Noticias

Navarra participa en el Estudio CORDELIA, una investigación nacional que estudia el riesgo genético de padecer enfermedades cardiovasculares

CORDELIA
Egileak
Navarrabiomed
  • Se trata de una iniciativa colaborativa que combina datos de 31 cohortes de seguimiento de Riesgo vascular en la que han participado 23 instituciones de 12 CCAA. 

 

El Departamento de Salud del Gobierno de Navarra participa en el Estudio CORDELIA (Collaborative cOhorts Reassembled Data to study mEchanisms and Longterm Incidence of chronic diseAses), que ha sido objeto de ayuda en la Convocatoria de Medicina Personalizada de Precisión del Instituto de Salud Carlos III. La iniciativa está liderada a nivel nacional por el Instituto Hospital del Mar de Investigaciones Médicas (IMIM) y constituye el estudio representativo de la población más grande de asociación del genoma humano con factores de riesgo para las enfermedades cardiovasculares. Además, la investigación permitirá avanzar hacia la personalización de su prevención y tratamiento.

Este proyecto colaborativo combina datos de 31 cohortes de seguimiento de Riesgo vascular en España, de 23 instituciones que representan a 12 comunidades autónomas, a fin de realizar proyectos o contrastar hipótesis de investigación científica con un poder estadístico holgado para estudiar la validez de las funciones de riesgo cardiovascular existentes e identificar factores de riesgo y factores pronósticos. En total, este proyecto cuenta con 163.830 participantes de 30 a 84 años con un seguimiento medio mayor de 11 años. CORDELIA está gobernado mediante un convenio gestionado en CIBER.

La participación de Navarra en CORDELIA se concreta en tres proyectos de investigación, estudios poblaciones de cohortes en los que se realiza un seguimiento de eventos cardiovasculares de las personas participantes (población sana): el Estudio de enfermedades cardiovasculares realizado en 1993 (Navarra93), que incluye a 1.400 personas; el estudio EPIC-Navarra puesto en marcha en 1992-1995 con un total de 8.040 participantes y el Estudio Riesgo Vascular en Navarra iniciado en 2004 (RIVANA), que cuenta con la participación de 4.168 personas. Los dos primeros (Navarra 93 y EPIC-Navarra) se gestionan desde el Instituto de Salud Pública y Laboral de Navarra y el estudio RIVANA desde el Servicio de Planificación, Evaluación y Gestión del Conocimiento de la Dirección General de Salud. 

Por parte de Navarra, forman parte del equipo de investigación de CORDELIA: Concepción Moreno Iribas (Navarra93), Marcela Guevara Eslava (EPIC-Navarra) y María Jesús Guembe Suescun (RIVANA).
 

  • Información para participantes: Las personas que han participado en estos tres proyectos de Navarra pueden acceder a información sobre el tratamiento de sus datos en el siguiente enlace.
     

CORDELIA y CORDELIA-GWAS

CORDELIA ha obtenido una ayuda de cerca de 5 millones de euros en la convocatoria para Proyectos de Investigación de Medicina Personalizada de Precisión de la Acción Estratégica en Salud 2021-2023, con cargo a los fondos europeos del Plan de Recuperación, Transformación y Resiliencia con el Proyecto “El primer Estudio de asociación de genoma completo (GWAS) con enfermedad coronaria poblacional a 10 años en más de 100.000 participantes para personalizar la prevención cardiovascular en España” (PMP22/00033). El objetivo de este proyecto, CORDELIA-GWAS, consiste en identificar factores genéticos que permitan refinar la predicción de enfermedad cardiovascular en población española para su aplicación práctica en la identificación y prevención del riesgo a nivel individual.

En la práctica clínica habitual, la estrategia de prevención individual se fundamenta en la estimación del riesgo cardiovascular global y la implementación de medidas preventivas según el riesgo estimado. La ecuación predictiva de riesgo cardiovascular desarrollada en Framingham se ha adaptado a la población española por el grupo REGICOR del IMIM, coordinador del proyecto CORDELIA.

A partir de la ecuación adaptada se construyeron tablas de fácil uso en la práctica clínica con los riesgos de enfermedad coronaria a 10 años, según las características individuales de los factores de riesgo (colesterol, tensión arterial, tabaquismo, diabetes, edad y sexo). Las tablas se han validado en tres estudios de cohorte posteriores (el estudio VERIFICA, la propia cohorte REGICOR y en el estudio FRESCO con más de 50.000 participantes de toda España), y se utilizan habitualmente en atención primaria de los sistemas de salud de las comunidades autónomas.

Una de las limitaciones de estas funciones es su baja sensibilidad, ya que aproximadamente un 60% de los casos de enfermedad cardiovascular se presentan en los grupos de riesgo bajo o moderado. Por este motivo, en los últimos años se está intentando mejorar la capacidad predictiva de estas funciones especialmente en el grupo de riesgo moderado mediante la evaluación de nuevos biomarcadores. Entre ellos, los genéticos tienen un interés especial, ya que necesitan determinarse una sola vez en la vida. 

