Noticias

Eduardo Albéniz Arbizuk, Navarrabiomed - IdiSNAko Endoskopia Digestiboko Unitateko arduraduna eta Nafarroako Ospitale Guneko Digestio-Zerbitzuko laguntzailea, bere doktore tesiaren irakurketa eginen du Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik datorren ekainaren 29an, astearetea, 12:00etan, Navarrabiomedeko areto nagusian eta bideokonferentzia bidez. COVID-19agatik ezarritako araudia jarraituz eta egun dagoen edukieren mugaketagatik, aurretik baimena jaso duten pertsonak joan ahalko dira aurrez aurreko saiora.

Tesia, “Riesgo de hemorragia diferida tras resección endoscópica mucosa de lesiones colorrectales de gran tamaño”, argitalpen laburren modalitatean egin da ikerketaren 2. Lerroan: Osasun Publikoa, Erizaintza eta Medikuntza. Guztira, 5 argitalpen zientifiko egin dira:

• A Scoring System to Determine Risk of Delayed Bleeding After Endoscopic Mucosal Resection of Large Colorectal Lesions
• Clinical validation of risk scoring systems to predict risk of delayed bleeding after EMR of large colorectal lesions
• Clip Closure After Resection of Large Colorectal Lesions With Substantial Risk of Bleeding
• Prophylactic Clipping After Colorectal Endoscopic Resection Prevents Bleeding of Large, Proximal Polyps: Meta-analysis of Randomized Trials
• The Answer to “When to Clip” After Colorectal Endoscopic Mucosal Resection Based on a Cost-Effectiveness Analysis

Bere doktoretzan, Eduardo Albénizek ondorengo doktoreek zuzendu dute: Berta Ibáñez Beroiz, Metodologia Unitateko arduraduna eta Navarrabiomedeko ikertzailea, eta Roberto Aguado Jiménez, NUPeko Osasun Zientzietako Departamentuko Fisiologia alorreko irakasle titularra. 

Tesiaren laburpena

Odoljario geroratua (HD) mukosa endoskopikoaren erresekzioaren (RME) konplikazio potentzialki larriena da. Batzuetan, ondorio kliniko kaltegarriak eragiten ditu, eta baliabide materialen gehiegizko kontsumoa eragiten du.

Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkartearen (GSEED-RE) erresekzio endoskopikoko lantaldeak lankidetzan egindako hainbat lanetan, tesiaren autoreak koordinatu dituenak, erresekzio ondoko HD eta homoklipekin egin daitekeen prebentzioaren inguruan ondokoa ondorioztatu da:

• GSEED-RE2ren eredu prediktibo bat, erraz identifika daitezkeen lau aldagaiz integratua RMEaren aurretik (lesioaren gertatu den lekuaren ingurua, antiagregatzaile/antikoagulatzaileen erabilera, ≥40 mmko tamaina eta komorbilitate altua), HDren arriskua aurreikus dezake, aurreko ereduen (GSEED-RE y ACER) gaitasun prediktibo handiagoa izanik.
• Erauzketa ondoko mukosa-akatsak hemoklipekin ixten badira, pedikulatu gabeko lesio kolorrektal handiena (LCRNP) eta odoluste-arrisku handia badago, murriztu egiten da HD arriskua. Efektu hori eskarak erabat ixtearen ondorioa da.
• Isurketa osteko mukosa-akatsak hemoklipekin guztiz ixtearen praktika orokortuak ez du HDren arriskua murrizten. Alabaina, ixtea eraginkorra izan zen HDren arriskua murrizteko tamainu handiko lesio proximaletan erabiltzen bada. 
• LCRNPren isurketa osteko mukosa-akatsen itxiera osoa, neurri kostu-efektiboa da odol-isurketarako arrisku handia duten pazienteei aplikatzen bazaie, baina ez da hala edozein RME eta gero modu unibertsalean aplikatzen bada. Ekialdeko Europan, HD arrisku altua duten pazieenten itxiera profilaktikoa ez da soilik CE, gainera kostua aurrezten da. 

Ikerketa lerro beretik, Eduardo Albéniz odol-isurketa diferitua ekiditzeko aplikazio endoskopikorako gel baten eraginkortasuna balioesten lan egiten ari da. Gainera, Adimen Artifiziala NUP – Navarrabiomedeko taldearekin lankidetzan, Humberto Bustince doktoreak zuzendua, algoritmo bat garatzen ari da. Horren helburua minbizi goiztiarren isurketa endoskopikoa eta gero agertzen diren konplikazioak aurreikusteko (CEINek saritutako negozio-ideia berritzailea).

Emaitzen zabalpena eta jasotako laguntzak

Garatutako ikerketa hainbat kongresu nazional eta internazionaletan aurkeztu da, eta bi sari eskuratu ditu: Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkartearen Kongresu nazionalean komunikaziorik hoberenarena, eta Patologia Digestiboko Espainiako Kongresu nazionalean komunikaziorik hoberenarena endoskopian. 

