Noticias

Ikerketa Nafarroako Gobernuak finantzatu du eta taldea Navarrabiomed zentroaketa Making Genetics enpresak ere osatzen dute

Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP), Navarrabiomed zentroko adituek eta ikertzaileek eta Making Genetics enpresako genetistek osatutako diziplina anitzeko talde bat 30 eta 65 urte bitarteko boluntarioen bila dabil “EXTREME” ikerketa-proiekturako, gehiegizko pisua edo obesitatea duten pertsonen osasun kardiometabolikoari buruzko aldizkako barauaren eraginkortasuna eta egingarritasuna aztertzeko. Foru Gobernuko Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuak finantzatzen du proiektua eta Nafarroako ikerketa klinikoko batzorde etikoaren onespena du.

Urrian hasiko dira boluntarioen bila eta parte-hartzea doakoa da.

EXTREME proiektuak 12 asteko iraupena duen elikadura programa bat eskaintzen du, eta nutrizioaren eta osasunaren arloko adituek diseinatu dute. Boluntarioek, parte hartzeko kontraindikazio medikorik ez dagoela bermatzeko azterketa medikoa egin ondoren, laguntza eta ikuskapen profesionala izanen dute astean behin, ikerketa osoan. Ebaluazio mediko eta nutrizionalak abangoardiako teknologiaz eginen dira.

Parte hartzeko edo argibide gehiago eskatzeko 644 06 88 34 telefonora deitu edo helbide elektroniko honetara idazten ahal da: extreme.tre21@gmail.com.

Janariak hartzeko ordu murrizketa

Idoia Labayen Goñi NUPeko irakasle eta ikerketaren zuzendari zientifikoak azaldu duenez, “janariak hartzeko ordutegi-murrizketak” (TRE, ingelesezko siglengatik) “ezarritako ordu-tartean janari-mota edo kopurua murriztu gabe jatea dakar, eta eguneko gainerako orduetan barau egitea. Helburu nagusia da egunero jateko eta barau egiteko ziklo konstante bati eustea, erritmo zirkadiano egonkor eta osasuntsu batzuei jarraitzeko”. 

“Gizakietan TREri buruzko lehen azterketen emaitzak etorkizun handikoak dira, eta iradokitzen dute gorputz-pisua eta apetitua murrizten dituela, eta, aldi berean, gaixotasun kardiobaskularra hobetzen duela aurrediabetesa duten helduetan eta sindrome metabolikoa duten gaixoetan”, azaldu du Idoia Labayenek. Hala ere, “gaur egun ez dago obesitatearen tratamendu gisa TRE gomendatzeko adinako ebidentzia zientifikorik, eta ez dakigu zein mekanismoren bidez hobetzen ahalko litzatekeen osasun kardiobaskularra ezarritako energia-murrizketarik gabe”, adierazi du.

Erritmo zirkadianoak, janaria hartzea eta TRE pertsonalizatua

Idoia Labayenek azaldu du aldizkako barauak proposatzen dituen eredu dietetikoak 24 orduan behin gertatzen diren erritmo biologikoekin lerrokatzean oinarritzen direla, eta erritmo zirkadiano endogenoen eta ingurumen-faktoreen arteko elkarrekintzaren ondorio direla. “Sistema zirkadiano endogenoa hipotalamoan dagoen erloju zentral batek eta gure organismoa osatzen duten organo eta ehun guztietan agertzen diren erloju periferikoek osatzen dute. Argi-seinaleek, lo-ordutegiek eta elikadurak, besteak beste, erritmo zirkadianoen sinkronizazioari eragiten diote”, argitu du.

Testuinguru horretan, dieta denborazko seinale bat da metabolismoarekin lotutako hainbat organotan. Ikerketaren zuzendari zientifikoak azaldu duenez, elikadura-eredu irregularrek eta denbora luzez janariak hartzeak (adibidez, 14 orduko janari-leihoa, goizeko 7etatik gaueko 10etara) aldaketak eragiten dituzte erritmo zirkadianoetan. Horrek, aldi berean, obesitatea, gaixotasun kardiobaskularrak eta 2. motako diabetesa izateko arriskua handiagotzen du. 