El desarrollo de puntuaciones de riesgo genético basado en resultados de un estudio de GWAS en una cohorte española y la evaluación de su capacidad predictiva debería contribuir al desarrollo de la medicina personalizada y de precisión en España.

El objetivo del estudio es realizar un GWAS en los más de 100.000 participantes españoles de los que hay disponible ADN y realizar una prueba de asociación con enfermedad coronaria a 10 años en España por primera vez.
 

INCIDENCIA Y PREVENCIÓN

Las tasas de incidencia y mortalidad de la enfermedad cardiovascular aterosclerótica (ECVAS) están disminuyendo en muchos países de Europa, pero sigue siendo una causa importante de morbilidad (~2500 altas/100.000 habitantes) y mortalidad (unos 4 millones de muertos anuales). En las últimas décadas, se han identificado los principales factores de riesgo de ECVAS. Una forma importante de prevenir la ECVAS es promover un estilo de vida saludable durante toda la vida, especialmente evitando el tabaco, siguiendo una dieta saludable y realizando actividad física de forma regular. Por otra parte, existen tratamientos seguros y eficaces para los factores de riesgo de bajo coste que reducen el riesgo cardiovascular. Sin embargo, la adherencia a un estilo de vida saludable, y el control de los factores de riesgo de ECVAS (que a menudo es insuficiente, incluso en pacientes con alto riesgo de ECVAS), no garantizan una reducción absoluta del riesgo cardiovascular.

Para la prevención personalizada de las enfermedades cardiovasculares es fundamental considerar una visión holística y conocer bien las interacciones ambientales, genéticas, de estilos de vida (dieta, obesidad, ejercicio, alcohol y tabaco principalmente) y socioeconómicos, que necesitan estudiarse con abordajes poblacionales a escala internacional para los que cada país debe disponer de bases de datos y biobancos de dimensiones suficientes. La medicina personalizada, que se está desarrollando en la presente década, previsiblemente evolucionará y se perfeccionará, gracias a cohortes de gran tamaño como IMPACT Medicina Personalizada, y como la que se propone en este proyecto, que, en sí mismas o unidas a otras grandes bases de datos internacionales permitirán abordar la prevención de las enfermedades cardiovasculares y otras enfermedades crónicas de forma personalizada e integral incluyendo factores individuales y factores comunitarios o sociales.
 

Categoría
Documentación
Vídeo

Xabier Martinez de Morentinek bere doktore tesia defendatuko du, astelehena, uztailak 17

Egileak
Navarrabiomed

Xabier Martinez de Morentin Iribarrenek, Navarrabiomed-IdiSNA-ko Bioinformatika translazionalaren Unitateko ikertzaileak, Universidad de Navarratik egindako doktore tesia irakurriko du uztailaren 17an. Ekitaldia 10:30etan hasiko da, CIMAko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, “Unravelling the potential of single-cell analysis in biomedical research: expanding horizons in neurogenesis and melanoma and overcoming current analytical limitations through deep-learning-based method development”, izenekoa, Navarrabiomed-en egin da, David Gómez Cabrero Bioinformatika translazionala -ren unitateko Ikerlari nagusia, eta Felipe Prósper Cardoso Terapia Zelularreko zuzendaria eta Nafarroako Unibertsitateko Klinikako (CUNeko) Hematologia eta Hemoterapia Zerbitzuko zuzendarikidea.

 

Ikerketaren garapena 

Ezagutza biologikoak eta biomedikoak aurrerapen teknologikoekin batera egiten dute aurrera. Duela gutxi —hamarkada bat baino ez— zelula bakarreko profil-protokoloak eta horiekin lotutako teknologiak garatu ziren. Hasierako protokolo horiek hobetu egin dira ordutik, banakako zelulak eskala masiboan profilatu ahal izateko. Zelula bakarreko teknologien aplikazioak iraultza zientifikoa eragin du biomedikuntzan.

Iraultza horren alderdi bat ikerketa translazionalean aplikatzea da. Adibidez, tumoreen heterogeneotasuna, bereizketa hematopoietiko osasuntsuaren eta gaixotasunaren karakterizazioa edo giza zelula garrantzitsuak identifikatzea COVID-19rako sarrera-puntu gisa hobeto ulertzeko aukera eman du. Baina zelula bakarretako profilaketaz baliatzen diren milaka ikerketa-proiektu translazional daude. Horietako bi aztertzen ditu doktore-tesi honek.

Lehenengo lana melanoma duten pazienteetan pd1-a blokeatzeko terapiaren erantzuna iragartzen duten biomarkatzaileak identifikatzea izan da. Era berean, ikusi da CD4+-en eta monozitoen arteko zenbait erlazio, bai eta klinikara transferi daitezkeen gainazaleko biomarkatzaile batzuk ere, gai direla PD-1 kontrako tratamenduaren erantzun positiboa edo negatiboa bereizteko. S100A9 gene kodetzailearen kasuan bezala. Gene horrek adierazpen handiagoa du monozitoen zelula-motan erantzuten ez duten pazienteetan.

