Noticias

• Osasun Departamentuak finantzatzen du bizitzaren lehen urtetatik osasuna hobetzeko eta aldi berean haurren populazioan gehiegizko pisua eta obesitatea ekiditeko ekimen hau.

ELIKUME proiektua urria honetan jarri da abian, bere helburua izanik jadanik menu osasuntsuekin eta jasangarriekin kontatzen duten Iruñako udal haur eskoletara datozen haurren ohitura dietetikoak eta egoera nutrizionala ezagutzea. 

Nafarroako Gobernuko Osasun Departamentuak "Ikerketa Proiektuak 2022 Osasunaren Zientzietako Ikerketan” deialdiaren bidez finantzatutako ekimen bat zein lanean ari den eskainitako prestakuntza eta sentsibilizazioa lagungarriak gerta litezkeelakoan haurren gehiegizko pisua hala nola obesitatea murrizteko eta gainera, gure gizartearen osasuna hobetzeko.

Zehazki, ELIKUME proiektuak esku-hartze programa bat garatuko du zeinetan Iruñako udal haur eskoletako 18 eta 36 hilabete arteko ikasleen familiak tartean nahasiko diren  egungo (2023-2024) eta hurrengo (2024-2025) ikasturteetan. Familia parte hartzaileei hasierako ebaluaketa bat egingo zaie eta beste bat programa amaitzean, eta bizi-ohitura osasuntsuen hala nola bizi-estilo aktiboen gaineko proiekturako berariaz diseinatutako online prestakuntzarako sarbidea izango dute, zeinetan halaber sukaldaritza-tailerrak barne hartzen diren, adibidez. Borondatezkoa den inolako kosturik gabeko prestakuntza honek eragin positiboa izan dezake haurrengan haurtzarotik hasita bizi osoan zehar. 

Parte hartzeko interesa duten pertsonak proiektuaren webgunean, www.elikume.com, erregistratu ahal dira zeinetan, gainera, hari buruzko informazio gehiago topa litekeen. 

Ikerketa taldeko kideak dira Nafarroako Pediatria Elkarteko profesionalak, "Iruñako Udal Haur Eskolak" erakunde autonomoa hala nola Nafarroako Unibertsitate Publikoa (Osasun Zientzien Fakultatea), Nafarroako Osasun Ikerketarako Institutuaren (IdiSNA) eta Navarrabiomed ikerketa biomedikorako ikerketa-zentroaren lankidetza lagun. 

Proiektuaren zuzendaria Antsoaingo Osasun Zentroko pediatra Edurne Ciriza da, eta berarekin elkarlanean ari dira Izaskun Berasategi (Iruñako udal haur eskoletako nutrizionista), Isabel Juaniz (nutrizionista eta proiektuaren ikertzailea) hala nola Maria Medrano (hezitzaile fisiko eta ikertzailea eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko irakaslea) nutrizionistak.

• Informazio gehiago:
  • Irakurri Nafarroako Gobernuko prents-oharra
  • Ikusi ELIKUME proiektuko webgunea 

Nutri+ I+G proiektuak elikadura-irtenbide berriak garatzea lortu du, irenstean zailtasunak edo disfagia duten pazienteen segurtasuna eta bizi-kalitatea hobetzeko. Lortutako emaitzak partzuergo batek egindako ikerketa- eta garapen-lanaren emaitza dira. Partzuergo horretan, enpresek, zentro soziosanitarioek eta SINAI Nafarroako berrikuntza-sistemako eragileek parte hartu dute. Proiektuak 1.549.084,70 euroko aurrekontua izan du, eta horietatik 776.348,15 euro Industriako eta Enpresen Trantsizio Ekologiko eta Digitalerako Departamentuari esker finantzatu dira, 2020-2022 I+G proiektu estrategikoetarako laguntzen deialdiaren bidez.