Horri gehitu behar zaio “erloju biologikoaren eta erloju sozialaren arteko gatazka oso fenomeno ezaguna dela. Adibidez, pertsona batzuek familiarekin eta/edo lagunekin ez afaltzea arazo bat dela uste dute TRE goiztiarreko programa bati jarraitzen badiote, adibidez, 8:00etatik 14:00etara. Gainera, Espainia beranduen afaltzen den munduko herrialdeetako bat da, hamarrak aldera”, esan du. Hala, “EXTREME proiektua gure testuinguru sozialean TRE elikagaiak hartzeko ordutegi desberdinen bideragarritasuna eta onargarritasuna eta horien eraginkortasuna aztertzeko beharrari erantzuteko sortu da”, ondorioztatu du Idoia Labayenek.

Noiztik zabaldua: unavarra.es

• El objetivo principal del proyecto es mejorar la competitividad de la cadena de valor de la asistencia sanitaria mediante la implantación de los principios de la economía circular.

Azaro Fundazioa, junto al Instituto de Investigación Sanitaria BIOCRUCES BIZKAIA, El Centro de Investigación Biomédica Navarrabiomed, AIN (Asociación de la Industria Navarra) y ESTIA (Ecole Supérieure des Technologies Industrielles Avancées), lidera el nuevo proyecto europeo HEALCIER, con el objetivo principal de mejorar la competitividad de la cadena de valor de la asistencia sanitaria mediante la implantación de los principios de la economía circular.

El proyecto, que tendrá un año de duración, está cofinanciado al 65% por el Fondo Europeo de Desarrollo Regional (FEDER) a través del Programa INTERREG POCTEFA, y cuenta además con la estrecha colaboración de OSI Ezkerraldea Enkarterri Cruces y el Complejo Hospitalario de Navarra.  

El sector sanitario y el consumo de recursos 

El envejecimiento en el área transfronteriza está ejerciendo una importante presión sobre el sistema sanitario al incrementarse la demanda del servicio tanto en términos de cantidad como de calidad. Este incremento de la demanda ejerce, asimismo, presión sobre el sector incidiendo en una mayor utilización de los recursos.

El sector sanitario es, en consecuencia, uno de los sectores de mayor consumo de recursos (agua, energía, alimentación, materias primas, productos terminados, etc…) con un impacto importante en la sostenibilidad ambiental. Además, genera un alto volumen de residuos por el uso generalizado de productos de un solo uso: guantes, jeringas, residuos radiactivos, fármacos no usados, pruebas o tratamientos innecesarios, mantenimiento de dispositivos, etc.

Un gran hospital en números

Para hacernos una idea, la media de consumo anual de energía térmica, eléctrica y de gas que realiza un gran hospital supera los 50 millones de kWh. La cantidad de residuos que genera traspasa fácilmente las 2.000 toneladas de las que tres cuartas partes pertenecen a residuos no peligrosos (residuos urbanos, papel y cartón, plástico, tóneres, aceites alimentarios, escombros…), y una cuarta parte a residuos peligrosos (sanitarios tipo II, citostáticos, líquidos laboratorio, baterías y pilas, radiografías, envases de productos peligrosos…).

3 millones de jeringuillas, 14 millones de guantes, 2.000 toneladas de ropa lavada, 175.000 m3 de agua… son aproximadamente los números que se manejan en un hospital grande que atiende aproximadamente a 3 millones de pacientes al año. El ámbito sanitario consume muchos recursos, y por ello, a su vez es un sector que puede aportar también muchas oportunidades para desarrollar actividades económicas relacionadas con un uso más eficiente y de aprovechamiento de dichos recursos.

HEALCIER, un proyecto basado en la Economía Circular

La Economía Circular (EC) ha sido identificada como una herramienta adecuada por la Comisión Europea para promover un uso más eficiente de los recursos mientras se promueve una mayor competitividad, dado que favorece el desarrollo de actividades económicas más innovadoras y sostenibles, aprovechando los recursos locales disponibles.

Por ello, HEALCIER pretende contribuir a mejorar la competitividad del sector sanitario aplicando la economía circular. Se trata de impulsar un uso más eficiente y eficaz de los recursos en los centros sanitarios con el fin de fomentar un sector sanitario más innovador y competitivo que disponga de un menor impacto ambiental.