Bigarrenaren helburua, berriz, beta amiloidea neurogenesian pixkanaka metatzearen ondorioak ulertzea izan da, Alzheimer gaixotasunari buruzko ezagutza berriak emanez. Lan honetan, kontrol-zeluletako neurogenesia karakterizatu da, eta Alzheimer gaitza simulatzen duen egoera batean nola esku hartzen den aztertu da. Gaixotasun horretan parte har dezaketen geneak eta desberdintze-etapa sortzen direnak karakterizatu dira, kontrola baldintzarekin alderatuta.

Bestalde, zelula bakarreko profilen protokoloak sortzearekin zerikusia duen iraultza zientifiko horrek datuen analisirako metodologia berriak garatzeko beharra eragin du, hala nola zelula-elkarketa, zelula-oharpena, geneen sare erregulatzaileen identifikazioa eta zelulen denbora-antolamendua, besteak beste.

Doktoretza-ikerketa horren esparruan, metodo multiomiko berriak garatu dira, zelula indibidual bakoitzak sortutako informazio-geruzak ustiatzen dituztenak. Emaitza bi metodoren argitalpena izan zen: LIBRA eta scAEGAN, deep-learningean oinarritutako eredu berriak proposatzen dituztenak, zelula bakarreko teknologien datuak integratzeko eta aurresateko. Azterketa konparatiboek errendimendu handiagoa erakutsi dute lan honetan erabiltzen diren beste ereduekin alderatuta.
 

Emaitzen hedapena

Egindako lanak argitalpen zientifikoat ekarri ditu: 2021ean, Journal for ImmunoTherapy of Cancer aldizkarian,  Predicting anti-PD-1 responders in malignant melanoma from the frequency of S100A9+ monocytes in the blood eta 2023an, Quantitative Biology- n LIBRA: an adaptative integrative tool for paired single-cell multi-omics data y PLoS One aldizkarian scAEGAN: Unification of single-cell genomics data by adversarial learning of latent space correspondences.

El método de LIBRA también se ha presentado en el congreso Single Cell Genomics 2022 (Utrecht, The Netherlands) con el poster LIBRA: an adaptative integrative tool for paired single-cell multi-omics data.
 

Categoría
Galería de imágenes
Documentación
Vídeo

La Aceleradora HEALTH, dirigida a proyectos de emprendimiento en salud y que premiará al mejor con 8.000 euros, abre su tercera convocatoria

Egileak
Gobierno de Navarra

El Departamento de Universidad, Innovación y Transformación Digital del Gobierno de Navarra, a través de la sociedad pública Centro Europeo de Empresas e Innovación de Navarra (CEIN), ha abierto la tercera edición de la Aceleradora HEALTH. El propósito de este programa de aceleración especializado es apoyar a emprendedores y emprendedoras con ideas de negocio innovadoras en el sector salud, así como a proyectos que operen en él y lleven un máximo de un año en el mercado. Además, se premiará con 8.000 euros al mejor de los proyectos participantes.

Entre las candidaturas que se presenten, se elegirá un máximo de ocho iniciativas según criterios como su cercanía al mercado, potencial de desarrollo, contenido científico-tecnológico o características del equipo promotor.

Las personas interesadas en tomar parte en el programa pueden consultar ya las bases de participación de la convocatoria, así como presentar su candidatura a través de este formulario hasta el próximo 23 de junio.

La Aceleradora HEALTH arrancará en el mes de septiembre, y el trabajo con los proyectos elegidos se enfocará, durante 10 semanas, en la validación de la idea y en el desarrollo del modelo de negocio, gracias a un itinerario formativo adaptado a la fase en la que se encuentren. En el proceso de aceleración, las personas participantes contarán asimismo con tutorías individuales y con consultoría especializada por parte de profesionales en activo y con experiencia de mercado.
 

Premio al “Mejor proyecto del año 2023 de la Aceleradora HEALTH”

Las iniciativas que culminen la aceleradora con aprovechamiento podrán presentarse ante el jurado que fallará el premio al “Mejor proyecto del año 2023 de la Aceleradora HEALTH”, dotado con 8.000 euros, que habrán de dedicarse a su puesta en marcha.

El jurado valorará, entre otros aspectos, el carácter innovador del proyecto, su factibilidad y existencia de mercado potencial o la implicación del equipo promotor.

Además, el proyecto galardonado podrá integrarse en el programa de escalado de startups en salud de CEIN, “HEALTH ScaleUp 2023” e instalarse durante seis meses, de forma gratuita, en el Vivero de Innovación de CEIN.

La Aceleradora HEALTH forma parte del itinerario CEIN HEALTH, que facilita servicios especializados para el fomento, la aceleración y el escalado de iniciativas de innovación y emprendimiento en salud.
 

Categoría
Documentación
Vídeo

Adjudicación definitiva de la Ayuda de Roche Farma 2023

Egileak
Navarrabiomed

 

La Unidad de Gestión de Navarrabiomed - Fundación Miguel Servet ha publicado hoy miércoles, 7 de junio la adjudicación definitiva de la Ayuda "Stop Fuga de cerebros" 2023 de Roche Farma.