Lan hau “la Caixa” Fundazioa, Caja Navarra Fundazioa eta Navarrabiomeden intentsifikazio programari esker izan da posible (ID 100010434; Proiektua:  PR15/11100006), eta Endoskopia Digestiboko Espainiako Elkarteko Fundazioaren beka bati esker. Halaber, Eduardo Albénizek Navarrabiomeden eta Nafarroako Ospitale Guneko Digestio-Zerbitzuko babesa izan du. 
 

Ekainak 29, asteartea, 16:00etan, Zoom bidez (aldez aurretik izena eman behar da).

Datorren ekainaren 29an, asteartearekin, 16:00etan, “Pirinioetan larrialdi eta hondamendietako osasun arretak dituen erronkak” webinarra izanen da Zoom bidez, EGALURG larrialdetako medikuntzako mugaz gaindiko lankidetza sareak antolatuta. Horretan Navarrabiomedek parte hartzen du bazkide bezala, ondorengo entitateekin batera: CHU de Toulouse (Okzitania, Frantzia), Kataluniako Sistema de Emergencias Médicas (SEM) eta CH de la Côte Basque (Pirinio Atlantikoak, Frantzia). Nafarroan entitate kolaboratzaile bezala ere parte hartzen dute Nafarroako Ospitale Guneak, Nafarroako Unibertsitate Publikoak, Nafarroako DYAk eta Gurutze Gorriak.

Saioan, ordubeteko iraupena izanen duena, krisi egoeratan eta mugaren bi aldeetan arreta medikoan lankidetza sustatzeko beharrari helduko zaio, baita elkar ekiteko protokoloak bateratzeko garrantziari ere, eta ekimen honetan eraiki diren azpiegitura berritzaileak aurkeztuko dira. Horrek guztiak pazienteei ematen zaien arreta eta osasun langileen lana hobetzea du helburu. Adibidez, Europa Okzitania Unitate Mugikor Balioaniztuna, egun COVID-19aren aurkako borrokari laguntza ematen ari zaiona, edo kartografiaren aplikazioa, larrialdi egoeratan erabaki logistikoak hartzea errazteko osasun-unitateak erakusten dituena. 

Online ekintza mahai-inguru formatuan eginen da, eta eskualde bakoitzean proiektuaren arduradunak direnek parte hartuko dute: Vanessa Houzé-Cerfon, EGALURGeko zuzendaria eta SAMU 31ako ikerketako koordinatzailea (CHU de Toulouse), Tomás Belzunegui, EGALURGeko zuzendari zientifikoa Navarrabiomeden eta NUPeko Medikuntza Graduko Dekanoordea, Antoni Encinas, SEMeko zuzendaria, eta Nicolas Harcaut, SAMU 64ko profesionala (CH de la Côte Basque).

Amaitzeko, galderen tartea irekiko da. Bertaratzen direnek idatziz utzi ahalko dizkiete hizlariei. Aurkezpenak konektatzen diren pertsona guztientzako ulregarriak izan daitezen, gaztelaniara eta frantsesera itzulpen zerbitzua eskainiko da. 

Interesa duten pertsonek aldez aurretik izena eman beharko dute. Ekitaldiaren informazio gehiago.

EGALURGi buruzko informazio gehiago
 
POCTEFA proiektua

EGALURG proiektua mugaz gaindiko Europako lankidetza sare bat da komunitate isolatuetan, larrialdietan eta hondamendietan osasun arreta hobetzeko Pirinioen bi aldeetan. EGEFek proiektuaren %65 finantzatu du, Interreg V-A Espainia-Frantzia-Andorra programaren bidez (POCTEFA 2014 2020). POCTEFAren helburua Espainia-Frantzia-Andorra mugen eremuan integrazio ekonomiko eta soziala indartzea da. Haren laguntza mugaz gaindiko jarduera ekonomikoak, sozialak eta ingurumenekoak garatzera bideratuta dago, lurraldearen garapen iraunkorraren aldeko estrategia komunen bidez.

“Inteligencia Artificial (IA) y Neoplasias Gastrointestinales” eta “Nora” izan dira lehen eta bigarren sariaren irabazleak, hurrenez hurren, Nafarroako Gobernuak Nafarroako Enpresa eta Berrikuntzaren Europako Zentroa (CEIN) sozietate publikoaren bitartez bultzatutako “Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketan.

Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko kontseilari Juan Cruz Cigudosak banatu ditu gaur goizean sariak, Foru Komunitatean osasunaren sektorearekin lotuta, etorkizuneko potentzial handiena duten negozio-ideiak saritzeko asmoarekin. Sariak banatzen, Pilar Irigoienek ere parte hartu du, CEINeko kontseilari delegatuak..

