Noticias

Nafarroako Unibertsitate Publikoko eta Navarrabiomedeko zenbait ikertzailek egindako “Espainiako eskolaurreko haurren jarduera fisikoa, bizimodu sedentarioa, loaren kalitatea eta autorregulazioa” azterlanaren arabera, “eskolaurreko adineko haurrengan (4-6 urte) areagotu egin ziren jokabide antisozialak, antsietatekoak eta are depresioarekin lotutakoak ere COVID-19ak eragindako etxeko konfinamenduaren ondorioz”. Ondorio gisa, jarduera fisikoa nabarmen gutxitzearekin, sedentarismoa areagotzearekin eta loaren kalitateak txarrera egitearekin lotu ziren emaitza horiek.

Ikerlana “International Journal of Environmental Research and Public Health” aldizkarian argitaratu da, eta, prozesu horretan, Iruñeko hiru ikastetxetako 4 eta 6 urte bitarteko 268 haurrek eta beren gurasoek hartu zuten parte 2020ko martxotik apirilera bitartean. Jarduera fisikoaren eta loaren kalitatearen mailak zuzenean neurtu ziren parte-hartzaileek sei egunez eskumuturrean eraman zuten azelerometro baten bidez.

Egileen arabera, “gure aurkikuntzek agerian uzten dute konfinamenduak eragin negatiboa izan zuela jarduera fisikoan inbertitutako ordu kopuruan, bizimodu sedentarioan, loaren kalitatean eta autorregulazioan”. Zehazki, eguneroko jarduera fisikoak 43,3 minutu egin zuen behera; jokabide sedentarioek 50,2 minutu egin zuten gora; eta loaren kalitateak % 2,09 egin zuen behera. Konfinamenduak ere modu negatiboan areagotu zituen jokabide antisozialak, antsietatekoak eta depresioarekin lotutakoak. Alde horretatik, ikerketak erakutsi zuen eskolaurreko haurrek barneratze eta kanporatze arazo gehiago izan zituztela konfinamenduan. “Adin horietan, jokabide arazoek eta arazo emozionalek barneratze arazoak (hau da, jokabide antisozialak) edo kanporatze arazoak (hau da, antsietatearekin edo depresioarekin lotutako jokabideak) eragin ditzakete”. Konfinamendu garaian, jokabide antisozial gutxiago izan zituzten Osasunaren Mundu Erakundeak jarduera fisikoari buruz ezarritako gutxieneko gomendioak bete zituzten eskolaurreko haurrek (180 minutu egunean jarduera fisikoa egiteko, eta, horietatik, 60 minutu erdi edo goi mailako intentsitatean). 

Detektatutako mugak

Egileek azaldu dutenez, azterlan hau izan da COVID-19aren ondoriozko etxeko konfinamenduak eskolaurreko haurren jarduera fisikoaren eta loaren mailetan nolako eragina izan duen aztertzearren zuzenean eta objektiboki azelerometroak erabili dituen lehenbizikoa, inkestak eta banakako elkarrizketak erabili beharrean. Nolanahi ere, emaitzak aztertzeko orduan zenbait muga izan zituztela aipatu dute. Lehenik eta behin, baliteke portaerarekin lotutako aldaketak konfinamenduaren lehenbiziko astean gertatu izana; izan ere, orduan jazo ziren eguneroko bizimoduaren aldaketarik handienak, eta familiak egoera berrira egokitzen ari ziren artean. “Konfinamenduak zenbait aste iraun zuenez, baliteke eskolaurreko haurrak gero normaltasunera itzuli izana, loaren eta jarduera fisikoaren errutina berreskuratzearekin batera”. Bigarrenik, azelerometroak erabiltzeko aukera izan zuten haurren kopuru txikia eta beharrezko neurketak egiteko denbora laburra ere muga garrantzitsuak izan ziren. Azkenik, kontuan hartu behar da adingabeak, beren bizimoduari dagokionez, gurasoen erabakien mende daudela, eta ingurune geografikoak edo hirikoak ere eragina izan zezakeela adin horretako haurren jarduera fisikoan eta lo ereduetan”.