Zehazki, Nutri+ek 30 produktu garatzea lortu du disfagia duten pertsonentzat, eta zortzi plater mastekatze errazeko dietentzat. Gama berri horiei esker, paziente horien elikadura hobetu ahal izango da, aukera gutxiago baitituzte elikagaiak hartzeko. Horrela, osasuna, nutrizio-egoera eta, azken batean, bizi-kalitatea hobetzea lortuko dute. Garatutako beste produktu eta plater batzuen artean, kroketa, pasta plater, krema eta plater prestatu sorta berri bat sortu da.

Garapen hori zentro soziosanitarioek, elikagai- eta teknologia-enpresek eta erakundeek osatutako partzuergo batek egin du. Proiektuaren liderra DomusVi zahar-etxea izan da. Alde soziosanitarioa Nafarroako Ospitale Unibertsitarioarekin (NOU) eta ADACENekin (Nafarroako Kalte Zerebralaren Elkartea) osatu da. Elikagai-enpresen atalean, IAN taldea, Frisa precocinados, Tutti pasta eta Cocuus egon dira. Azkenik, Nafarroako Unibertsitatea, ADItech eta Elikagaien Teknologia eta Segurtasunerako Zentro Nazionala (CNTA) ere tartean izan dira.

Partzuergoan sartutako bazkide motak ikuspegi integrala eta diziplina anitzekoa eman du disfagia duten pazienteen bizi-kalitatea hobetzeko. Patologia hori oso ohikoa da; izan ere, ospitaleratutako adineko pazienteen % 47ri eta adinekoen egoitzetan ospitaleratutako adineko pertsonen % 50i baino gehiagori eragin diezaieke. Disfagia duten pazienteek zailtasunak dituzte elikagaiak irensteko, eta horrek asfixia-arazoak eta beste konplikazio batzuk eragin ditzake, hala nola biriketako infekzioak, desnutrizioa edo deshidratazioa.

Prozesua

Emaitza horiek lortzeko, Nutri+ proiektua bost jardueraren inguruan garatu da. Lehenengoa diseinu-fasea izan da, eta bertan nutrizio-eskakizunak eta -helburuak identifikatu dira. Ondoren, testurizazio-teknologiak garatzeko fase bat egin da, nutrizio-balioa eta balio funtzionala duten osagaiak gehitzen jarraitzeko. Ondoren, menuak eta elikagaiak garatu dira, eta, azkenik, onarpena, funtzionaltasuna eta sektore objektiboetan duen eragina ebaluatu dira.

Emaitza disfagia duten pertsonentzat egokiak diren 30 produktu eta mastekatze errazeko dietetarako zortzi plater izan dira. Horietatik guztietatik, "softmimic" teknologiaren bidez moldatutako lau produktu garatu dira (hanburgesa, legatza, anana eta ilarrak). Teknologia horri esker, itxura errealista duten produktuak eta paziente mota horientzat egokitutako testurak lor daitezke.

Garatutako 38 plater eta produktuetatik, 25 zentzumenen bidez ebaluatu dituzte boluntarioek, hainbat patologia eta mastekatze- eta/edo irenste-arazo dituztela, xede-biztanleriak plater horien onarpena baliozkotzeko helburuarekin. Produktu berri horien onarpen handia zela eta, disfagia duten pertsonen ohiko menuetan sartu ziren, eta elikadura-estrategia horrek haien bizi-kalitatean, digestio-ongizatean eta proposatutako menu berriarekiko gogobetetasunean duen eragina ebaluatu zen.

Produktu horiek hiru hilabetez etengabe kontsumitu ondoren, zehaztutako elikadura-estrategiaren emaitzek hobetzeko joera erakutsi zuten nutrizio-egoeran, boluntarioen gogobetetasun-mailan eta, azken batean, ikerketan parte hartu duten erabiltzaileen bizi-kalitatean.