5.000 euroko lehen saria “Inteligencia Artificial (IA) y Neoplasias Gastrointestinales” proiektuarentzat izan da. Adimen Artifizialeko (AA) aplikazio bat da, neoplasia gastrointestinalen tratamendu endoskopikoa optimizatzeko aukera ematen duena. Balizko konplikazioak aurreikusten ditu eta horiei aurre hartzen die (odoljarioa eta zulaketa). Talde sustatzailea honako hauek osatzen dute: Eduardo Albeniz, Humberto Bustince, Iosu Rodriguez, Sheyla Montori, Carlos Lopez Molina eta Juana Guerra.

Bigarren saria, 3.000 eurokoa, “Nora” proiektuarentzat izan da; hau da, etxez etxeko test zerbitzua da, lagin biologikoak analizatzeko. Lehen etapa honetan, ugalkortasunarekin zerikusia duten 4 test mota eskainiko dituzte, emakumeek beren hormonak modu erraz, diskretu eta azkarrean aztertzeko aukera izan dezaten, haien osasuna kontrolatzeko aukera emanda. Camina Paniagua doktoreak sustatu du.

Sarien zenbatekoa proiektua abian jartzeko erabiliko da, baina, horrez gain, bi ekimenak HEALTH Azelaratzailearen lehen edizioan sartu ahal izango dira; hau da, osasunaren arloan proiektuak abian jartzen espezializatua. Era berean, CEINeko adituen aholkularitza eta akonpainamendua izango dute enpresa-proiektua egituratzeko.

Proiektu irabazleak hautatzeko epaimahaia honako hauetako ordezkariek osatu dute: Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentua; Osasun Departamentua; Nafarroako Unibertsitate Publikoa (NUP); Nafarroako Unibertsitateko Innovation Factory; Nafarroako Unibertsitateko Berrikuntza eta Ekintzailetza Zentroa; Sondena; eta CEIN.

Proiektu finalistak

Hauek izan dira “Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketako proiektu finalistak:

Osasunatea. Osasun-sistementzat prestaturiko sistema informatikoa, hitzorduen kudeaketa iraunkorra eta eraginkorra egiteko eta gaixoen informazioa beste era batera kudeatzeko.

Etxeko oxigenoterapiak monitorizatzea. Oxigeno-terapientzat atxikidura monitorizatzeko zerbitzua; horrela, neumologoek eskuratu ahal izango dute agindutako terapien aurrean pazienteen atxikiduraren benetako informazioa, eta fakturazioaren kontrola erraztuko zaie Osasun-erakundeetako Ekonomia eta Finantza Unitateei.

Osasuna kudeatzeko erremintak. Big datan eta adimen artifizialean oinarritutako irtenbidea, osasun-erakundeetan izan daitezkeen kontrako gertaerak identifikatzeko, erakundearentzat alertak sortuaz, aurretiaz jarduteko.

“Osasunaren eremuan negozio-ideia berriak 2021” lehiaketa CEIN HEALTH programan sartzen da, eta zerbitzu espezializatuak ematen ditu gure lurraldean osasunaren arloko berrikuntza eta ekintzailetzako ekimenak sustatzeko, azkartzeko eta eskalatzeko.

La investigación del ISPLN destaca la importancia de la segunda dosis y de mantener las medidas de prevención tras la vacunación para evitar contagios.

Una investigación del Instituto de Salud Pública y Laboral de Navarra (ISPLN) realizada a casi 21.000 personas en la Comunidad Foral, entre enero y abril de 2021, confirma la efectividad de las vacunas para prevenir la hospitalización por SARS-CoV-2. Esta fue de un 72% al haber recibido una primera dosis y aumentó hasta el 95% al contar con dos dosis.

Por todo ello, desde el ISPLN se anima a la población a completar la vacunación para conseguir su máximo beneficio. “La efectividad de una dosis de la vacuna es moderada, y es alta tras la segunda”, destaca el equipo de investigación en un informe, recientemente publicado por la revista científica Eurosurveillance. 

Este estudio se impulsó para evaluar la efectividad de las vacunas frente al coronavirus, en condiciones de uso real, en personas mayores de 18 años que, además, habían sido contacto estrecho de casos confirmados de COVID-19 en Navarra. En concreto, se analizaron 20.961 contactos estrechos, de los cuales 869 habían recibido una dosis de la vacuna y 512, dos.

De los contactos vacunados, el 58% había recibido la vacuna de Pfizer, el 37,9% la de AstraZeneca y el 4,1% la de Moderna.

No obstante, hay que tener presente que este estudio no es adecuado para comparar la efectividad entre marcas porque cada una de estas vacunas se administró a grupos de población muy diferentes. Además, por el momento en el que se realizó la investigación, no se registraron personas que hubieran recibido una segunda dosis de AstraZeneca.