Las fases del proyecto serán cuatro:

• Se desarrollará una metodología para la medición del impacto de la implementación de los principios de la EC en el ámbito de la asistencia sanitaria.
• Los socios, utilizando la metodología desarrollada, realizarán un diagnóstico de las oportunidades y potencialidades de la EC en cada uno de los centros hospitalarios participantes en el proyecto. Estos diagnósticos servirán para identificar las oportunidades existentes para que las diferentes empresas que conforman la cadena de valor puedan desarrollar nuevos modelos de negocio o actividades económicas. Los diagnósticos permitirán identificar adicionalmente empresas que puedan proporcionar soluciones aplicando la economía circular.
• Con los datos obtenidos cada región elaborará un mapa de oportunidades para el desarrollo de nuevas actividades y modelos de negocio aplicando la EC.
• Finalmente, se valorará las posibilidades que las empresas tienen de desarrollar soluciones relacionadas con las oportunidades identificadas y se definirán potenciales colaboraciones con otras empresas o centros tecnológicos de la Eurorregión para aplicar soluciones.

El proyecto ha sido cofinanciado al 65% por el Fondo Europeo de Desarrollo Regional (FEDER) a través del Programa Interreg V-A España-Francia-Andorra (POCTEFA 2014-2020). El objetivo del POCTEFA es reforzar la integración económica y social de la zona fronteriza España-Francia-Andorra. Su ayuda se concentra en el desarrollo de actividades económicas, sociales y medioambientales transfronterizas a través de estrategias conjuntas a favor del desarro

Navarrabiomedeko Kudeaketa Unitateak gaur ostirala, irailak 3, argitaratu ditu doktoratu aurreko eta doktoratu ondorengo Navarrabiomed 2021 laguntzak esleitzeko proposamena eta deialdi bakoitzerako ebaluatutako hautagaien azken puntuazioak: doktoratu aurreko laguntza eta doktoratu ondorengo laguntza. Jarraian kontsulta eta deskarga dezakezu dagokion dokumentazioa.

Pasa den ostegunean, uztailak 29, ICTUSnet-en azken online ekitaldia egin zen; proiektu horretan, 2018az geroztik, Nafarroako Ospitale Guneko Neurologia Zerbitzuko eta Navarrabiomedeko profesionalek parte hartu dute. Europako sare horren xedea izan da lankidetza sustatzea ikerketan eta berrikuntzan, iktusak kaltetutako pazienteen arreta integrala eta bizi-kalitatea hobetzeko, datuak analizatzeko teknologia berrien laguntzarekin eta agenteen bikaintasun sare bat sortuta, informazioa, esperientziak eta jardunbide egokiak partekatu ahal izateko.

ICTUSnet-ek adimen artifizialeko erremintak erabili ditu garatzeko; hala nola, testu-meatzaritzako softwareak eta anonimizatutako eta parte hartzen duten eskualdeetan iktusaren kasuen erregistroetara lotutako datu-baseak (Big Data) kudeatzeko prozesuak eta algoritmoak. Ekitaldian adierazi bezala, 20 milioi biztanleko estaldura duen informazioa bildu da, eta erregistro nagusian iktusaren fase akutuari buruzko 1.000 kasu baino gehiagoren informazioa jaso da. Lortutako informazio guztia aztertu egin da, prozesu asistentzialak hobetzeko.
 
Ibilbide-orria eta web plataforma
 
Proiektuaren garapeneko azken hilabeteetan zehar, NOGeko Neurologia taldeak, Maria Herrera Isasi neurologo eta ikertzaile nagusia buru duela, eta Nafarroako Kalte Zerebralaren Elkartearekin (ADACEN) batera, ekintza-plana eta ibilbide-orri bat egin ditu Europako eskualdeetan iktusaren  arreta hobetzeko (horiek aurkeztu zituzten ekitaldian). Dokumentuan iktusari buruzko adierazpenak eta osasun-agintarientzako gomendio nagusiak jasotzen dira. 

Material hori eta beste batzuk sarearen esparruan sortutako web plataforma berri batean eskura daitezke; bertan, iktusari buruzko informazio eguneratua dago herritarrentzat oro har, eskualde bakoitzean 18 hilabetez egindako prozedura endobaskularren bidezko iktus iskemikoaren bir-perfusio tratamenduen konparaziozko txosten bisual bat barne, eta, horrekin batera, profesionalentzako eremu bat, datuen analisirako, testu-meatzaritzarako eta TC irudien adimen artifizialeko tresnetarako sarbide eta guzti.