Artikuluaren egileak honako hauek izan dira: Alicia M. Alonso-Martínez, Robinson Ramírez-Vélez, Yesenia García-Alonso, Mikel Izquierdo (NUPeko eta Navarrabiomedeko E-FIT Ariketa Fisikoko, Osasuneko eta Bizi Kalitateko taldeko ikertzaileak) eta Antonio García-Hermoso (Navarrabiomedeko Haur eta Gazteen Jarduera Fisikoko Unitateko ikertzaile nagusia). Ikerketa hori Nafarroako Foru Komunitateko 3 eta 6 urte bitarteko Haurren Jarduera Fisikoaren Behatokiaren lanen esparruan dago kokatua. Behatokia Nafarroako Gobernuko Hezkuntza Departamentuak finantzatutako ikerketa proiektu bat da, eta Nafarroako Unibertsitate Publikoko (NUP) eta Navarrabiomed Ikerketa Biomedikoko Zentroko E-FIT Ariketa Fisikoko, Osasuneko eta Bizi Kalitateko taldeko ikertzaileek hartzen dute parte.

• Nafarroako Gobernuan 1,74 milioi eurorekin finantzatu du proiektu estrategiko hau

---

Zentro askoren arteko ekimena da INNOLFACT, eta bere helburua da usaimenerako doitasunezko medikuntza ezartzea eta terapia nasal immunomodulatzaileak garatzea, batez ere, zahartzeari eta gaixotasun neurodegeneratiboak dituzten pertsonei dagokienez, genero dimentsioa kontuan hartuz. Nafarroako Gobernuko Garapen Ekonomiko eta Enpresarialeko Departamentuak 10 proiektu I+G estrategiko hautatu ditu. Puntuaziorik altuena INNOLFACTek jaso du, eta guztira, 1,74 milioi euro eman dizkiote 2020-2022 epealdirako.

Proiektua garatzeko partzuergo bat sortu da parte hartzen duten entitateen artean. Navarrabiomedeko Neuroproteomika Klinikoko Unitatea da taldeko buru, eta Enrique Santamaría Martínez Ikertzaile Nagusiak zuzentzen du. Entitate hauetako profesionalek ere osatzen dute taldea: Navarrabiomedeko Geriatria Unitatea, Nafarroako Ospitale Gunea(NOG), ADItech Korporazio Teknologikoa, Medikuntza Aplikatuko Ikerketa Zentroa (CIMA), Nafarroako Klinika Unibertsitarioa eta Ojer Pharma laborategiak.

Ikerketaren garapena

Ikerketan Alzheimerra edo Parkinsona bezalako gaixotasunetan parte hartzen duten usaimen-mekanismo molekularrak ezaugarritzen saiatuko dira entitateak. Halaber, usaimenaren eta, zahartzean, sistema immunearen arteko balorazioa eginen dute. Espero da aurrerapenek biomarkatzaile aurresaleak eskaintzea, eta, ondorioz, terapia nasal immonomodulatzaile berriak, farmakoak sudurretik ematea ahalbidetuko dutenak, zainbarneko terapia konbentzionalen ordez.

Enrique Santamaríak, Neuroepigenetika Klinikoko Unitateko IN, proiektuarekin duten anbizio handia azaldu du: “INNOLFACTen sakonean ezaugarritu nahi dugu usaimena-sistema immune-burmuina ardatza. Horretarako, partzuergoan dauden indargune teknologikoek batera ahalbidetuko dute ardatz horren, zein gaixotutako animalia-ereduen molekulen ezaugarritze zehatza. Horrek ahalbidetuko du ahalmen immunomodulatzailea duten eta sudur bidez emateko aukera izan dezaketen molekulak identifikatzea eta ezaugarritzea. Abantailak eskaintzen ditu burmuineko patologiak tratatzeko, egun ez baitago horietarako tratamendurik”.

Partzuergoak adineko pertsonen usaimen ahalmena ere aztertuko du, usaimenaren galdera sistema immunitario ahulago baten sintoma izan daitekeen identifikatzeko (ondorioz, ahulagoak gaixotasun neurodegeneratiboei aurre egiteko). Era berean, autodiagnosirako probak eta usaimenaren galera hobetzeko edo gelditzeko entrenamenduak eskaintzeko lan eginen da, sistema immunitario indartsuago bat lortzeko.