Categoría
Documentación
07/06/2023 Adjudicación
Adjudicación definitiva Ayuda Beca Roche 2023
01/06/2023 Propuesta de adjudicación
Adjudicación Ayuda Beca Roche 2023
01/06/2023 - Puntuaciones finales
Puntuaciones finales Ayuda Beca Roche 2023
31/05/2023 - Publicación de la relación definitiva
Relación definitiva admitidos/as y excluidos/as Ayuda Beca Roche
23/05/2023 - Publicación de la relación provisional
Relación provisional admitidos/as y excluidos/as Ayuda Roche

Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak sekuentziazio genomiko osoa integratu du Pediatria Zerbitzuan, medikuntza pertsonalizatua eta doitasunezkoa eskaintzeko

Equipo HUN secuenciación genómica
Egileak
Navarrabiomed

•    Asistentzia-zirkuitua NAGENPediatrics ekimen pilotuaren ondorioz jarri da abian


 

Pediatriako pazienteen sekuentziazio genomikoa ikerketaren esparrutik asistentzia-praktikara eramaten da, Genetika, Pediatria eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko Zuzendaritzaren arteko koordinazioari esker. Ekimen horren buru Josune Hualde izan da, NOUeko pediatra eta Navarrabiomed ikerketa biomedikoko zentroko Medikuntza Genomikoko Unitateko ikertzailea. 

Navarrabiomed ikerketa biomedikoko zentroa NAGENPediatrics proiektuaren burua izan da 2020tik 2022ra, Osasunbideko paziente pediatriakoetan analisi genomikoko teknologiaren erabilera integratzeko.

2023. urtean zehar, teknika aurreratu horretaz baliatuko dira lau hilabete bitarteko haurrak, gaixotasun genetikoaren susmo handiarekin jaio direnak edo orpoaren ohiko proban emaitza positiboa izan dutenak. Metodologia horren bidez, aldatutako aldagai genomikoak identifikatu ahal izango dira, eta, hala, gaixotasun genetikoak garaiz diagnostikatuko dira.

Zirkuitu honen abantaila nagusia da oso azkar lortzen direla emaitza genomikoak, eta horrek, garrantzi handia du pazienteari aurre egiteko. Izan ere, tratamendu pertsonalizatuak garaiz ezartzea ahalbidetzen du, eta hainbat espezialitatetan arreta integratzea eta tratamendu, zainketa eta jarraipen plan pertsonalizatu eta adostu baten bidez modu integralean ekitea.

NAGEN Pediatrics proiektua, NAGEN programaren esparruan garatu egin da, Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuak 2020an I+Gko proiektu estrategikoak egiteko laguntza-deialdian hautatu zen. Proiektuak 1.450.819 euroko finantzaketa jaso du, 2020 eta 2022 bitartean garatzeko. Nafarroako Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuaren laguntzari esker, NAGENPediatrics-ek genoma osoaren sekuentziazio- eta analisi-teknologia aplikatzen saiatu da Osasunbidean. Orain, proiektuaz haratago jarri da abian asistentzia-praktikan.


NOUko Asistentzia-zirkuitua

Ainhoa Icetak eta Alberto Valientek, hurrenez hurren, Pediatria eta Genetika Zerbitzuetako arduradunek, NOUko zuzendaritza-taldearekin batera, modu koordinatuan lan egin dute laguntzaezartzea errazteko. “Diagnostiko zehatz eta goiztiar horiek zuzeneko eragina izango dute familietan; izan ere, murriztu egiten da familiek egin ohi zuten “odisea diagnostikoa”, eta osasun-sistema iraunkorragoa bultzatzen du, alferrikako probak edo tratamenduak saihestuz”, adierazi du Izetak.

Ospitaleko Zuzendaritzarentzat, ikerketa honetan lortutako ezagutza pazienteen arreta klinikora transferitzeak laguntzen du doitasun handiagoko medikuntza garatzen, baliabideen erabileran eraginkorragoa eta pazientearentzat eta bere familiarentzat kalitate hobekoa garatzen.


NAGENPediatrics proiektua

NAGENPediatrics-ek, Navarrabiomed ikerketa biomedikoko zentroa buru duela, 266 familia parte-hartzailetako 758 pertsonaren genoma sekuentziatu du, eta aztertutako haurren herenean diagnostiko genetikoa egin da 18 eguneko batez besteko denboran.

NAGENPediatrics NAGEN programaren parte da. Navarrabiomedek 2016. urteaz geroztik garatu eta Nafarroako Gobernuak finantzatu du, eta Osasunbidean pertsona eta patologia zehatzetan genoma sekuentziatu eta aztertzea du helburu.


Argazkia, ezkerretik eskuinera: Maite Mendioroz (Navarrabiomed), Alberto Valiente (Genetika, NOU), Ainhoa Iceta eta Josune Hualde (Pediatria, NOU), Amaya Bengoa (Genetika, NOU) y Alfredo Martínez (NOU).