ICTUSnet 10 bazkideko kontsortzio batek garatu du, eta, bertan, jabari publiko eta pribatuko osasun eta ikerketako erakundeek hartu dute parte. Agència De Qualitat i Avaluació Sanitàries De Catalunyak (AQuAS) koordinatzen du. Kontsortzioak Europako hego-mendebaldeko 6 eskualde ordezkatu ditu (Aragoi, Balear Uharteak, Katalunia, Nafarroa, Okzitania eta Portugalgo Iparraldea), eta gutxi gorabehera 20 milioi pertsonako biztanleria hartu du. Proiektua Interreg Sudoe Programak eman zuen, Eskualdeko Garapeneko Europar Funtsak finantzaturikoak (FEDER).

• ICTUSnet azken ekitaldiaren grabazio osoa. 
• Proiektuaren web korporatiboa.  
• Bideo dibulgatiboa: "Juntos en el ictus"

• Sariak banatzeko ekitaldiarekin, Nafarroako Berrikuntza Sistemari omenaldia eginez, amaiera eman zaio Iruñean zientziari eta kultura zientifikoari eskainitako asteari

‘Bioheart’ proiektuak SciencEkaitza nazioarteko lehiaketaren sari nagusia lortu du, gaur arratsaldean egin den Nafarroako Zientziaren III. Galaren esparruan. Ekitaldia Luis Piedrahita umoristak aurkeztu du, eta beste zazpi sari ere banatu dituzte. Bertaratuek ‘Dinamo’ ikuskizunaz gozatzeko aukera izan dute, La Fura dels Baus taldeak horretarako estreinatua.

Bioheart-ek proposatzen du giza bihotz-ehun bio-artifizialen garapenean berrikuntza-nodo bezala kokatzea Nafarroa eta horiek erabiltzea kardiotoxizitatearen probatze industrialerako eta (aurre)klinikorako. Isabel Sola, SciencEkaitza epaimahaiko kidea, arduratu da sari hau emateaz.

‘Bioheart’ taldea lehiaketara aurkeztutako talde handienetako bat da; 35 pertsona ditu erakunde hauetakoak: CIMA (Ikerketa Mediko Aplikatuaren Zentroa), CUN (Nafarroako Unibertsitate Klinika), Navarrabiomed (Ikerketa Biomedikoaren Zentroa), Navarrabiomed-NOG eta Ikan Biotech enpresa.

Sariak banatzeko ekitaldiari hasiera Luis Piedrahita aurkezleak eman dio, sabaitik zintzilikatuta eta plataforma mugikor baten gainean lurra hartuz. Plataforma horren gainean Navarra Arenako pista osoa igaro du umoristak, eta bertatik aurkeztu ditu talde irabazleak. Piedrahita, halaber, Paula Noya agurtu du, Lankidetza Teknologikoaren eta Bikaintasunaren zuzendaria ADItech-en, SINAIko koordinatzailea, eta erakunde antolatzailea, eta SciencEkaitzaren funtsa azaldu du. Horrez gain, Mikel Irujok, Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko kontseilariak, eta Juan Cruz Cigudosak, Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko kontseilariak, Piedrahitarekin batera aipatu dute zientziaren gala honek Nafarroarentzat duen balioa.

Ekitaldian, halaber, SE2021 SINAI saria banatu da; hots, Nafarroako espezializazio adimentsuko sei arlo teknologikoren bateko jarduneko proiektu kolaboratiboak saritzen dituena. Ideia irabazlea ‘Diaterei’ izan da, endokarditisean zehar bihotz-balbularen zeluletan aldaketak identifikatu nahi dituen proiektua, gizonen eta emakumeen artean infekzioaren garapenean dauden desberdintasun molekularrak aztertzeko. Juan Luis Arsuaga epaimahaikideak banatu du saria. Talde hau osatzen duten 25 pertsonak Navarrabiomed, Navarrabiomed-NOG, CIMA eta AIN (Nafarroako Industriaren Elkartea) elkarteetakoak dira.