• Informazio gehiago: www.navarra.es

• Navarrabiomedeko eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko profesionalek parte hartu dute Nafarroako Unibertsitatearen gailurra buru duen zentro anitzeko proiektu honetan

Garapen Ekonomikoko eta Enpresarialeko Departamentuak diruz lagundu du, I+Gko proiektu estrategikoetarako laguntzen deialdiaren bidez, minbiziaren aurka borrokatzeko immunoterapia-tekniketan aurrera egitea helburu duen Linterna proiektua. Zehazki, biriketako minbizia geldiarazteko eraginkorra izan daitekeen biomarkatzaile bat identifikatzea lortu du proiektuak. Proiektu honetan, gainera, analisi genomikoko teknikak erabili dira tabakoak eragindako biriketako minbizia dutenentzat. Horri esker, identifikazioan aurrera egin ahal izan da eta ikuspegi terapeutiko berriak garatu ahal izan dira.

Linterna proiektuaren helburu nagusia (Lidergoa eta INnovación en immunoTERapia del cancer desde NAvarra) minbiziaren aurka borrokatzeko immunoterapia-estrategiak garatzen ari diren erakundeen lana bateratzea da. Teknika horren bidez, organismoaren defentsak sustatzen dira, adibidez, organismotik kanpoko produktu kimikoak ematean oinarritzen diren tekniken aurrean.

Garapen osoa CIMA - Universidad de Navarra gailurra buru duen partzuergo batek egin du, eta bertan parte hartu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak (Onkologia Medikoaren Zerbitzua), Clínica Universidad de Navarrak, Navarrabiomedek (Onkologia- eta Onkologia Mediko Translazionaleko Unitateak), ADItech-ek eta Medibiofarma enpresak.

Proiektuaren garapenean, zelulaz kanpoko markatzaileak bilatu dira pazienteen plasma-laginetan. Horretarako, errendimendu handiko teknika analitikoak erabili dira. Lan horri esker, fraktalkina identifikatu da, beste zelula batzuen hazkundea eta jarduera kontrolatzen laguntzen duen proteina txiki bat, immunoterapiari erantzuteko biomarkatzaile gisa. Aurkikuntza horri esker, tratamendu eraginkorragoak garatu ahal izango dira, proteina hori gaur egungo terapiekin konbinatuz.
 

• Informazio gehiago. 
• Bídeoa ikusi

• Se trata de una iniciativa colaborativa que combina datos de 31 cohortes de seguimiento de Riesgo vascular en la que han participado 23 instituciones de 12 CCAA. 

El Departamento de Salud del Gobierno de Navarra participa en el Estudio CORDELIA (Collaborative cOhorts Reassembled Data to study mEchanisms and Longterm Incidence of chronic diseAses), que ha sido objeto de ayuda en la Convocatoria de Medicina Personalizada de Precisión del Instituto de Salud Carlos III. La iniciativa está liderada a nivel nacional por el Instituto Hospital del Mar de Investigaciones Médicas (IMIM) y constituye el estudio representativo de la población más grande de asociación del genoma humano con factores de riesgo para las enfermedades cardiovasculares. Además, la investigación permitirá avanzar hacia la personalización de su prevención y tratamiento.

Este proyecto colaborativo combina datos de 31 cohortes de seguimiento de Riesgo vascular en España, de 23 instituciones que representan a 12 comunidades autónomas, a fin de realizar proyectos o contrastar hipótesis de investigación científica con un poder estadístico holgado para estudiar la validez de las funciones de riesgo cardiovascular existentes e identificar factores de riesgo y factores pronósticos. En total, este proyecto cuenta con 163.830 participantes de 30 a 84 años con un seguimiento medio mayor de 11 años. CORDELIA está gobernado mediante un convenio gestionado en CIBER.

La participación de Navarra en CORDELIA se concreta en tres proyectos de investigación, estudios poblaciones de cohortes en los que se realiza un seguimiento de eventos cardiovasculares de las personas participantes (población sana): el Estudio de enfermedades cardiovasculares realizado en 1993 (Navarra93), que incluye a 1.400 personas; el estudio EPIC-Navarra puesto en marcha en 1992-1995 con un total de 8.040 participantes y el Estudio Riesgo Vascular en Navarra iniciado en 2004 (RIVANA), que cuenta con la participación de 4.168 personas. Los dos primeros (Navarra 93 y EPIC-Navarra) se gestionan desde el Instituto de Salud Pública y Laboral de Navarra y el estudio RIVANA desde el Servicio de Planificación, Evaluación y Gestión del Conocimiento de la Dirección General de Salud. 