Categoría
Galería de imágenes
Maite Mendioroz (Navarrabiomed), Alberto Valiente (Genética, HUN), Ainhoa Iceta y Josune Hualde (Pediatría, HUN), Amaya Bengoa (Genética, HUN) y Alfredo Martínez (HUN), personal directivo del HUN y Navarrabiomed con los y las profesionales de los Servicio
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

NUPeko eta Navarrabiomedeko adinekoentzako ariketa fisikoari buruzko VIVIfrail programa, Kontsumo Ministerioaren XVI. Estrategia Sarietan saritua

Egileak
NUP
  • Epaimahaiak nabarmendu egin du proiektua, adinekoen autonomia, ongizatea eta osasuna sustatu baititu.

Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) eta Navarrabiomedeko “Ariketa fisikoa sustatzea, adinekoen hauskortasunari eta erorikoei aurrea hartzeko: VIVIfrail” programak Kontsumo Ministerioaren XVI. Estrategia NAOS Sariak (Nutrizioa, Jarduera Fisikoa eta Obesitatearen Prebentzioa) irabazi du. Sari horien xedea obesitatearen eta bestelako gaixotasun ez-kutsakorren prebentzioa sustatzen duten ekimenak bultzatzea da, elikadura osasungarria sustatuz eta jarduera fisikoa erregulartasunez egitea sustatuz.

Sarietako epaimahaiak Mikel Izquierdo Redín katedradunak koordinatua NUP-Navarrabiomedeko proiektua sarritu zuen, “adineko pertsonen autonomia, ongizatea eta osasuna sustatzea, osagai anitzeko ikuspegiaren bidez. Ikuspegi horrek ariketa fisikoa, nutrizioa eta medikazioaren berrikuspena hartzen ditu, kirolaren eta gure ongizate eta gizarte-laguntzako zerbitzuen artean sinergiak sortuz, eta modu globalean lan eginez. VIVIfrail proiektuaren saria “osasun arloa” kategorian sartzen zen.

Estrategia NAOS sarien XVI. ediziorako, Elikagaien Segurtasunaren eta Nutrizioaren Espainiako Agentziak ematen dituen sarietarako, 78 eskabide jaso ziren modalitate bakoitzerako, eta horietatik 47 aukeratu ziren.
 

70 urtetik gorakoentzako ariketa fisikoaren sustapena

VIVIfrail osagai anitzeko ariketa fisikoaren programa bat da, 70 urtetik gorako pertsonen erorketak eta hauskortasuna prebenitzea helburu duena. Azken urtean, hauek hartu dute parte proiektuan: Nicolas Unibertsitar-Velilla (Nafarroako Unibertsitate Ospitaleko Geriatria Zerbitzua), Fabricio Zambón Ferraresi eta Mikel López Sáez de Asteasu (Navarrabiomed-UPNA) eta Leocadio Rodríguez-Mañisas (Fundación para la Investigación de Biofriso).

VIVIfrail Europako Batasunean eta Osasunaren Mundu Erakundean (OME) Osasuna eta Bizi Kalitatea Sustatzeko Estrategiaren barruan dago, baita Osasun Ministerioaren hauskortasuna prebenitzeko eta hauskortasuna prebenitzeko estrategiaren barruan ere.

Programa hori zabaltzeko, ikertzaileek doako hainbat material argitaratu dituzte osasun arloko profesionalentzat eta jarduera fisikoaren eta kirolaren esparrukoentzat. Hezkuntza-gida bat da, gailu mugikorretarako aplikazio bat (telefono adimendunak eta tabletak) eta liburu elektroniko bat, proiektuaren web gunearen bidez eskuragarri daudenak.

Europako Batzordeko aditu-talde batek “jardunbide egoki” gisa hautatu zuen VIVIfrail proiektua 2017an, eta Osasunerako Mundu Erakundeak gomendatu zuen adinekoen gaitasun funtzionala hobetzeko ekimen gisa.

Categoría
Documentación
Vídeo

Maria Alsina onkologoa eta Iñigo Les barne-medikuntzako espezialista, Navarrabiomed – “la Caixa” Fundazioaren bigarren intentsifikazio-programaren onuradunak

Egileak
F. "la Caixa" y Navarrabiomed
  • Programaren bidez, NOUko espezialista medikuek lanaldiaren zati bat libre utz dezakete, ikerketan aritzeko.

Nafarroako Ospitale Unibertsitaterioko (NOU) Maria Alsina Maqueda eta Iñigo Les Bujanda Navarrabiomedeko intensifikazio bigarren programaren onuradun izan dira,  “la Caixa” Fundazioak finantzatua. Ekimen honen bidez, Nafarroako Ospitale Unibertsitaterioko ikerketa jarduera sustatu, bultzatu eta sendotu nahi da.
“la Caixa” Fundazioak emandako laguntzari esker, bi ikertzaile berri sartu dira Navarrabiomeden onkologiaren eta barne-medikuntzaren arloetan. Programak aurreikusten dituen bi urteetan laguntza, instalazio eta ekipamenduko langileak izanen dituzte, ikerketa zentroan beren proiektuak garatzeko.

Zehazki, deialdiak NOUko lanaldiaren erdia liberatzeko aukera ematen du, Navarrabiomedeko ikerketa jardueretan aritzeko. Horren bidez, zenbait espezialitate medikotako profesionalek ikerketa translazionala garatzeko behar den denbora eta baliabideak izan ditzaten lagundu nahi da, laborategiko oinarrizko ikerketaren eta praktika kliniko asistentzialaren arteko zubi gisa orientatzen dena.
 