Un estudio realizado en contactos estrechos

Habitualmente, los estudios de efectividad de la vacuna tienen dificultades para conseguir que los dos grupos que se comparan, siendo uno el de personas vacunadas y otro el de no vacunadas, sean iguales en cuanto a la exposición a riesgo de infección. Por ejemplo, esto puede dificultarse porque las personas que se vacunan antes sean más cuidadosas en la aplicación de otras medidas preventivas o, por lo contrario, que tras vacunarse relajen las medidas de prevención.

Sin embargo, el presente estudio utiliza un diseño que consigue, según destacan desde el ISPLN, un “muy buen control” de estos posibles sesgos. En el caso de esta investigación, todas las personas analizadas habían tenido una exposición de riesgo y tenían una probabilidad similar de infección.

Así, las personas de la muestra fueron analizadas al principio y al final del periodo de cuarentena para descartar que se hubieran contagiado. En total, se detectaron 7.240 (35,6%) infecciones confirmadas por SARS-CoV-2, de las que 5.467 fueron sintomáticas y 559 requirieron ingreso hospitalario. La variante predominante fue la inglesa, que se detectó en el 68,9% de las 1.256 cepas secuenciadas.

Más efectividad para evitar infecciones sintomáticas

El estudio pone de manifiesto que la efectividad de las vacunas para prevenir cualquier infección por SARS-CoV-2 fue del 35% con una dosis y del 66% con dos dosis. La efectividad mejoró cuando se evaluó el efecto frente a casos sintomáticos (42% con una dosis y 82% con dos dosis). 

El ISPLN sigue monitorizando en la actualidad los datos sobre la efectividad de las vacunas, de los que se dará cuenta cada semana en el informe epidemiológico. Así, tal y como ha presentado esta mañana la consejera de Salud, Santos Induráin, en sede parlamentaria, los datos más recientes indican que la efectividad de la vacuna es del 39% con una dosis y del 81% con pauta completa para prevenir casos sintomáticos del COVID-19, y para prevenir ingresos hospitalarios por COVID-19 es del 75% con una dosis y del 87% con vacunación completa.

En personas vacunadas con una dosis, según prosigue el estudio, la administración de la segunda aumentó la protección “significativamente”: un 48% frente a todas las infecciones y un 69% frente a infecciones sintomáticas.

Cabe precisar que la efectividad de una dosis frente a infecciones sintomáticas fue algo menor en personas mayores de 60 años, 30%, frente a 51% en personas entre 18 y 59 años. Sin embargo, las diferencias entre edades se redujeron tras la segunda dosis: 77% frente a 84%.

Estas estimaciones de efectividad son levemente inferiores a las obtenidas en ensayos clínicos, porque, entre otras cuestiones, entre la población vacunada puede haber mayor representación de personas con peor respuesta por la edad y patologías.

También son algo menores que las descritas en estudios realizados específicamente en personal sanitario, que son personas jóvenes o de mediana edad, entre los que puede existir el conocido como efecto del trabajador sano. Este hace referencia a que, a menudo, el personal que participa en las pruebas se encuentra en un buen estado de salud.

El ISPLN sigue monitorizando en la actualidad los datos sobre la efectividad de las vacunas, de los que se dará cuenta cada semana en el informe epidemiológico.

Medidas de prevención para evitar la transmisión

La investigación pone de manifiesto dos datos clave con implicaciones en la transmisión del COVID-19. Aunque infrecuentes, existe la posibilidad de que haya infecciones en personas vacunadas que requieran de ingreso hospitalario. En segundo lugar, la efectividad de las vacunas es menor para prevenir infecciones si incluimos las asintomáticas. Esto significa que las personas vacunadas pueden adquirir la infección y transmitirla, por lo que el ISPLN aconseja que se sigan manteniendo las medidas preventivas mientras haya circulación de COVID-19.

• Ver nota de prensa difundida. 

• Bilera, NUPeko Gizarte Kontseiluak antolatua, Navarrabiomeden egoitzan egin da

Nafarroako Unibertsitate Publikoko Gizarte Kontseiluko Foro Sozial eta Enpresarialak, gaur goizean, ondorengo gaiaren inguruan bilera bate gin du “Medikuntza pertsonalizatua eta ikerketa, eta Osasuneko zerbitzuak Nafarroako garapen enpresarialerako aukera bezala”. Topaketa, Patxi Arregui NUPeko Ikerketako errektoreordeak eta Javier Vidorreta Gizarte Kontseiluko presidenteak zuzendua, Navarrabiomedeko egoitzan egin da, Nafarroako Gobernuko eta NUPeko ikerketa biomedikoko zentro mistoa. 

Bilera 12:00etan hasi da Gizarte Kontseiluko presidente Javier Vidorretaren hitzaldiarekin. Kontseilu horren funtzio nagusiak, erran duenaren arabera, “unibertsitateak ingurunearekin konektatzen laguntzea da, eta hori hainbat ekintzatan islatuko da, Gizarte eta Enpresen Foru hau kasu, gure irakasle eta ikertzaileak gure komunitateko gizarte eta enpresa sareko eragile garrantzitsuenekin konektatzeko aukera ematen diguten topaketak eta jardunaldiak”.

Zehazki, oroitarazi du jardunaldi hau Gizarte Kontseiluak lehendik antolatutako beste ekintza baten parte dela, medikuntza pertsonalizatuaren eremuan enpresek identifikatutako aukerak lantzeko. “Une honetan ekintza eremua zabaldu eta Nafarroak osasunaren zenbait alorretan ikerketan eta berrikuntza teknologikoan aukera enpresarialetan izan ditzakeen aukerak hausnartuko ditugu. S3n bildutako Nafarroan oinarrizkoa den sektore batekin eta formakuntzaren eta ikerketaren NUPen plan estrategikoaren helburuekin lerratutako gai bat da, medikuntza, ingeniaritza, datuen zientzia, biomedikuntza, fisioterapia alorrekin besteak beste”.

Ondoren, Iñigo Lasa Navarrabiomedeko zuzendariaren agurra eta gero, saioa mahai-inguruan zentratu da: “Medikuntza pertsonalizatua, berrikuntza Osasunean eta sektore enpresarialean: gertutasunaren aukera”. Juan Cruz Cigudosa Nafarroako Gobernuko Unibertsitatea, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko kontseilariak, Ángel Alonso, NAGEN programaren arduradunak eta Carlos Artundo Osasuneko zuzendari nagusiak parte hartu dute.

Bere txandan, Nafarroa gai horren buruan doala azaleratu du kontseilariak, genomikaren hiriburuetako bat baita estatu mailan. Nabarmendu du Medikuntza Pertsonalizatuko Estrategia Integrala izanen duen lehen eskualdea izanen dela epe luzera, 50 ekintza baino gehiago hartzen dituena. Horren azken helburua da “medikuntza berri hau ezartzea, zentroan jartzen duena, inoiz baino gehiago, pazientea eta bere banakotasuna”.

Lankidetza publiko pribatuan dituen itxaropenez, Cigudosak baieztatu du, alde batetik, horrek oinarri teknologikoko enpresen belaunaldi bati bide eman diezaiokeela, eta, bestetik, “medikuntza mota honen beharrak posible eginen ditu bestelako enpresa batzuk, hala nola, digitalizazioan oinarrituak, estrategian parte hartzen duten zentroekin lan egiteko negozio aukerak bilatzen Nafarroara hurbiltzea. Elkar elikatzen duen sistema bat da, eta, ondorioz, Nafarroa osasunaren berrikuntzan garrantzitsua den gune bat bilakatzen duena”.

Ondoren, bertaratutakoen artean eztabaida bat izan da, eta Gizarte Kontseiluko presidente Javier Vidorretak jardunaldiko ondorioak laburbildu eta komunean jarri ditu. 14:00etan amaitu da Patxi Arregui errektoreordearen eta Juan Cruz Cigudosa kontseilariaren agurrarekin.

Foro Sozial eta Enpresariala

NUPeko Gizarte Kontseiluko Foro Sozial eta Enpresarialak aipatu kontseiluaren parte hartzea eta aholkularitza soziala sustatzen ditu, eta bere saioetan Gizarte Kontseilu ordezkariek, errektorearen taldekoek, Unibertsitatea-Gizartea Fundaziokoek eta unibertsitatearen alorreko profesional esanguratsuek parte hartzen dute.

Bere sorreratik, 2010ean, foro horrek eztabaidatzeko eta gizartearen beharrei NUP gerturatzeko formulak proposatzeko balio izan du, formakuntza metodoetan berrikuntzak sartzeko, doktoreen enplegua enpresen munduan indartzeko edo emakumeen presentzia areagotzeko zientziaren eta teknologiaren esparruan. 

• Ekimenak 613.666 euro jaso ditu Europako funtsetatik Prinioetako Lan Elkartearen bitartez

Mugaz gaindiko HEALCIER proiektuaren helburua Ekonomia Zirkularra ezarriz osasun sektorearen lehiakortasuna hobetzea da, eta Nafarroako Industria Elkarteak (AIN), Nafarroako Ospitale Guneak eta Navarrabiomed-Miguel Servet Fundazioak parte hartzen dute. Berriki hautatu dute Europako funtsak jasotzeko azken deialdian Pirinioetako Lan Elkartearen (CTP) bitartez. Proiektuak enpresentzako aukera berriak sortu nahi ditu, eta enplegu eraginkorrago eta, baliabideen aldetik, efizienteago bat indartzeko ekintza berriak sustatu. 

Proiektu hau Programaren hirugarren deialdian aurkeztu eta POCTEFAren Programazio Komitean onartu zen (Espainia-Frantzia-Andorra Lurraldeetako Lankidetza Programa), 2019ko urrian. Hartan Nafarroako Gobernuak parte hartu zuen Kanpo Ekintzako Zuzendari Nagusiaren bitartez. Orduan, 19 poriektu onartu ziren. Kalifikazio gutxiagokoak erreserban gelditu ziren, une hartan horientzat dirurik eskaini ahal ezin zitzaienak. 