SE2021 OPEN Nasertic Saria berria izan da edizio honetan, eta Nafarroatik kanpoko ikerketa-taldeek parte hartzen duten ideia disruptibo berriak saritu ditu. Besteak beste, Errioxa, Euskadi, Madril eta Valentzia bezalako autonomia-erkidegoetako proposamenak eta Frantzia eta Australia bezalako beste herrialde batzuetakoak ere jaso dira. ‘U-Space’ Navarra ideia izan da irabazlea SE2021 OPEN Nasertic kategoria honetan, herritarren segurtasunerako irismen luzeko dronak erabiltzea lortzeagatik: erreskatea, suteak itzaltzea, trafikoaren kudeaketa, larrialdiko logistika eta azpiegitura kritikoaren ikuskaritzarako (linea elektrikoak eta gaseoduktuak). Iñaki Pinillosek, Nasertic-en zuzendari nagusiak, banatu du saria. Taldea FuVeX (irismen luzeko dronen enpresa), Nafarroako Gobernua, NAITEC eta NUPeko kideek osatzen dute.

SE2021 PÚBLICO Viscofan Saria SciencEkaitzaren web orrialdean jasotako botoen bidez hautatu da. Guztira 10.725 boto jaso dira, azken edizioan baino ia bi aldiz gehiago. ‘Reflexiones Ocultas’ proiektua izan da kategoria honetako irabazlea; hau da, zientziaren eta artearen munduak batu nahi dituen proiektua, inpaktu bisual handiko obra artistikoak sortzeko aukera ematen duen prozesu zientifiko baten garapenari esker. Jose Angel Arrarasek, Viscofan Taldeko I+G arloko Zuzendari Korporatiboak, eman du saria. Proiektua AINeko (Nafarroako Industriaren Elkartea) kideek osatzen dute.

Lau aipamen berezi

SE2021IDEAS Saria, lehiaketan proiektu gehien dituen kategoria, lau Aipamen Berezitan zatitzen da, eta IDEAS lehen sariaren aurretik banatu dira. Lehen Aipamena ‘Ideas Automoción y Mecatrónica’ izan da, eta Rafael Aquiquek, Dana Automocioneko CEOk, SPRIs-AI-i eman dio, kirolarekin loturiko lesio lotailu eta artikularren errehabilitazioa hobetzeagatik Adimen Artifiziala erabilita. Aukera ematen du posizioak ezagutzeko eta ariketak ebaluatzeko mugikor batetik bideo-kapturak eginda. Taldea San Miguel Klinikako eta NUPeko langileek osatzen dute.

IDEAS Cadena Alimentaria Aipamena ‘AI-Value’-rentzat izan da, Nafarroan nekazaritzako elikagaien hondakinak birziklatzeko eta horiei balioa emateko Adimen Artifizialeko erreminta bat garatzeagatik. Ramon Gonzalok banatu die saria, Nafarroako Unibertsitate Publikoko errektoreak. Proiektu honetan, CNTAk eta NUPek parte hartu dute.

Era berean, ‘Radical’ proiektuak irabazi du IDEAS Energías Renovables y Recursos Aipamen Berezia, detektatzeko sistema berria garatzeagatik; hau da, kostu baxuko radar-sentsoreak, metasuperfiziekin hobetuak, modulo fotovoltaikoen kalitate-kontrol ez suntsitzaileari aplikatua. Saria Eduardo Ryanen eskutik jaso dute, Iberdrolaren Nafarroako zonako burua. NUPen eta CENER-en RADICALean parte hartzen dute.

IDEAS Salud izan da azken Aipamen Berezia, eta ‘Hepagena’ proiektuarentzat izan da, Nafarroako pediatriako biztanleen artean esteatosi hepatikoarekin loturiko gaixotasun metabolikoaren azterketa genetikoa, soziodemografikoa eta prospektiboa burutzeagatik. Alfonso Sánchez-Tabernerok saria eman dio edizio honetako talde ugaritako beste bati, NUPek, Navarrabiomedek, NOGek, UNAVek eta CUNek osatua.

Ikuskizuna

Sarien banaketa SciencEkaitza 2021 IDEAS-ekin amaitu da, eta aurrean aipaturiko BIOHEART proiektuarentzat izan da; ondoren, la Fura dels Baus taldeak Dinamo aurkeztu du, SciencEkaitzarako pentsatutako ikuskizuna, dantza garaikidea eta antzerkia bezalako arte-diziplinak teknologiarekin eta ingeniaritzarekin batzen dituena. Dinamok ikuslea pentsamendu zientifikoaren prozesuan murgiltzen du, eta irudimenetik abiatzen garela erakusten du, sormen-prozesu goren gisa, eraldaketa,  garapena eta berrikuntza jorratzeko. Ikuskizun honen bitartez, Nafarroako sare zientifikoa omendu nahi izan dute.