Entitate kolaboratzaileak

Nafarroako Osasun Ikerketa Institutuaren (IdiSNA) jardun zientifikoan kokatzen da INNOLFACTen garatutako ikerketa. Hainbat entitateren laguntza eta kolaborazioa du: Red Olfativa Española (ROE), Nafarroako Alzheimer Gaixoen Senideen Elkartea (AFAN), Parkinsonaren Nafarroako Elkartea (ANAPAR), Parkinsonaren Espainiako Federazioa (FEP), Desgaitasunaren bat duten pertsonen erakunde ordezkarien Nafarroako batzordea (CERMIN) eta Federación de Asociaciones de Personas con Discapacidad Física y Orgánica (COCEMFE NAVARRA). Gainera, Navarrabiomedek Ikerketa Kimisentsorialeko Partzuergo Globalarekin (GCCR) lotura bezala jarduten du, non 50 herrialdetako 600 ikertzaile baino gehiagok parte hartzen duten.
 

• Azpiegitura instalatzen izan dira REFENAn Osasunbideako Larrialdietako Zuzendariordetzako, Suhiltzaileen Boluntariotzako, Toulouseko Unibertsitate Ospitaleko eta Navarrabiomedeko profesionalak, EGALURG Europako sarearen esparruan

UMPEO unitate mugikorra (Europa Okzitaniako Balio Anitzeko Unitate Mugikorra) gaur jarri da Iruñeko REFENAren aparkalekuan, Toulouseko Ospitale Unibertsitarioak (CHUT) EGALURG mugaz gaindiko lankidetza-sarearen esparruan (Pirinioetako espazioko larrialdietako eta hondamendietako osasun-laguntza hobetzeko Europako ekimena) eraikia. Nafarroak, txertaketa-estrategiaren barruan, osasun-unitate hau jaso du COVID-19aren aurkako txertaketarako. Osasunbideako Lehen Arretako kudeatzaile profesionalek eta Navarrabiomedeko profesionalek koordinatuko dute urtarrilean eta otsailean Foru Komunitateko herri batetik bestera istalazioarekin egingo duten ibilbidea.

(Albiste hau itzultzen ari gara. Bitartean gaztelaniazko bertsioa kontsulta dezakezu. Goiko nabigazio barran alda dezakezu hizkuntza. Barkatu eragozpenak).

La investigadora predoctoral de la Unidad de Neuroepigenética de Navarrabiomed Miren Altuna Azkargorta realizará la defensa de su tesis doctoral por la Universidad Pública de Navarra el próximo jueves, 14 de enero. El acto tendrá lugar a las 12:00 h. en el salón de actos de Navarrabiomed con asistencia limitada y por videoconferencia (sólo podrán acudir al acto de manera presencial aquellas personas autorizadas previamente). Para el desarrollo de la tesis, “Identificación de biomarcadores epigenéticos en la enfermedad de Alzheimer”, ha contado con la dirección de Maite Mendioroz Iriarte, investigadora de Navarrabiomed y neuróloga del Complejo Hospitalario de Navarra y ha sido tutorizada por el internista del CHN  Gregorio Tiberio López.

---

La enfermedad de Alzheimer (EA) es la enfermedad neurodegenerativa y la causa de demencia más frecuente. En las últimas décadas su prevalencia ha aumentado en relación al envejecimiento poblacional. La EA es una enfermedad multifactorial con contribución tanto de factores de riesgo genéticos como ambientales, si bien es cierto que su patogenia no está del todo esclarecida en la actualidad. En este sentido el estudio de la epigenética adquiere gran relevancia. Los mecanismos epigenéticos, parcialmente heredables pero a su vez modificables por factores ambientales, modifican la expresión génica sin variar la secuencia del ADN.

En el trabajo aquí expuesto se ahonda en la identificación de una huella de metilación del ADN (el mecanismo epigenético más ampliamente estudiado) propia de la EA empleando para ello hipocampos humanos, región cerebral especialmente vulnerable a la patología de la EA. Se emplean distintas estrategias: 1- estudio de cambios de metilación de ADN empleando la estrategia "genome-wide" y 2- estudio de cambios en el patrón de metilación para un gen dado, en este caso concreto el gen PLD3 (previamente había sido descrito que un polimorfismo de dicho gen incrementaba el riesgo de desarrollo de la EA).