POCTEFA 2014-2020 mugaz gaindiko programak, CTPk kudeatzen duena, sei hilabeteko epea hartu zuen zerrendan gelditutako beste proiektu batzuk onartzeko, Europako Eskualdeetako Garapenerako Funtsek (EGEF) ahalbidetzen zutenaren arabera. Ondorioz, iragan apirilaren 15ean, zerrenda hartako bi proiektu onartzea erabaki zen, horien artean, HEALCIER. 

Parte hartzen duten entitateak

Nafarroatik AINek eta NOGek parte hartuko dute. Zehazki, NOGeko Kudeaketa Ekonomikoko Zuzendaritzak zuzenduko du ospitalearen parte hartzea, eta kudeaketa Navarrabiomed-Miguel Servet Fundazioari egokitu zaio. Proiektuan beste entitate publiko eta pribatu batzuek parte hartuko dute, hala nola, Azaro Fundazioak, proposamena zuzentzen duena, eta Biocruces Osasun Ikerketarako Institutu Elkartea, biak Bizkaiakoak. Mugaren bestaldean Akitania Berriko entitate batek ere parte hartzen du, Teknologia Industrial Aurreratuen Goi-Eskola (ESTIA), Bidarten kokatua. 

Programazio Komite hori hirugarren deialdian erreserban dauden proiektuak onartzeko azken aukeretakoa da, POCTEFA 2014-2020 Programa laster bukatuko baita. 

Kanpo Ekintzako Zuzendaritza Nagusia aktiboki parte hartzen ari da datorren POCTEFA 2021-2027 Eskualdetako Lankidetza Programaren prestakuntzan. Idatzia eta Europako Komiteak onartzeko prest izanen da urte honen amaieran. Hortaz, POCTEFA 2021-2027 lehen deialdia 2022an irekiko da. 

EGEFek proiektuaren %65 finantzatu du, Interreg V-A Espainia-Frantzia-Andorra programaren bidez (POCTEFA 2014-2020). POCTEFAren helburua Espainia-Frantzia-Andorra mugen eremuan integrazio ekonomiko eta soziala indartzea da. Haren laguntza mugaz gaindiko jarduera ekonomikoak, sozialak eta ingurumenekoak garatzera bideratuta dago, lurraldearen garapen iraunkorraren aldeko estrategia komunen bidez.

• Usaimenaren galera Alzheimerra edo Parkinsona bezalako gaixotasunen seinale goiztiarra izan daiteke, baita COVID-19aren ohiko sintoma era

Neurozientzietan doktorea eta Cajal Institutuan Ikerketa Zientifikoen Kontseilu Goreneko (CSIC) Ikertzaile zientifikoa Laura López-Mascaraquek “Usaimenaren boterea: zirrarak, memoria eta gaixotasunak” online hitzaldia eman zuen iragan martxoaren 4an, ostegunarekin, INNOLFACT proiektuaren barruan Navarrabiomedek antolatutako ekimen dibulgatzailea. Saioan zentzumen horren eta sistema kognitiboaren arteko erlazio estua azaldu zuen, eta horren galera Alzheimerra eta Parkinsona bezalako gaixotasunen seinale goiztiarra dela, baita COVID-19aren ohiko sintoma ere. 

Ekitaldian López-Mascaraquek datuak eman zizkien gaixotasun neurodegeneratiboen eta usaimenaren desorekaren inguruan bertaratutako ehun pertsona ingururi: “Duela 10 urte diagnostikatutako usaimenaren galerak parkinsonaren gaixotasuna diagnostikatu dezake, adibidez, ikusi delako diagnostikatutako pazienteen %96ak usaimen arazoak dituztela”. Gauza bera gertatzen da Alzheimerrarekin, aldaketa goiztiarrak gertatzen baitira: “Usaimenaren azala ondorioak jasaten dituen lehen eskualdetakoa da”, baieztatu zuen López-Mascaraquek.

Halaber, COVID-19ak eragindako anosmia edo usaimenaren galera osoan sakondu zuen. Ohartarazi zuenaren arabera, usaimenaren neuronen euskarri diren zelulek dituzten hartzaileei oso erraz atxikitzen zaie SARS-CoV-2 birusa. Horrek “usaimen-epitelioaren egituraren haustura osoa” eragiten du. 

Bestalde, López-Mascaraqueren hitzetan, usaimenaren zentzumena guztietan sentikorrena da: “Ekartzen dizkigun oroitzapenak indartsuagoak dira”. Kanpora jotzen duten burmuineko zelula bakarrak ditu, bere hartzaile sistemarekin, giza genomaren zati handi bat horretara eskainia dena. Neurona horiek usaimen sentsazioak interpretatzen dituzte sudurretik burmuinerako bidean, zirraren bide laburrena izanik, oroitzapenak eta iraganeko uneak gogora ekarriz. Rockeffeler unibertsitatean eginiko ikerketa batek frogatu zuen ikusten dugunaren %5 edo dastatutakoaren %15 oroitzen dugun bitartean, usaimenarekin %35 gogoratzeko gai garela.