Egin beharreko ikerketaren xehetasunak

Intensifikazio-programari esker, Iñigo Les Bujandak Hanturazko eta immunomediatutako Gaixotasunen Unitatea jarri du martxan. Unitate horretan, behaketaren eta zentro anitzeko azterketa prospektibo bat egingo du, immunoterapiarekin tratatutako minbiziak dituzten gaixoen immunitate-erdialdeko kontrako gertaeren iragarle gisa autoantigorputza-multzo batek duen erabilgarritasuna ikertzeko. Era berean, erregistroak, epe laburretik ertainera ustiatu daitezkeen etorkizuneko datu-baseak eta lagin biologikoen bildumak sortzea sustatuko du gaixotasun autoimmune eta autoinflamatorio horietan. Jarduera horiek Barne Medikuntzako Zerbitzuaren ikerketa-jarduera indartuko dute.

Bestalde, Onkologia Mediko Traslazionaleko Unitatetik, Maria Alsina Maquedak jarraipena emango die NOUko Onkologia Medikoko Zerbitzuan hasitako proiektu eta lankidetzei, beharrezko ospitale-zirkuituak jarriko ditu martxan minbizia duten Nafarroako lagin biologikoen bildumak zabaltzeko, eta proiektu berriak minbizia goiz agertzen den 50 urteko paziente gastrointestinalen ikerketa translazionalean, bereziki, zentratuko ditu.
 

Programaren lehen edizioa

2018an, programa honen lehen ediziorako deialdia egin zen, eta Navarrabiomed-en NOUko hainbat zerbitzutako lau espezialista mediko sartzeko aukera eman zuen: Eduardo Albéniz Arbizu (Digestio Zerbitzua), Nicolás Martín-Velilla (Geriatria Zerbitzua), Antonio Viúdez Berral (Onkologia Medikoko Zerbitzua) eta Esozia Arroabarren Alemán (Alergologia Zerbitzua). Gainera, programari esker, Maite Mendioroz Iriarte neurologoaren eta ikertzailearen ikerketa-jarduera sendotu zen, gaur egun Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioko zuzendaria ere bada.
 

Categoría
Galería de imágenes
Maite Mendioroz, Maria Alsina, Iñigo Les e Izaskun Azcona (F. "la Caixa").
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Kardiologia Translazionaleko Unitateko ikertzaileak nazioartean sarituak, balbulen narriaduran egindako ikasketengatik

Egileak
Navarrabiomed
  • Eva Joverrek eta Amaia García de la Peñak ahozko komunikazio hoberenaren bi sari irabazi dituzte

Kardiologia Translazionaleko Ikerketa Unitatea - ikerketa biomedikoko zentroko eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko profesionalek osatzen dutena -, Freibourgen (Alemania) eta Fuengirolan (Malaga) nazioarteko bi biltzarretan aintzatetsi dute. Unitate hori ikerketa-zentroko eta Bihotzaren Arlo Klinikoko profesionalek osatzen dute. Taldeak bihotzeko balbulen endekapena eragiten duten mekanismoak aztertzen dihardu 2013tik. Natalia López Andrés unitateko burua da.

Emakumeentzako balbula-estenosiaren aurkako tratamendu berria

Eva Jover García Navarrabiomedeko doktoratu ondoko ikertzaileak ahozko komunikazio onenaren saria jaso zuen European Section of the Aldosterone Council (ESAC) sinposioan. Freibourgen egin zen martxoaren 24tik 25era, eta ehun profesionalek parte hartu zuten. Haren lanak, “Hartzaile mineralokortikoidearen antagonismoak, emakumeen zelula interstizial balbularra kaltzifikatzea prebenitzen du miR19b/NR3C2 prozeduraren bidez, eta TFGβ zenbakiaren seinaleztapenak”, aukera farmakologiko berri bat planteatzen du, emakumeengan balbula-estenosia tratatzeko.

Balbula-estenosia aorta-balbula behar bezala irekitzea eragozten duen gaixotasuna da. Balbula hori oso garrantzitsua da hirugarren adinean, eta ez dago tratatzeko botikarik. Gizonezkoetan, balbula hondatu egiten da, hezurraren antzeko ezaugarriak hartuz; emakumezkoetan, berriz, fibrosi gehiago dago, eta horrek adierazten du gaixotasunak ez duela sexuaren araberako garapena. Alde horiek gorabehera, emakumeak ez daude oso adieraziak ikasketetan, eta, beraz, tratamendu suboptimoak jasotzen dituzte eta pronostiko okerragoa dute.

Lanak frogatzen duenez, gaixotasunean mikroRNA19b molekula txikia murriztu egiten da emakumeengan bakarrik, eta fibrosia eta hezurra sortzen ditu. Gainera, molekula horren balioak berrezartzeko gai den botika bat identifikatzen du. Espironolaktona da, giltzurrunetako eta bihotz-hodietako gaixotasunak tratatzeko erabili ohi den botika.