Se identifica un patrón de metilación diferencial que afecta a los genes implicados en la neurogénesis en el hipocampo y una metilación diferencial de la región promotora alternativa del gen candidato PLD3. Se postula si los cambios en la metilación  del ADN podrían contribuir a la alteración de la  regulación de la neurogénesis anteriormente descrito en el hipocampo de sujetos con EA y si el riesgo atribuido para desarrollo de EA del gen PLD3 podría estar en relación con cambios en su regulación epigenética.

Los resultados presentados apoyan la existencia de una huella epigenética específica de la EA que potencialmente podría tener utilidad como fuente de biomarcadores diagnósticos y/o pronósticos, y a su vez podría permitir avanzar en el conocimiento de la patogenia de la EA y con ello posiblemente identificar futuras dianas terapéuticas. Estos hallazgos han sido publicados en tres artículos en revistas indexadas: Clinical Epigenetics (https://doi.org/10.1186/s13148-019-0672-7 y https://doi.org/10.1186/s13148-018-0547-3) y en Neurología.

Además, Miren Altuna ha difundido su trabajo doctoral en los congresos internacionales de 2017 y 2019 de la Academia Europea de Neurología y en el congreso nacional LXIX Reunión Anual Sociedad Española de Neurología en el año 2017.

Pedro Dorado, investigador predoctoral de la  Unidad de Patogénesis Microbiana de Navarrabiomed - IdiSNA, realizará la lectura de su tesis doctoral por la Universidad Pública de Navarra (UPNA) el viernes, 8 de enero a las 11:00 h. en el salón de actos de Navarrabiomed y a través de videoconferencia (sólo podrán acudir al acto de manera presencial aquellas personas autorizadas previamente).

El trabajo doctoral, que lleva por título “Herramientas genéticas derivadas de  Staphylococcus aureus para el desarrollo de aplicaciones biotecnológicas en bacterias gram positivas”,  ha sido desarrollado en Navarrabiomed bajo la dirección de Iñigo Lasa Uzcudun, director del centro e investigador principal de la Unidad de Patogénesis Microbiana y de la investigadora de la misma unidad, Cristina Solano Goñi.

---

Staphylococcus aureus coloniza intermitentemente la piel del 20% de las personas adultas. En determinadas circunstancias, la bacteria atraviesa la barrera epitelial y alcanza los órganos internos convirtiéndose en un patógeno muy versátil capaz de causar desde infecciones leves (forúnculos o abscesos) hasta enfermedades muy graves como endocarditis, osteomielitis, neumonía o síndrome del shock tóxico. En el desarrollo de esta tesis, se  han utilizado factores de virulencia de Staphylococcus aureus para el desarrollo de herramientas biotecnológicas aplicables en bacterias gram positivas.

En el primer capítulo, se han utilizado elementos que Staphylococcus aureus emplea para adherirse a los tejidos o implantes médicos para mejorar las capacidades biotecnológicas de la bacteria ambiental Rhodococcus erythropolis. La segunda parte del trabajo se dedica al estudio de la evolución de unos elementos genéticos móviles, denominados plásmidos, para entender cómo se mantienen y diseminan los genes de resistencia a antibióticos, cuando el antibiótico no está presente. Finalmente, el tercer capítulo está dedicado a la terapia fágica, el desarrollo de fagos defectivos portadores de un sistema CRISPR-Cas9 dirigido a la destrucción de cepas de Staphylococcus aureus resistentes a los antibióticos.

Los resultados de la investigación se han publicado en la revista Microbial Biotechnology y se han presentado en varios foros científicos: XII Reunión de microbiología molecular, 7th Congress of European Microbiologists (FEMS) y Eurobiofilms Congress 2019.

Para el desarrollo de la tesis Pedro Dorado ha contado con financiación del programa nacional de formación de personal investigador (FPI), convocatoria 2015 y ayuda de la Universidad Pública de Navarra para la realización de proyectos de investigación científica y técnica.
 