SciencEkaitza Sari Zientifikoak ADItech-ek antolatzen ditu, SINAIren (Nafarroako I+G+b Sistema) koordinatzaileak, Nafarroako Gobernuaren, Zientzia eta Berrikuntza Ministerioaren (FECYT bidez) lankidetzarekin eta beste erakuande publiko eta pribatu batzuen babesarekin.

Eduardo Albéniz Arbizuk, Navarrabiomed - IdiSNAko Endoskopia Digestiboko Unitateko arduraduna eta Nafarroako Ospitale Guneko Digestio-Zerbitzuko laguntzailea, bere doktore tesiaren irakurketa eginen du Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik datorren ekainaren 29an, astearetea, 12:00etan, Navarrabiomedeko areto nagusian eta bideokonferentzia bidez. COVID-19agatik ezarritako araudia jarraituz eta egun dagoen edukieren mugaketagatik, aurretik baimena jaso duten pertsonak joan ahalko dira aurrez aurreko saiora.

Tesia, “Riesgo de hemorragia diferida tras resección endoscópica mucosa de lesiones colorrectales de gran tamaño”, argitalpen laburren modalitatean egin da ikerketaren 2. Lerroan: Osasun Publikoa, Erizaintza eta Medikuntza. Guztira, 5 argitalpen zientifiko egin dira:

• A Scoring System to Determine Risk of Delayed Bleeding After Endoscopic Mucosal Resection of Large Colorectal Lesions
• Clinical validation of risk scoring systems to predict risk of delayed bleeding after EMR of large colorectal lesions
• Clip Closure After Resection of Large Colorectal Lesions With Substantial Risk of Bleeding
• Prophylactic Clipping After Colorectal Endoscopic Resection Prevents Bleeding of Large, Proximal Polyps: Meta-analysis of Randomized Trials
• The Answer to “When to Clip” After Colorectal Endoscopic Mucosal Resection Based on a Cost-Effectiveness Analysis

Bere doktoretzan, Eduardo Albénizek ondorengo doktoreek zuzendu dute: Berta Ibáñez Beroiz, Metodologia Unitateko arduraduna eta Navarrabiomedeko ikertzailea, eta Roberto Aguado Jiménez, NUPeko Osasun Zientzietako Departamentuko Fisiologia alorreko irakasle titularra. 

Tesiaren laburpena

Odoljario geroratua (HD) mukosa endoskopikoaren erresekzioaren (RME) konplikazio potentzialki larriena da. Batzuetan, ondorio kliniko kaltegarriak eragiten ditu, eta baliabide materialen gehiegizko kontsumoa eragiten du.

Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkartearen (GSEED-RE) erresekzio endoskopikoko lantaldeak lankidetzan egindako hainbat lanetan, tesiaren autoreak koordinatu dituenak, erresekzio ondoko HD eta homoklipekin egin daitekeen prebentzioaren inguruan ondokoa ondorioztatu da:

• GSEED-RE2ren eredu prediktibo bat, erraz identifika daitezkeen lau aldagaiz integratua RMEaren aurretik (lesioaren gertatu den lekuaren ingurua, antiagregatzaile/antikoagulatzaileen erabilera, ≥40 mmko tamaina eta komorbilitate altua), HDren arriskua aurreikus dezake, aurreko ereduen (GSEED-RE y ACER) gaitasun prediktibo handiagoa izanik.
• Erauzketa ondoko mukosa-akatsak hemoklipekin ixten badira, pedikulatu gabeko lesio kolorrektal handiena (LCRNP) eta odoluste-arrisku handia badago, murriztu egiten da HD arriskua. Efektu hori eskarak erabat ixtearen ondorioa da.
• Isurketa osteko mukosa-akatsak hemoklipekin guztiz ixtearen praktika orokortuak ez du HDren arriskua murrizten. Alabaina, ixtea eraginkorra izan zen HDren arriskua murrizteko tamainu handiko lesio proximaletan erabiltzen bada. 
• LCRNPren isurketa osteko mukosa-akatsen itxiera osoa, neurri kostu-efektiboa da odol-isurketarako arrisku handia duten pazienteei aplikatzen bazaie, baina ez da hala edozein RME eta gero modu unibertsalean aplikatzen bada. Ekialdeko Europan, HD arrisku altua duten pazieenten itxiera profilaktikoa ez da soilik CE, gainera kostua aurrezten da. 