Sexuaren aldagaia kontuan hartuta tratamendu eraginkorragoak lortzeko genero-ikuspegia duten azterketek duten garrantzia egiaztatzen du egindako ikerketak.

Balbula mitralaren narriaduran parte hartzen duten mekanismoak

Bestalde, NOU – Navarrabiomed taldeko kardiologoak eta doktoratu aurreko ikertzaileak, Amaia García de la Peña Urtasunek, “Mitro-balbulopatia primarioa argituz: eredu diferentzial histologikoak eta molekularrak azpimota etiologikoen artean” lana aurkeztu zuen. Lan horren bidez, ahozko komunikazio hoberenaren saria jaso zuen 2023ko Heart Societyko nazioarteko kongresuan. Martxoaren 29tik apirilaren 1era bitartean egin zen topaketa Fuengirolan (Malaga), eta 415 parte-hartzaile bildu ziren guztira.

Balbula mitralaren gaixotasuna bihotz-balbulen asaldura ohikoena da, herrialde garatuetako biztanleen %1,8ri eragiten diona. Gaur egun ez dago tratamendu farmakologikorik, eta kasu larrietan tratamendu bakarra bihotz-kirurgia da. Gaixotasun horien arazoetako bat da ez direla ezagutzen haien garapenean zerikusia duten mekanismo molekularrak eta zelularrak.

Aurkeztutako lanak balbula mitraleko gaixotasunen etiologia nagusien (Barlow-en gaixotasuna, akats fibrroelastikoa, gaixotasun kaltzifikatua eta gaixotasun erreumatikoa) azterketa konparatiboa eskaintzen du, 300 pazienteren balbula mitraleko ordezko kirurgietan lortutako ehuna aztertuz. Zehazki, gaixotasun horiekin zerikusia duten mekanismo nagusiak aztertu ziren, eta etiologien artean eredu diferentzialak daudela ikusi zen. Horrek etorkizunean patologia bakoitzerako jomuga terapeutiko espezifiko berriak garatzen lagun dezake.

Categoría
Galería de imágenes
En el centro ambas premiadas: Amaia García de la Peña (derecha) y Eva Jover (izquierda), junto a personal investigador de la Unidad de Cardiología Traslacional.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Navarrabiomedek SciencEkaitzaren Open SINAI azokan parte hartu du

Egileak
Navarrabiomed

ADItech Corporación Tecnlogicak Nafarroako I+G+B ekosistemako 42 agente bildu ditu bi egunez Open SINAI azokan, Baluarte Biltzar Jauregian eta Auditorioan. Ekitaldiak erakustoki-gune bat eta hitzaldietarako gune bat izan ditu, eta esperientzia eta kasu arrakastatsuen trukea erraztu du, sinergia eta negozio-aukera berriak sortzeko.

Navarrabiomedeko standa

Navarrabiomed azokan egon da bi egunetan, erakustoki gisa, bere stand korporatiboarekin, bisitariei beren 20 ikerketa-unitateen eta zentroko 6 zerbitzu zientifiko-teknikoen jarduera hurbiltzeko. Foroak, halaber, Berrikuntza Unitatea ikusarazteko balio izan zuen, Osasunbidetik datozen berrikuntza-ideiak eta -ekimenak babesten eta bideratzen baititu.

Bigarren jardunaldian, Angel Alonso Medikuntza Genomikoko Unitateko arduradunak NAGEN-Mx ezagutarazi du. Proiektu hori S4 Proiektu Estrategiko Onenaren kategorian SciencEkaitza sarirako izendatu zuten.

NAGEN-Mxi buruzko informazioa

NAGEN-Mx -en helburu nagusia Nafarroan bularreko minbiziaren bahetze pertsonalizatuari laguntzea da. Giza genoma populazio-arriskuko talde desberdinetan aztertuta, arreta berezietara bideratu nahi dira gaixotasuna garatzeko joera handiena duten gene-eramaileak.

Horrela, Nafarroak xede-populazioarentzat eraginkorragoa eta bidezkoagoa den detekzio goiztiarreko programa bat sustatzen du. Proiektua NAGEN programaren parte da, Nafarroako Gobernuaren apustu estrategiko bat, Osasunbidea-Nafarroako laguntza praktikan genomen azterketa ezartzeko. Navarrabiomed da proiektu estrategiko honen buru, eta Nafarroako Ospitale Unibertsitarioa, Nafarroako Osasun Publikoaren eta Lan Osasunaren Institutuko eta Making Genetics enpresako profesionalek ere parte hartzen dute. NAGEN-Mx taldeak parte-hartzaile bakoitzaren informazio genetikoa eta historia medikoa aztertzen ditu, haien arrisku pertsonala zenbatesteko eta emakume bakoitzarentzat bahetze-metodorik egokiena ebaluatzeko.

Horrela, Nafarroak xede-populazioarentzat eraginkorragoa eta bidezkoagoa den detekzio goiztiarreko programa bat sustatzen du. Proiektua NAGEN programaren parte da, Nafarroako Gobernuaren apustu estrategiko bat, Osasunbidea-Nafarroako laguntza praktikan genomen azterketa ezartzeko.