El Consejo de Ministros ha aprobado este martes, a propuesta del Ministerio de Ciencia e Innovación, el acuerdo que autoriza al Instituto de Salud Carlos III (ISCIII) la convocatoria 2021 de subvenciones de la Acción Estratégica en Salud (AES), por un importe de 134,4 millones de euros, un 33,2% más que en 2020. Esta cantidad, además, podrá incrementarse en 55 millones de euros una vez se apruebe el plan de recuperación de la Unión Europea. La convocatoria para 2021 incluye importantes novedades en el ámbito salarial y en el impulso a la investigación en red y cooperativa. 

La Acción Estratégica en Salud es la principal herramienta para la financiación de la investigación biomédica y sanitaria en España, a través de la concesión, cada año, de diferentes subvenciones para el desarrollo de proyectos de investigación y la contratación de investigadores. El objetivo global de la AES es contribuir a fomentar la salud y el bienestar de la ciudadanía, así como desarrollar los aspectos preventivos, diagnósticos, curativos, rehabilitadores y paliativos de la enfermedad, potenciando la competitividad internacional de la I+D+i del Sistema Nacional de Salud (SNS). 

La AES 2021 tiene importantes novedades centradas en la apuesta por la investigación cooperativa como elemento de cohesión de la investigación de excelencia y orientada a resultados en salud, así como en el reconocimiento salarial como complemento de la promoción y protección del talento científico. 

En concreto, da un nuevo impulso a la investigación cooperativa en red mediante dos actuaciones principales: en primer lugar, con la creación de un nuevo Centro de Investigación Biomédica en Red (CIBER) de Enfermedades Infecciosas y, en segundo lugar, con un nuevo modelo de funcionamiento de las Redes Temáticas de Investigación Cooperativa en Salud (RETICS). CIBER y redes cooperativas.

CIBER y redes

Con respecto al nuevo CIBER de Enfermedades Infecciosas, la experiencia con la pandemia de COVID-19 ha hecho más evidente si cabe que es necesario aglutinar la excelencia científica del país en la investigación en enfermedades infecciosas en un CIBER específico. Este CIBER, que estará integrado con el resto de la estructura CIBER ya existente, permitirá disponer de financiación estructural del Estado para la investigación en enfermedades infecciosas emergentes como el COVID-19, y para líneas de investigación prioritarias en el ISCIII y en el SNS, como el VIH-SIDA y las resistencias antimicrobianas, entre otras. 

Por otro lado, la nueva AES propone un nuevo modelo en la organización de las Redes de Investigación Cooperativa en Salud (RETICS). Tras evidenciar la solidez de la interacción entre los diferentes grupos de investigación que han participado desde hace años de las RETICS vigentes, el objetivo ahora es avanzar en su papel como herramienta de cohesión de la I+D+i del SNS mediante un mayor enfoque hacia resultados concretos en salud e impacto tangible para la ciudadanía. 

De esta manera, se apuesta por resultados en cuatro grandes áreas de conocimiento: la atención primaria y la cronicidad; la inflamación y la inmunobiología; las terapias avanzadas y el ictus. Cada una de estas cuatro áreas, que reflejan algunas de la más importantes prioridades sanitarias del país, incluirán grupos de investigación procedentes de al menos 10 comunidades autónomas y se enfocarán en el logro de resultados relevantes y medibles en salud como consecuencia de su cooperación científica, en lo que va a ser uno de los mayores ejercicios de cohesión territorial orientada al aporte de valor de la ciencia del SNS hacia a los ciudadanos. 

Mejoras salariales

Con respecto a las mejoras en el ámbito salarial de la comunidad investigadora, se produce un incremento del importe de las ayudas correspondientes al Subprograma Estatal de Formación, y a los contratos post-doctorales. Además, el salario no se mantiene fijo durante toda la duración del programa, sino que se acompasa a la adquisición progresiva de competencias. 

De esta manera, en las dos primeras anualidades de los contratos predoctorales el salario es de 20.600 euros brutos, pero se produce un incremento hasta los 21.800 euros en la tercera anualidad y 26.900 euros en la cuarta. En el caso de los contratos postdoctorales Sara Borrell y Río Hortega, se incrementa el salario bruto desde los 26.600 euros brutos de las convocatorias anteriores, hasta los 30.000 en las primeras anualidades, y asciende hasta los 35.000 euros en el último año de cada uno de los programas. Además, la AES 2021 incorpora la posibilidad de financiar los costes empresariales para la contratación de personas vinculadas a grupos de investigación liderados por personas jóvenes, o por personas contratadas por medio de los contratos Juan Rodés y Miguel Servet.

La apuesta por el talento y la protección del tejido científico, de forma conjunta con la exigencia de resultados concretos a las personas investigadoras, demanda también medidas que reconozcan las apuestas y el esfuerzo personal. Este hecho, igualmente evidenciado durante la pandemia, ha acelerado los cambios sobre reconocimiento salarial que el ISCIII había iniciado en los últimos dos años. Desde entonces, el ISCIII ha promovido la creación de puestos de trabajo estables dentro de las organizaciones receptoras de contratos Miguel Servet y, entre otras actuaciones, ha protegido el derecho de las personas a compatibilizar el ámbito familiar con el desarrollo de su carrera profesional. 

Investigación clínica independiente 

Finalmente, tras varios años de convocatorias sucesivas, la AES 2021 incluye la consolidación del programa de investigación clínica independiente dentro de una única convocatoria, lo que permite garantizar la integración de este programa en la normalidad de las convocatorias anuales del ISCIII. Esta apuesta por la investigación sin interés comercial inicial, independiente de los intereses a corto plazo de las divisiones comerciales de la industria farmacéutica, pretende dar soporte financiero a los proyectos de fármacos desarrollados dentro del ámbito del SNS para alcanzar las fases clínicas precoces o reposicionar fármacos sin relevancia comercial actual en la búsqueda de nuevas indicaciones.

Fuente: ISCIII. 

Más infomación: sección convocatorias. 

Sonia Sáenz Lahoya Navarrabiomed - IdiSNAko Patogenesi Mikrobioanoa Unitateko doktoretza aurreko ikertzaileak, bere doktore-tesia aurkeztuko du Nafarroako Unibertsitate Publikoaren eskutik, datorren abenduaren 17an, ostegunarekin. Saioa 10:30etan izanen da, Navarrabiomedeko Areto Nagusian, eta bideokonferentzia bidez. Soilik aurretik baimena jaso duten pertsonak bertaratu ahalko dira.

"Operones no-contiguos: una nueva estrategia para coordinar la expresión de genes en bacterias" da tesiaren izenburua, eta Navarrabiomeden egin da, Iñigo Lasa Uzcudunen zuzendaritzapean, zentroko zuzendaria eta Patogenesi Mikrobianoa Unitateko ikertzaile nagusia. 

---

Bakterioetan, proteinentzat kodifikatzen duten geneek, prozesu biologiko berean eragiten dutenak, askotan operoietan pilatzen dira  (bakterioetan koordinatuta erregulatzen diren transkripzio unitateak). Operoi baten geneak mRNA polizistroniko bakar bat bezala transkribatzen dira, zeintzuek proteina bat baino gehiago kodetzen duten, sustatzaile berberaren kontrolpean. Eraketa horrek mekanismo eraginkor bat eskaintzen du funtzionalki erlazionatutako geneen adierazpena koordinatzeko, eta bakterioetan geneak erregulatzeko oinarria da.

Tesi honetan operoiaren egituran  goragoko eraketa maila bat existitzen dela frogatu da, bata bestearen aldamenean ez doazenak. Operoi bat da, gene bat edo batzuk dituena gainerako operoiaren kontrako norabidean transkribatzen dena. Transkripzioaren arkitektura berri horren isla dira menE-menC-MW1733-ytkD-MW1731 geneak, Staphylococcus aureusen menakinonaren (hemorragiaren aurkako bitaminak) sintesian eragiten dutenak.

Ondorioek erakusten dute menE-menC-ytkD-MW1731 geneak transkripzio unitate bat bezala transkribatzen direla. MW1733 genea, ordea, menC eta ytkD artean kokatua, kontrako norabidean transkribatzen da. Antolaketa genetiko honek gainjartzen diren transkritoak sortzen ditu. Horren adierazpena ribonukleasa III eta transkripzio-interferentzia mekanismo bat bitartekari dituen prozesamendu batek erregulatzen du.

Emaitzak ikusita, operoien egituraren ikuskera klasikoa errepasatu behar da. Kontuan izan behar da operoien antolamendu berri a. Horretan kontraskripzioa eta gainjartzen den transkripzioa konbinatzen dira funtzionalki erlazionatuta dagoen adierazpen genetikoa koordinatzeko.

Proiektuaren ondorioak PNAS (Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America) aldizkarian argitaratu dira.

Ikerketa egiteko Sonia Sáenzek Zientziaren Ministerioko Ikertzaileen Formakuntzarako dirulaguntza jaso du.

Miren Vallejo Ruizek, Navarrabiomed-IdiSNAko Onkohematologia Ikerketa Unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak, bere doktore-defendatuko du Nafaroako Unibertsitate Publikoaren eskutik datorren azaroaren 17an, asteartearekin, 11:00etan. Saioa Navarrabiomedeko Areto Nagusian eginen da. Egun, COVID-19agatik indarrean dagoen arautegiak ezarritakoaren araberako edukiera mugatuko da, eta saioa bideokonferentzia bidez jarraitu ahalko da.

Tesia, “Evaluación de la respuesta inmunológica funcional desarrollada frente a Citomegalovirus, Virus Epstein-Barr y Adenovirus, así como de sus elementos reguladores en pacientes que reciben un trasplante de progenitores hematopoyéticos alogénico”, Navarrabiomeden egin da Natalia Ramírez Huertoren zuzendaritzapean, Onkohematologia Unitateko Ikertzaile Nagusia. 

---

Zitomegalobirus (CMV), Epstein-Barr Birusa (VEB) edo Adenobirusaren (AdV) aurrean hetopoietiko alogenikoen transplantea (alo-TPH) egin dieten pazienteen erantzun immunologiko babeslearen garapena baldintzatzen duten aldaera biologiko eta genetiko nagusien deskribapenean oinarritu da ikerketa. Hau da, hezur muinak berriz produzi ditzan, zelula ama sanoak eman behar izan dizkieten pazieteena. 

Ateratako ondorioetako batean ikusi da birusen T linfozito (LT) espezifikoen azpipopulazioaren funtzionalitatearen analisiak alo-TPH egin dieten pazienteengan, CMVren infekzioa hautematen duela transplantearen ondorengo denboraldian. LTk tumoreen zelulak suntsitzen eta erantzun immunitarioak kontrolatzen laguntzen dute.

Erantzun immunologiko horren funtzionaltasuna erregulatzen duten parametroei dagokienez, frogatu da, emaile osasuntsuen laginen bidez, Gliotoxinak (GT), Aspergillus fumigatus-en (AF) onddo-toxina fungikoak, inhibitu egiten duela LT eta NK zelulen immunitate-azpipopulazioen funtzioa, kutsatutako zelulak eta minbizi-zelulak suntsitzea helburu duena, baita erantzun immunitarioak erregulatzea ere.

Gainera, in vitro ikusi ahal izan da GTren presentziak, A ziklosporina eta Metotrexato botikekin konbinatuta, immunitate-erantzuna eragozten duen mekanismo bat sortzen duela. Sendagai horiek hartzailearen kontrako txerto-gaixotasunaren (EICR) aurkako profilaxi bezala erabiltzen dira paziente horietan. Emaitza esperimental hori berretsi egiten da TPH osteko aldian. Horretan GT metabolitoaren presentziak, bismetil-gliotoxina (bmGT), Ziklofosfamida farmakoa ematearekin konbinatuta, CMV/VEB/AdVren aurkako erantzun immunitario espezifikoa negatiboki eragiten du.

Azkenik, frogatu da zitokina, kimiozina eta euren errezeptoreen geneetako polimorfismo batzuk ebaluatzeak, pazienteengan zein emaileengan, CMV bidezko infekzioa garatzeko banakako arriskua iragartzen duela TPH ondorengo egoeran. Polimorfismo horiek aztertuta, kalkulu-ekuazio bat eta puntuazio praktiko bat sor daitezke, TPHaren ondoren CMV bidez kutsatzeko arrisku handia duten pazienteak garaiz identifikatzeko.