Ikerketa lerro beretik, Eduardo Albéniz odol-isurketa diferitua ekiditzeko aplikazio endoskopikorako gel baten eraginkortasuna balioesten lan egiten ari da. Gainera, Adimen Artifiziala NUP – Navarrabiomedeko taldearekin lankidetzan, Humberto Bustince doktoreak zuzendua, algoritmo bat garatzen ari da. Horren helburua minbizi goiztiarren isurketa endoskopikoa eta gero agertzen diren konplikazioak aurreikusteko (CEINek saritutako negozio-ideia berritzailea).

Emaitzen zabalpena eta jasotako laguntzak

Garatutako ikerketa hainbat kongresu nazional eta internazionaletan aurkeztu da, eta bi sari eskuratu ditu: Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkartearen Kongresu nazionalean komunikaziorik hoberenarena, eta Patologia Digestiboko Espainiako Kongresu nazionalean komunikaziorik hoberenarena endoskopian. 

Lan hau “la Caixa” Fundazioa, Caja Navarra Fundazioa eta Navarrabiomeden intentsifikazio programari esker izan da posible (ID 100010434; Proiektua:  PR15/11100006), eta Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkarteko Fundazioaren beka bati esker. Halaber, Eduardo Albénizek Navarrabiomeden eta Nafarroako Ospitale Guneko Digestio-Zerbitzuko babesa izan du. 
 

Ekainak 29, asteartea, 16:00etan, Zoom bidez (aldez aurretik izena eman behar da).

Datorren ekainaren 29an, asteartearekin, 16:00etan, “Pirinioetan larrialdi eta hondamendietako osasun arretak dituen erronkak” webinarra izanen da Zoom bidez, EGALURG larrialdetako medikuntzako mugaz gaindiko lankidetza sareak antolatuta. Horretan Navarrabiomedek parte hartzen du bazkide bezala, ondorengo entitateekin batera: CHU de Toulouse (Okzitania, Frantzia), Kataluniako Sistema de Emergencias Médicas (SEM) eta CH de la Côte Basque (Pirinio Atlantikoak, Frantzia). Nafarroan entitate kolaboratzaile bezala ere parte hartzen dute Nafarroako Ospitale Guneak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Nafarroako DYAk eta Gurutze Gorriak.

Saioan, ordubeteko iraupena izanen duena, krisi egoeratan eta mugaren bi aldeetan arreta medikoan lankidetza sustatzeko beharrari helduko zaio, baita elkar ekiteko protokoloak bateratzeko garrantziari ere, eta ekimen honetan eraiki diren azpiegitura berritzaileak aurkeztuko dira. Horrek guztiak pazienteei ematen zaien arreta eta osasun langileen lana hobetzea du helburu. Adibidez, Europa Okzitania Unitate Mugikor Balioaniztuna, egun COVID-19aren aurkako borrokari laguntza ematen ari zaiona, edo kartografiaren aplikazioa, larrialdi egoeratan erabaki logistikoak hartzea errazteko osasun-unitateak erakusten dituena. 

Online ekintza mahai-inguru formatuan eginen da, eta eskualde bakoitzean proiektuaren arduradunak direnek parte hartuko dute: Vanessa Houzé-Cerfon, EGALURGeko zuzendaria eta SAMU 31ako ikerketako koordinatzailea (CHU de Toulouse), Tomás Belzunegui, EGALURGeko zuzendari zientifikoa Navarrabiomeden eta NUPeko Medikuntza Graduko Dekanoordea, Antoni Encinas, SEMeko zuzendaria, eta Nicolas Harcaut, SAMU 64ko profesionala (CH de la Côte Basque).

Amaitzeko, galderen tartea irekiko da. Bertaratzen direnek idatziz utzi ahalko dizkiete hizlariei. Aurkezpenak konektatzen diren pertsona guztientzako ulregarriak izan daitezen, gaztelaniara eta frantsesera itzulpen zerbitzua eskainiko da. 

Interesa duten pertsonek aldez aurretik izena eman beharko dute. Ekitaldiaren informazio gehiago.