INNOLFACT proiektua

INNOLFACT Navarrabiomedeko Neuroproteomika Klinikoko Unitateak zuzendutako ikerketa bat da, bertako ikertzaile nagusi Enrique Santamaría buru duena. Ekitaldiaren hasiera, Santamaríak INNOLFACT ekimenaren aurkezpen labur bate gin zuen, usaimen sistemaren eta funtzio kognitiboen arteko erlazioaren bidez diagnostikoetan berritzea helburu duena. Proiektua Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuak finantzatzen du, I+G proiektu estrategikoen 2020-2022 epealdiko deialdiaren barruan. 

Partzuergoko kide dira ondorengo entitatetako profesionalak. Navarrabiomedeko Geriatria Unitatea, Nafarroako Ospitale Gunea (NOG), ADItech Corporación Tecnológica, Centro de Investigación Médica Aplicada (CIMA), Clínica Universidad de Navarra eta Ojer Pharma laborategiak. 

Webinar osoa ikusteko sarbidea

• Navarrabiomed eta NOG elkarlanean ari dira gaixoen errolda osatzeko

Osasunbidea- Nafarroako Osasun Zerbitzuak COVID-19 iraunkorra eta gaixotasuna igaro ostean osasun arazoak dituzten gaixoei arreta osoa emateko zirkuituak ezarri eta koordinatzeko talde teknikoa abiatu du.

Diziplina anitzeko taldea Nafarroako hiru osasun arloetako, Lehen Mailako Arretako eta arreta espezializatuko profesionalekin osatuta dago, Asistentziaren Eraginkortasuna eta Iraunkortasuna Zerbitzua buru izanik.

Bere helburuen artean daude ondorengoak: paziente hauen arreta bideratzea, erantzun zirkuitu uniformeak ezartzea eta ondorio eta/edo sintoma etengabeak pairatu ahal dituzten pazienteen errehabilitazio funtzional goiztiar bat ahalbidetzen duten tratamendu eta auto-zaintza baliabideak barreiatzea.

Ekintza hauek 2020ko maiatzetik eskaintzen aritu den arretarekin osatuko dira Pneumologiako covid osteko kontsulta berezian, zeinetan Nutrizioa eta Errehabilitazioa barne hartzen diren, espezialitateen artean, COVID-19 kasu larrienetarako.  

Munduko Osasun Erakundeak (OMS) adierazi duenez, badirudi 10 pertsonatik 1ek COVID-19 iraunkorra jasan duela gaixotasuna pairatu zuenetik hurrengo hamabi aste geroago ere. Sintomatologia ohikoena aipatzean, Osasun Ministerioak adierazten ditu: nekea, aire gabezia, giharretako mina, usaimenaren eta dastamenaren galera, etengabeko nekea eta “laino mentala” deritzona, zeinek hondamen kognitiboarekin lotutako sintoma anitz barne hartzen dituen, esaterako oroimenaren galera, desorientazioa edo ikasteko eta kontzentratzeko arazoak.

Gainera, aldizkakoak diren ondorio iraunkorren artean aurkitzen dira biriketako fibrosia eta luzaroko kalte neurologikoa edo etengabea.

PersiCOV-19 ikerketa proiektua

Navarrabiomed-etik orain arte hogeita hamar ikerketa baino gehiago sustatu dira COVID-19 duten pazienteekin. Zentzu honetan, Nafarroako Ospitaletegiak eta Navarrabiomed-ek 2021ean PersiCOV-19 proiektua abian jarri dute; azterketa honen helburua da COVID-19 iraunkorrarekin kaltetutako pazienteen erregistro bat elaboratzea, horrela SARS-CoV-2 eragiten duen gaixotasuna hobeto ezagutzeko eta bere ikerketan aurrera egin ahal izateko.

Patricia Fanlo Mateo barne-medikuntzako medikua arduratuko da erregistroaz eta koordinatzaile lanetan arituko da ekintza honetatik eratortzen diren ondorengo ikerketetan. Azterketa honen pertsonal ikertzaile kolaboratzaileen artean aurkitzen dira Barne Medikuntzako Zerbitzuko Julio Oteiza Olaso eta Julio Sánchez Álvarez medikuak eta Barañaingo Osasunbideako Lehen Mailako Arretako Marina Sesma Arrondo Mediku aditua.

Erregistroa diseinatzeko eta martxan jartzeko Navarrabiomed-en Entsegu Klinikoetarako Plataformaren partaidetzarekin kontatu da. Azterketak jadanik Nafarroako Ikerkuntza Klinikoko Batzorde Etikoaren (CEIm) aldeko irizpenarekin kontatzen du.