Emaitza hauek hiru ekitalditan aurkeztu dira: “European Society for Clinical Cell Analysis” Nazioarteko Kongresuan, 2018ko irailean Balentzian; Hematologiako Europako 24. Kongresua, Amsterdamen egina 2019ko irailean; eta Hematologia eta Hemoterapiako Espainiako Elkarteko LXI Kongresu Nazionalean, 2019ko urrian, Balentzian. Ikerketa iragan urrian ere aurkeztu zen kongresu horren LXII aldian.

Miren Vallejoren tesia garatzeko Nafarroako Gobernuko 2016ko laguntzak jaso ditu, ikerketa eta ezagutzaren zabalpenerako enpresa eta organismoek doktoregaiak kontratatzeko  “Doktoregai Industrialak 2019-2019”. Tesiaren prozesuan Gregorio Marañón Ospitale Nagusian egonaldi bate gin zuen 2018ko ekainetik abendura, “Genética y clínica de las neoplasias hematológicas y el trasplante hematopoyético” taldean. 

Marina Iridoy Zuletek, Nafarroako Ospitalegunean formatutako neurologoa eta Navarrabiomedi lotutako Gaixotasun Neuromuskularrak eta Neurona Motorrekoak taldeko doktoratu aurreko ikertzailea, datorren azaroaren 12an, ostegunarekin, 12:00etan irakurriko du bere doktore-tesia, Nafarroako Unibertsitate Publikoaren (NUP) eskutik. NUPeko Osasun Zientzien Fakultateko Graduko Gelan izanen da. Marina Iridoy Zumarragako Ospitaleko neurologia taldeko kide da. 

Tesia, “Estudio ProtALS: Análisis proteómico en tejido post mortem de sujetos con Esclerosis Lateral Amiotrófica. Búsqueda de biomarcadores y dianas terapéuticas” izenburupean, Navarrabiomeden egin da. Ivonne Jericó Pascualek, NOGeko Neurologia Zerbitzuaren Alorreko Espezialista eta Navarrabiomedi lotutako ikertzailea, eta Jokin Fernández Irigoyenek, Proteomika Plataformaren arduraduna eta Navarrabiomed-IdiSNAko Neuroproteomika Unitateko ikertzailea, zuzendu dute. 

Egun, COVID-19agatik indarrean dagoen arautegiak ezarritakoaren araberako edukiera mugatuko da, eta saioa bideokonferentzia bidez jarraitu ahalko da.

---

Alboko Esklerosi Amiotrofikoa (AEA) gaixotasun neurodegeneratibo hilgarri bat da, batez beste 3 eta 5 urte arteko bizi-itxaropenekoa. Nafarroan urteko prebalentzia 100.000 biztanletik 6,2 kasukoa da. Zoritxarrez, gaur egun arte ez da gaixotasunaren diagnosi goiztiarra ahalbidetzen duen biomarkatzailerik, eta sintomak hasten direnetik 12 hilabete arte atzera daiteke. Gainera, gaur-gaurkoz ez dago hori sendatzeko tratamendurik.

Lan honetan analisi proteomiko sakona egin da AEA zuten hildako pertsonen ehun neurologikoaren gainean. Helburua gaixotasunaren biomarkatzaile posibleen taula bat lortzea izan da, ondoren AEAren diagnosi klinikoa zuten pazienteen odol serumean aztertu dena, eta, horrela, gaixotasunaren markatzaile biologiko bezala berretsi ahal izateko.

Azterketa honen emaitzak ENCALS Europako kongresuan eta Internacional Journal of Molecular Sciences aldizkarian argitaratu dira.

Proiektu honi 2015ean ekin zitzaion ANELAk (Alboko Esklerosi Amiotrofikoa duten pazienteen eta senideen Nafarroako elkartea) gidatutako funtsen bilketari esker, izotz kuboaren kanpainan ("Ice Bucket Challenge") gaixotasunaren ezagutzan aurrera egiteko borondatearekin.