EGALURGi buruzko informazio gehiago
 
POCTEFA proiektua

EGALURG proiektua mugaz gaindiko Europako lankidetza sare bat da komunitate isolatuetan, larrialdietan eta hondamendietan osasun arreta hobetzeko Pirinioen bi aldeetan. EGEFek proiektuaren %65 finantzatu du, Interreg V-A Espainia-Frantzia-Andorra programaren bidez (POCTEFA 2014 2020). POCTEFAren helburua Espainia-Frantzia-Andorra mugen eremuan integrazio ekonomiko eta soziala indartzea da. Haren laguntza mugaz gaindiko jarduera ekonomikoak, sozialak eta ingurumenekoak garatzera bideratuta dago, lurraldearen garapen iraunkorraren aldeko estrategia komunen bidez.

“Inteligencia Artificial (IA) y Neoplasias Gastrointestinales” eta “Nora” izan dira lehen eta bigarren sariaren irabazleak, hurrenez hurren, Nafarroako Gobernuak Nafarroako Enpresa eta Berrikuntzaren Europako Zentroa (CEIN) sozietate publikoaren bitartez bultzatutako “Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketan.

Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko kontseilari Juan Cruz Cigudosak banatu ditu gaur goizean sariak, Foru Komunitatean osasunaren sektorearekin lotuta, etorkizuneko potentzial handiena duten negozio-ideiak saritzeko asmoarekin. Sariak banatzen, Pilar Irigoienek ere parte hartu du, CEINeko kontseilari delegatuak..

5.000 euroko lehen saria “Inteligencia Artificial (IA) y Neoplasias Gastrointestinales” proiektuarentzat izan da. Adimen Artifizialeko (AA) aplikazio bat da, neoplasia gastrointestinalen tratamendu endoskopikoa optimizatzeko aukera ematen duena. Balizko konplikazioak aurreikusten ditu eta horiei aurre hartzen die (odoljarioa eta zulaketa). Talde sustatzailea honako hauek osatzen dute: Eduardo Albeniz, Humberto Bustince, Iosu Rodriguez, Sheyla Montori, Carlos Lopez Molina eta Juana Guerra.

Bigarren saria, 3.000 eurokoa, “Nora” proiektuarentzat izan da; hau da, etxez etxeko test zerbitzua da, lagin biologikoak analizatzeko. Lehen etapa honetan, ugalkortasunarekin zerikusia duten 4 test mota eskainiko dituzte, emakumeek beren hormonak modu erraz, diskretu eta azkarrean aztertzeko aukera izan dezaten, haien osasuna kontrolatzeko aukera emanda. Camina Paniagua doktoreak sustatu du.

Sarien zenbatekoa proiektua abian jartzeko erabiliko da, baina, horrez gain, bi ekimenak HEALTH Azelaratzailearen lehen edizioan sartu ahal izango dira; hau da, osasunaren arloan proiektuak abian jartzen espezializatua. Era berean, CEINeko adituen aholkularitza eta akonpainamendua izango dute enpresa-proiektua egituratzeko.

Proiektu irabazleak hautatzeko epaimahaia honako hauetako ordezkariek osatu dute: Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentua; Osasun Departamentua; Nafarroako Unibertsitate Publikoa (NUP); Nafarroako Unibertsitateko Innovation Factory; Nafarroako Unibertsitateko Berrikuntza eta Ekintzailetza Zentroa; Sondena; eta CEIN.

Proiektu finalistak

Hauek izan dira “Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketako proiektu finalistak:

Osasunatea. Osasun-sistementzat prestaturiko sistema informatikoa, hitzorduen kudeaketa iraunkorra eta eraginkorra egiteko eta gaixoen informazioa beste era batera kudeatzeko.

Etxeko oxigenoterapiak monitorizatzea. Oxigeno-terapientzat atxikidura monitorizatzeko zerbitzua; horrela, neumologoek eskuratu ahal izango dute agindutako terapien aurrean pazienteen atxikiduraren benetako informazioa, eta fakturazioaren kontrola erraztuko zaie Osasun-erakundeetako Ekonomia eta Finantza Unitateei.

Osasuna kudeatzeko erremintak. Big datan eta adimen artifizialean oinarritutako irtenbidea, osasun-erakundeetan izan daitezkeen kontrako gertaerak identifikatzeko, erakundearentzat alertak sortuaz, aurretiaz jarduteko.

“Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketa CEIN HEALTH programan sartzen da, eta zerbitzu espezializatuak ematen ditu gure lurraldean osasunaren arloko berrikuntza eta ekintzailetzako ekimenak sustatzeko, azkartzeko eta eskalatzeko.