Gizarte babesa COVID-19 iraunkorra duten gaixoentzat

Azterketa Navarrabiomed-en baliabideekin garatzen da eta kanpoko funtsen babesa ere jaso du. Hain zuzen, Murietako Udalak 655,40 euro bildu ditu “Murietako San Silvestre birtuala” lasterketa solidarioan, online ospakizun honek kirola praktikatzera animatzen zuen COVID-19 iraunkorraren eraginez ondorioak jasaten dituzten pertsonak bistaratu eta babesteko asmoz.

Yurema Lana González Murietako alkatea eta Javier Martínez de Morentin Urrutia zinegotzia duela gutxi Iruñara bidaiatu dira Patricia Fanlo Mateo Nafarroako Ospitaletegiko Barne Medikuntzako adituari eta Eva Zalba Garayoa Navarrabiomed-eko Entsegu Klinikoen Plataformako kudeaketa arloko arduradunari diru-bilketa entregatzeko; entitate honek funtsak Miguel Servet Fundazioaren bitartez bideratuko ditu.

Gogoratu behar da 2020ko ekainean sortu zela Nafarroako COVID-19 iraunkorraren ondorioz kaltetuen Plataforma, Virginia Mateo Solanaren eskutik koordinatuta. Plataforma honekin atxikitzeko interesa duten pertsonek kontaktatu dezakete ondorengo posta elektronikoaren bitartez: covidpersistentenavarra@hotmail.com

• Nafarroako Gobernua izanen da Partzuergoaren buru. Partzuergo horretan zentro teknologikoak, unibertsitateak, klusterrak, elkargo profesionalak eta enpresa elkarteak sartu dira, enpresen eta administrazioaren eraldaketa digitala sustatzeko

Guztira 33 erakunde publiko eta pribatuk osatuko dute Nafarroako Berrikuntza Polo Digitalaren Partzuergoa (IRIS). Partzuergoak ETEen, industriaren eta administrazio publikoen lehiakortasuna hobetzea du helburu, eraldaketa digitalaren bidez. Mikel Irujo Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko kontseilaria Partzuergoko Zuzendaritza Batzordeko buru izango da, eta Juan Cruz Cigudosa Unibertsitateko, Berrikuntzako eta Eraldaketa Digitaleko kontseilaria ere batzorde horretako kide izango da.

Gaur, IRIS Nafarroako Berrikuntza Digitalaren Poloaren Partzuergoa eratu da, eta osokoa lehenbiziko aldiz Bildu da. Nafarroako Gobernuaz gain, partzuergoko parte dira industriaren, ezagutzaren eta ikerketaren, eta teknologiaren ordezkari nagusiak Foru Komunitatean, beste administrazio eta instituzioekin batera. Honakoak dira kideak: Iruñeko Udala, hiru unibertsitateak (NUP, UNAV eta UNED), NAITEC (Nafarroako mugikortasuna eta mekatronika), Lurederra eta ADITech teknologia zentroak; Nafarroako Industria Elkartea (AIN); CENER (Energia berriztagarrien nazioko zentroa), CNTA (Teknologia eta elikagaien segurtasunaren nazioko zentroa); CSIC IdAB – Agrobioteknologia institutuaren bitartez; Navarrabiomed; Medikuntza aplikatuaren ikerketarako fundazioa (FIMA); eta INTIA, SODENA, CEIN sozietate publikoak, eta Nasertic, Animsa, Tracasa eta Tracasa Instrumental enpresa teknologikoak.
 
Horietara honakoak batu dira: NagriFood klusterra (nekazaritzako elikagaien industria), Enercluster (energiarena), ACAN (automozioarena), CLAVNA (ikus-entzunezko industria), ATANA (teknologiarena), Functional Print Cluster (inpresio funtzionala), Sakana-Dinabide Garapena taldea, Nafarroako Merkataritza Ganbera eta Enpresen Konfederazioa (CEN). Halaber, IRIS partzuergoko kide dira Nafarroako Industria Ingeniarien Eskola Ofiziala (COIINA), Industria Ingeniaria Adarretan Graduatutakoen Eskola eta Nafarroako Industria Ingeniari Teknikoak (CITI) eta Telekomunikazio Ingeniaren Eskola Ofiziala (COIT).

IRIS Foru Komunitateko aktore nagusiak biltzeko gai izatea nabarmendu du Nafarroako Gobernuak, “aparteko zerbait” bezala balioetsi du. Entitate eta instituzio guztiek elkarrekin eta sarean lan eginen dute enpresa txiki eta ertainen, eta administrazio publikoaren beraren digitalizazioa sustatzeko, ondorio bezala industriaren eta enpresen lehiakortasuna handitzeko, herritarrei ematen zaien zerbitzua hobetzeko eta gizartearen ongizaterako.