Por parte de Navarra, forman parte del equipo de investigación de CORDELIA: Concepción Moreno Iribas (Navarra93), Marcela Guevara Eslava (EPIC-Navarra) y María Jesús Guembe Suescun (RIVANA).
 

• Información para participantes: Las personas que han participado en estos tres proyectos de Navarra pueden acceder a información sobre el tratamiento de sus datos en el siguiente enlace.
   

CORDELIA y CORDELIA-GWAS

CORDELIA ha obtenido una ayuda de cerca de 5 millones de euros en la convocatoria para Proyectos de Investigación de Medicina Personalizada de Precisión de la Acción Estratégica en Salud 2021-2023, con cargo a los fondos europeos del Plan de Recuperación, Transformación y Resiliencia con el Proyecto “El primer Estudio de asociación de genoma completo (GWAS) con enfermedad coronaria poblacional a 10 años en más de 100.000 participantes para personalizar la prevención cardiovascular en España” (PMP22/00033). El objetivo de este proyecto, CORDELIA-GWAS, consiste en identificar factores genéticos que permitan refinar la predicción de enfermedad cardiovascular en población española para su aplicación práctica en la identificación y prevención del riesgo a nivel individual.

En la práctica clínica habitual, la estrategia de prevención individual se fundamenta en la estimación del riesgo cardiovascular global y la implementación de medidas preventivas según el riesgo estimado. La ecuación predictiva de riesgo cardiovascular desarrollada en Framingham se ha adaptado a la población española por el grupo REGICOR del IMIM, coordinador del proyecto CORDELIA.

A partir de la ecuación adaptada se construyeron tablas de fácil uso en la práctica clínica con los riesgos de enfermedad coronaria a 10 años, según las características individuales de los factores de riesgo (colesterol, tensión arterial, tabaquismo, diabetes, edad y sexo). Las tablas se han validado en tres estudios de cohorte posteriores (el estudio VERIFICA, la propia cohorte REGICOR y en el estudio FRESCO con más de 50.000 participantes de toda España), y se utilizan habitualmente en atención primaria de los sistemas de salud de las comunidades autónomas.

Una de las limitaciones de estas funciones es su baja sensibilidad, ya que aproximadamente un 60% de los casos de enfermedad cardiovascular se presentan en los grupos de riesgo bajo o moderado. Por este motivo, en los últimos años se está intentando mejorar la capacidad predictiva de estas funciones especialmente en el grupo de riesgo moderado mediante la evaluación de nuevos biomarcadores. Entre ellos, los genéticos tienen un interés especial, ya que necesitan determinarse una sola vez en la vida. 

El desarrollo de puntuaciones de riesgo genético basado en resultados de un estudio de GWAS en una cohorte española y la evaluación de su capacidad predictiva debería contribuir al desarrollo de la medicina personalizada y de precisión en España.

El objetivo del estudio es realizar un GWAS en los más de 100.000 participantes españoles de los que hay disponible ADN y realizar una prueba de asociación con enfermedad coronaria a 10 años en España por primera vez.
 

INCIDENCIA Y PREVENCIÓN

Las tasas de incidencia y mortalidad de la enfermedad cardiovascular aterosclerótica (ECVAS) están disminuyendo en muchos países de Europa, pero sigue siendo una causa importante de morbilidad (~2500 altas/100.000 habitantes) y mortalidad (unos 4 millones de muertos anuales). En las últimas décadas, se han identificado los principales factores de riesgo de ECVAS. Una forma importante de prevenir la ECVAS es promover un estilo de vida saludable durante toda la vida, especialmente evitando el tabaco, siguiendo una dieta saludable y realizando actividad física de forma regular. Por otra parte, existen tratamientos seguros y eficaces para los factores de riesgo de bajo coste que reducen el riesgo cardiovascular. Sin embargo, la adherencia a un estilo de vida saludable, y el control de los factores de riesgo de ECVAS (que a menudo es insuficiente, incluso en pacientes con alto riesgo de ECVAS), no garantizan una reducción absoluta del riesgo cardiovascular.

Para la prevención personalizada de las enfermedades cardiovasculares es fundamental considerar una visión holística y conocer bien las interacciones ambientales, genéticas, de estilos de vida (dieta, obesidad, ejercicio, alcohol y tabaco principalmente) y socioeconómicos, que necesitan estudiarse con abordajes poblacionales a escala internacional para los que cada país debe disponer de bases de datos y biobancos de dimensiones suficientes. La medicina personalizada, que se está desarrollando en la presente década, previsiblemente evolucionará y se perfeccionará, gracias a cohortes de gran tamaño como IMPACT Medicina Personalizada, y como la que se propone en este proyecto, que, en sí mismas o unidas a otras grandes bases de datos internacionales permitirán abordar la prevención de las enfermedades cardiovasculares y otras enfermedades crónicas de forma personalizada e integral incluyendo factores individuales y factores comunitarios o sociales.
 

• Más información. 

Xabier Martinez de Morentin Iribarrenek, Navarrabiomed-IdiSNA-ko Bioinformatika translazionalaren Unitateko ikertzaileak, Universidad de Navarratik egindako doktore tesia irakurriko du uztailaren 17an. Ekitaldia 10:30etan hasiko da, CIMAko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, “Unravelling the potential of single-cell analysis in biomedical research: expanding horizons in neurogenesis and melanoma and overcoming current analytical limitations through deep-learning-based method development”, izenekoa, Navarrabiomed-en egin da, David Gómez Cabrero Bioinformatika translazionala -ren unitateko Ikerlari nagusia, eta Felipe Prósper Cardoso Terapia Zelularreko zuzendaria eta Nafarroako Unibertsitateko Klinikako (CUNeko) Hematologia eta Hemoterapia Zerbitzuko zuzendarikidea.

Ikerketaren garapena 

Ezagutza biologikoak eta biomedikoak aurrerapen teknologikoekin batera egiten dute aurrera. Duela gutxi —hamarkada bat baino ez— zelula bakarreko profil-protokoloak eta horiekin lotutako teknologiak garatu ziren. Hasierako protokolo horiek hobetu egin dira ordutik, banakako zelulak eskala masiboan profilatu ahal izateko. Zelula bakarreko teknologien aplikazioak iraultza zientifikoa eragin du biomedikuntzan.

Iraultza horren alderdi bat ikerketa translazionalean aplikatzea da. Adibidez, tumoreen heterogeneotasuna, bereizketa hematopoietiko osasuntsuaren eta gaixotasunaren karakterizazioa edo giza zelula garrantzitsuak identifikatzea COVID-19rako sarrera-puntu gisa hobeto ulertzeko aukera eman du. Baina zelula bakarretako profilaketaz baliatzen diren milaka ikerketa-proiektu translazional daude. Horietako bi aztertzen ditu doktore-tesi honek.

Lehenengo lana melanoma duten pazienteetan pd1-a blokeatzeko terapiaren erantzuna iragartzen duten biomarkatzaileak identifikatzea izan da. Era berean, ikusi da CD4+-en eta monozitoen arteko zenbait erlazio, bai eta klinikara transferi daitezkeen gainazaleko biomarkatzaile batzuk ere, gai direla PD-1 kontrako tratamenduaren erantzun positiboa edo negatiboa bereizteko. S100A9 gene kodetzailearen kasuan bezala. Gene horrek adierazpen handiagoa du monozitoen zelula-motan erantzuten ez duten pazienteetan.

Bigarrenaren helburua, berriz, beta amiloidea neurogenesian pixkanaka metatzearen ondorioak ulertzea izan da, Alzheimer gaixotasunari buruzko ezagutza berriak emanez. Lan honetan, kontrol-zeluletako neurogenesia karakterizatu da, eta Alzheimer gaitza simulatzen duen egoera batean nola esku hartzen den aztertu da. Gaixotasun horretan parte har dezaketen geneak eta desberdintze-etapa sortzen direnak karakterizatu dira, kontrola baldintzarekin alderatuta.

Bestalde, zelula bakarreko profilen protokoloak sortzearekin zerikusia duen iraultza zientifiko horrek datuen analisirako metodologia berriak garatzeko beharra eragin du, hala nola zelula-elkarketa, zelula-oharpena, geneen sare erregulatzaileen identifikazioa eta zelulen denbora-antolamendua, besteak beste.

Doktoretza-ikerketa horren esparruan, metodo multiomiko berriak garatu dira, zelula indibidual bakoitzak sortutako informazio-geruzak ustiatzen dituztenak. Emaitza bi metodoren argitalpena izan zen: LIBRA eta scAEGAN, deep-learningean oinarritutako eredu berriak proposatzen dituztenak, zelula bakarreko teknologien datuak integratzeko eta aurresateko. Azterketa konparatiboek errendimendu handiagoa erakutsi dute lan honetan erabiltzen diren beste ereduekin alderatuta.
 

Emaitzen hedapena

Egindako lanak argitalpen zientifikoat ekarri ditu: 2021ean, Journal for ImmunoTherapy of Cancer aldizkarian,  Predicting anti-PD-1 responders in malignant melanoma from the frequency of S100A9+ monocytes in the blood eta 2023an, Quantitative Biology- n LIBRA: an adaptative integrative tool for paired single-cell multi-omics data y PLoS One aldizkarian scAEGAN: Unification of single-cell genomics data by adversarial learning of latent space correspondences.

El método de LIBRA también se ha presentado en el congreso Single Cell Genomics 2022 (Utrecht, The Netherlands) con el poster LIBRA: an adaptative integrative tool for paired single-cell multi-omics data.
 

El Departamento de Universidad, Innovación y Transformación Digital del Gobierno de Navarra, a través de la sociedad pública Centro Europeo de Empresas e Innovación de Navarra (CEIN), ha abierto la tercera edición de la Aceleradora HEALTH. El propósito de este programa de aceleración especializado es apoyar a emprendedores y emprendedoras con ideas de negocio innovadoras en el sector salud, así como a proyectos que operen en él y lleven un máximo de un año en el mercado. Además, se premiará con 8.000 euros al mejor de los proyectos participantes.

Entre las candidaturas que se presenten, se elegirá un máximo de ocho iniciativas según criterios como su cercanía al mercado, potencial de desarrollo, contenido científico-tecnológico o características del equipo promotor.

Las personas interesadas en tomar parte en el programa pueden consultar ya las bases de participación de la convocatoria, así como presentar su candidatura a través de este formulario hasta el próximo 23 de junio.

La Aceleradora HEALTH arrancará en el mes de septiembre, y el trabajo con los proyectos elegidos se enfocará, durante 10 semanas, en la validación de la idea y en el desarrollo del modelo de negocio, gracias a un itinerario formativo adaptado a la fase en la que se encuentren. En el proceso de aceleración, las personas participantes contarán asimismo con tutorías individuales y con consultoría especializada por parte de profesionales en activo y con experiencia de mercado.
 

Premio al “Mejor proyecto del año 2023 de la Aceleradora HEALTH”

Las iniciativas que culminen la aceleradora con aprovechamiento podrán presentarse ante el jurado que fallará el premio al “Mejor proyecto del año 2023 de la Aceleradora HEALTH”, dotado con 8.000 euros, que habrán de dedicarse a su puesta en marcha.

El jurado valorará, entre otros aspectos, el carácter innovador del proyecto, su factibilidad y existencia de mercado potencial o la implicación del equipo promotor.