Categoría
Galería de imágenes
Inauguración a cargo de Diego Garrido.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Profesionales de Navarrabiomed en el stand.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Visita al stand de J.C. Cigudosa, A. Martínez y D. Garrido.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Visitantes en la zona de expositores.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Ponencia de Angel Alonso.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Angel Alonso dio a conocer el proyecto NAGEN-Mx
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Protesi ortopedikoetan infekzioak maizen eragiten dituen bakterioetako bat ikertu dute tesi batean

Egileak
UPNA
  • Liliana Andrea Moralesek Navarrabiomeden garatu du bere ikerketa, NUPen eta Europar Batasunaren Iberus Talent laguntza bati esker

“Staphylococcus aureus” (urrezko estafilokokoa) protesi ortopedikoetan infekzioak maizen eragiten dituen bakterioetako bat da, eta haren atxikitzeko eta biofilma sortzeko gaitasuna (film babesle bat da biofilma, bakterioa erresistenteagoa egiten duena) izan du aztergai Liliana Andrea Morales Laverdek Nafarroako Unibertsitate Publikoan (NUP) berriki defendatu duen doktoretza-tesian. Ikerketa Navarrabiomedeko Patogenesi Mikrobianoko Unitatean egin da (IdiSNA), Iñigo Lasa Uzcudun unitate horretako ikertzaile nagusiaren eta Cristina Solano Goñi doktore eta unitate bereko ikertzailearen zuzendaritzapean.

NUPeko doktore berriak azaldu duenez, urrezko estafilokokoaren genoman elementu asko daude infekzioak sortzeko gaitasuna areagotzen dutenak, hala nola gene jakin batzuen presentzia edo gabezia eta sekuentzia kodifikatzailean edo geneen arteko guneetan izandako bariazioak. Hala ere, “bariazio horien eragina, neurri batean, aztertu gabe egon da orain arte”, adierazi du. Hain zuzen ere, geneetan gertatzen diren eta hasieran bakterioak atxikitzeko eta ondoren biofilma eratzeko garrantzitsuak diren bariazio horien eragina aztertu zuen Liliana Andrea Moralesek bere doktoretza-tesian.

Tesia garatzeko, Liliana Andrea Moralesek Campus  IberusTalent programako doktoretza aurreko beka bat izan du, Europar Batasunak (Marie Sklodowska‐Curie H2020 ekintzen parte gisa) eta Nafarroako Unibertsitate Publikoak batera finantzatua. Gainera, ikerketak finantzaketa jaso du Ekonomia, Industria eta Lehiakortasun Ministerioaren 2017ko I+G+b-ko proiektuetarako laguntzen eta Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren 2020ko I+G+b-ko proiektuetarako laguntzen deialdien bidez. 

Geneen arteko bariazioen eragina

NUPeko doktore berriak azaldu duen bezala, tesiaren emaitzek “agerian uzten dute geneen arteko guneetan gertatzen diren aldaketak aldagarritasun iturri direla isolatu klinikoetan, eta bakterioaren patogenesiarekin lotutako elementu horien adierazpen maila desberdinak eragiten dituztela”. “Isolatu kliniko” esaten zaie aztertzeko xedez infekzio batetik erauzten (isolatzen) diren bakterioei.

Bere ikerketan, Liliana Moralesek metodologia bat garatu zuen sagu baten koinfekzio eredu batean urrezko estafilokokoaren anduiak aldi berean identifikatzeko eta kuantifikatzeko. “Metodologia horri esker, desberdintasun nabarmenak identifikatu ahal izan ziren isolatuen atxikitzeko eta kolonizatzeko gaitasunean”, zehaztu du. “Etorkizunean, metodologia hori baliagarria izan liteke lotura estua duten isolatu klinikoen arteko lehia-abantailak identifikatzeko”, erantsi du.

Ikerketa horiek Margarita Trobos doktorearekin eta Göteborgeko Unibertsitateko (Suedia) Biomaterialen Sailarekin lankidetzan egin zituen, Liliana Moralesek ikerketa-egonaldi bat egin baitzuen bertan.

Ikertzailearen curriculum laburra

Liliana Moralesek Mikrobiologiako eta Bioanalisiko Gradua ikasi zuen Santanderreko Industria Unibertsitatean (Kolonbia), eta horrek piztu zion ikerketarekiko interesa. Gero, Graduondoko Elkarte Unibertsitario Iberoamerikarraren (AUIP) eta Early Stage Researchers (ESRs) programaren bidez (IberusTalent), Lilianak masterreko ikasketak Errioxako Unibertsitatean egin zituen, eta doktoretzakoak NUPen, azken horiek nazioarteko aipamenarekin. Bere prestakuntzan, Liliana Morales Mikrobiologiaren eta Ingeniaritza Molekularraren arloetan espezializatu da, Osasunaren eremuan bereziki.

Categoría
Galería de imágenes
Liliana Andrea Morales Laverde
Deskargatu Flecha que indica descarga
Defendatutako tesiaren azala
Deskargatu Flecha que indica descarga
Doktoregaia zientzia-dibulgazioko ekintza batean.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo