean, digestio-ongizatean eta proposatutako menu berriarekiko gogobetetasunean duen eragina ebaluatu zen.

Produktu horiek hiru hilabetez etengabe kontsumitu ondoren, zehaztutako elikadura-estrategiaren emaitzek hobetzeko joera erakutsi zuten nutrizio-egoeran, boluntarioen gogobetetasun-mailan eta, azken batean, ikerketan parte hartu duten erabiltzaileen bizi-kalitatean.

• Informazio gehiago: www.navarra.es

• Navarrabiomedeko eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko profesionalek parte hartu dute Nafarroako Unibertsitatearen gailurra buru duen zentro anitzeko proiektu honetan

Garapen Ekonomikoko eta Enpresarialeko Departamentuak diruz lagundu du, I+Gko proiektu estrategikoetarako laguntzen deialdiaren bidez, minbiziaren aurka borrokatzeko immunoterapia-tekniketan aurrera egitea helburu duen Linterna proiektua. Zehazki, biriketako minbizia geldiarazteko eraginkorra izan daitekeen biomarkatzaile bat identifikatzea lortu du proiektuak. Proiektu honetan, gainera, analisi genomikoko teknikak erabili dira tabakoak eragindako biriketako minbizia dutenentzat. Horri esker, identifikazioan aurrera egin ahal izan da eta ikuspegi terapeutiko berriak garatu ahal izan dira.

Linterna proiektuaren helburu nagusia (Lidergoa eta INnovación en immunoTERapia del cancer desde NAvarra) minbiziaren aurka borrokatzeko immunoterapia-estrategiak garatzen ari diren erakundeen lana bateratzea da. Teknika horren bidez, organismoaren defentsak sustatzen dira, adibidez, organismotik kanpoko produktu kimikoak ematean oinarritzen diren tekniken aurrean.

Garapen osoa CIMA - Universidad de Navarra gailurra buru duen partzuergo batek egin du, eta bertan parte hartu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak (Onkologia Medikoaren Zerbitzua), Clínica Universidad de Navarrak, Navarrabiomedek (Onkologia- eta Onkologia Mediko Translazionaleko Unitateak), ADItech-ek eta Medibiofarma enpresak.

Proiektuaren garapenean, zelulaz kanpoko markatzaileak bilatu dira pazienteen plasma-laginetan. Horretarako, errendimendu handiko teknika analitikoak erabili dira. Lan horri esker, fraktalkina identifikatu da, beste zelula batzuen hazkundea eta jarduera kontrolatzen laguntzen duen proteina txiki bat, immunoterapiari erantzuteko biomarkatzaile gisa. Aurkikuntza horri esker, tratamendu eraginkorragoak garatu ahal izango dira, proteina hori gaur egungo terapiekin konbinatuz.
 

• Informazio gehiago. 
• Bídeoa ikusi