Además, el proyecto galardonado podrá integrarse en el programa de escalado de startups en salud de CEIN, “HEALTH ScaleUp 2023” e instalarse durante seis meses, de forma gratuita, en el Vivero de Innovación de CEIN.

La Aceleradora HEALTH forma parte del itinerario CEIN HEALTH, que facilita servicios especializados para el fomento, la aceleración y el escalado de iniciativas de innovación y emprendimiento en salud.
 

• Ver nota de prensa difundida. 

La Unidad de Gestión de Navarrabiomed - Fundación Miguel Servet ha publicado hoy miércoles, 7 de junio la adjudicación definitiva de la Ayuda "Stop Fuga de cerebros" 2023 de Roche Farma.

• Epaimahaiak nabarmendu egin du proiektua, adinekoen autonomia, ongizatea eta osasuna sustatu baititu.

Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) eta Navarrabiomedeko “Ariketa fisikoa sustatzea, adinekoen hauskortasunari eta erorikoei aurrea hartzeko: VIVIfrail” programak Kontsumo Ministerioaren XVI. Estrategia NAOS Sariak (Nutrizioa, Jarduera Fisikoa eta Obesitatearen Prebentzioa) irabazi du. Sari horien xedea obesitatearen eta bestelako gaixotasun ez-kutsakorren prebentzioa sustatzen duten ekimenak bultzatzea da, elikadura osasungarria sustatuz eta jarduera fisikoa erregulartasunez egitea sustatuz.

Sarietako epaimahaiak Mikel Izquierdo Redín katedradunak koordinatua NUP-Navarrabiomedeko proiektua sarritu zuen, “adineko pertsonen autonomia, ongizatea eta osasuna sustatzea, osagai anitzeko ikuspegiaren bidez. Ikuspegi horrek ariketa fisikoa, nutrizioa eta medikazioaren berrikuspena hartzen ditu, kirolaren eta gure ongizate eta gizarte-laguntzako zerbitzuen artean sinergiak sortuz, eta modu globalean lan eginez. VIVIfrail proiektuaren saria “osasun arloa” kategorian sartzen zen.

Estrategia NAOS sarien XVI. ediziorako, Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak ematen dituen sarietarako, 78 eskabide jaso ziren modalitate bakoitzerako, eta horietatik 47 aukeratu ziren.
 

70 urtetik gorakoentzako ariketa fisikoaren sustapena

VIVIfrail osagai anitzeko ariketa fisikoaren programa bat da, 70 urtetik gorako pertsonen erorketak eta hauskortasuna prebenitzea helburu duena. Azken urtean, hauek hartu dute parte proiektuan: Nicolas Unibertsitar-Velilla (Nafarroako Unibertsitate Ospitaleko Geriatria Zerbitzua), Fabricio Zambón Ferraresi eta Mikel López Sáez de Asteasu (Navarrabiomed-UPNA) eta Leocadio Rodríguez-Mañisas (Fundación para la Investigación de Biofriso).

VIVIfrail Europako Batasunean eta Osasunaren Mundu Erakundean (OME) Osasuna eta Bizi Kalitatea Sustatzeko Estrategiaren barruan dago, baita Osasun Ministerioaren hauskortasuna prebenitzeko eta hauskortasuna prebenitzeko estrategiaren barruan ere.

Programa hori zabaltzeko, ikertzaileek doako hainbat material argitaratu dituzte osasun arloko profesionalentzat eta jarduera fisikoaren eta kirolaren esparrukoentzat. Hezkuntza-gida bat da, gailu mugikorretarako aplikazio bat (telefono adimendunak eta tabletak) eta liburu elektroniko bat, proiektuaren web gunearen bidez eskuragarri daudenak.

Europako Batzordeko aditu-talde batek “jardunbide egoki” gisa hautatu zuen VIVIfrail proiektua 2017an, eta Osasunerako Mundu Erakundeak gomendatu zuen adinekoen gaitasun funtzionala hobetzeko ekimen gisa.