Noticias

Programas de Ayudas Navarrabiomed 2025: Adjudicación definitiva

Programas de Ayudas de Navarrabiomed 2025
Egileak
Navarrabiomed


Con fecha 19 de diciembre de 2025 se ha publicado la resolución definitiva de los Programas de Ayudas de Navarrabiomed 2025.


La Unidad de Gestión de la Investigación junto con el Comité Científico Interno, la Comisión de Evaluación y Seguimiento y el Panel de Evaluación de Navarrabiomed, tras evaluar los criterios de valoración establecidos en las bases reguladoras de las ayudas postdoctoral, predoctoral, predoctoral en el área de dimensión de género y MCVM de Navarrabiomed 2025, publica la adjudicación definitiva de los Programas de Ayudas de Navarrabiomed 2025.

A continuación, se facilita la documentación relacionada:

Categoría
Documentación
19/12/2025 - Ayuda postdoctoral 2025
Adjudicación definitiva Ayuda postdoctoral 2025
19/12/2025 - Ayuda postdoctoral 2025
Puntuaciones finales Ayuda postdoctoral 2025
19/12/2025 - Ayuda predoctoral 2025
Adjudicación definitiva Ayuda predoctoral 2025
19/12/2025 - Ayuda predoctoral 2025
Puntuaciones finales Ayuda predoctoral 2025
19/12/2025 - Ayuda predoctoral área de dimensión de género 2025
Adjudicación definitiva Ayuda predoctoral área de dimensión de género 2025
19/12/2025 - Ayuda predoctoral área de dimensión de género 2025
Puntuaciones finales Ayuda predoctoral área de dimensión de género 2025
19/12/2025 - Ayuda MCVM 2025
Adjudicación definitiva Ayuda MCVM 2025
19/12/2025 - Ayuda MCVM 2025
Puntuaciones finales Ayuda MCVM 2025
Vídeo

Más de 300 personas participan en Peralta en la actividad de teatro foro de ciencia sobre investigación con dimensión de género impulsada por Navarrabiomed

Teatro foro en Peralta
Egileak
Navarrabiomed

El centro de investigación ha presentado también la adaptación a formato digital del teatro foro. 


 

El centro de investigación biomédica Navarrabiomed ha organizado en la Casa de Cultura / Kultur Etxea de Peralta/Azkoien una jornada de teatro foro centrada en la importancia de incorporar la dimensión de género en la investigación y en el ámbito sanitario. La actividad ha reunido a más de 300 personas, entre las cuales hay que destacar el alumnado de cinco institutos de la Ribera Navarra. 

El acto ha contado con la asistencia institucional del consejero de Universidad, Innovación y Transformación Digital del Gobierno de Navarra, Juan Luis García, que ha destacado “la necesidad de integrar de manera decidida la dimensión de género en el ámbito biosanitario si queremos construir una sociedad verdaderamente justa, equitativa y responsable”. En este sentido, ha recordado que iniciativas como esta “nos permiten acercarnos a la juventud y dialogar con quienes serán los y las profesionales STEM del futuro”. 

Según ha afirmado, es fundamental “impulsar proyectos que apelen directamente a los y las jóvenes, empoderando especialmente a las mujeres para que puedan convertirse en agentes de transformación en el campo científico, sanitario y en cualquier otra disciplina STEM”. Así, el consejero García ha explicado que este objetivo queda reflejado en la convocatoria de ayudas COSMOS, en la que se incluye esta acción, y ha recordado que, junto a ella, disponemos de otros programas a los que destinaremos más de 500.000 euros el próximo año”.

También han asistido el alcalde de Peralta, Juan Carlos Castillo, y el director de Navarrabiomed – Fundación Miguel Servet,  Javier Gómez-Arrue.
 

Segunda edición tras el éxito obtenido en 2024

La actividad, desarrollada junto a la compañía de teatro Psiare y en colaboración con ADItech, celebra su segunda edición tras la excelente acogida del pasado año. El teatro foro constituye una metodología participativa en la que el público se convierte en “espec-actor/a”, interviniendo en escena para proponer soluciones a situaciones reales de desigualdad y sesgo de género en ciencia y salud.

En esta edición se han realizado seis representaciones en total: cuatro sesiones los días 25 y 26 de noviembre en la Casa de la Juventud de Pamplona / Iruña, con la participación de más de 400 estudiantes, y dos sesiones hoy en Peralta, que han reunido a más de 300 personas. Gran parte de ellas provenía de los institutos IES Ribera del Arga de Peralta, IES Valle del Ebro de Tudela, IES Pablo Sarasate de Lodosa, IES Sancho III El Mayor de Tafalla, IES Marqués de Villena de Marcilla. 

En conjunto, más de 700 personas han asistido a la actividad de teatro foro, consolidándose como una propuesta pionera de cultura científica dirigida a la juventud.
 

Sensibilización desde la participación activa

La obra se desarrolla en dos escenarios clave, un laboratorio de investigación y una consulta médica, mostrando cómo los sesgos de género pueden afectar al avance científico y al diagnóstico y tratamiento de enfermedades. A través de la participación del público en el desarrollo de la historia, se fomenta el pensamiento crítico, el debate y la búsqueda de soluciones compartidas. Se trata de fomentar el empoderamiento de los y las participantes, dotándolos de herramientas para actuar como agentes de cambio y promover la investigación con dimensión de género.

La actividad se ha apoyado en datos científicos para evidenciar la brecha de sexo y género que existe hoy en la investigación en salud. El objetivo es movilizar a la juventud para construir #LaCienciaDel100, una ciencia por y para el 100% de la población.
 

Una herramienta digital educativa para dar continuidad a la experiencia

Como novedad de esta edición, Navarrabiomed ha desarrollado una herramienta digital interactiva de teatro foro, que mantiene la esencia participativa del formato original y permite seguir trabajando la temática en el aula o en otros espacios educativos.

Javier Gómez-Arrue, director de Navarrabiomed – Fundación Miguel Servet, ha explicado que el centro desarrolla un área transversal de dimensión de género inclusiva en la I+D+i con el fin de favorecer una investigación en Salud de excelencia que cubra al 100% de la población. “Actividades como el teatro-foro de hoy, y su aplicación digital, permiten fomentar entre la juventud un espacio de igualdad para repensar y reflexionar en torno a la ciencia y su impacto, fomentando una juventud crítica, comprometida y movilizada”, señala Gómez-Arrue. 

Al igual que en la representación en vivo, primero se visualiza la obra completa, de unos 12 minutos, y posteriormente se revisa por escenas, deteniendo la acción en los momentos clave para debatir colectivamente lo que está ocurriendo. El profesorado o la persona facilitadora guía la reflexión y el alumnado puede proponer alternativas y transformar la historia, construyendo finales diferentes y analizando el impacto de sus decisiones. Así, las y los participantes dejan de ser solo espectadores para convertirse de nuevo en protagonistas activos del cambio.

Además, la herramienta digital incluye vídeos explicativos de expertos/as en investigación y salud con dimensión de género, que aportan datos y contexto para enriquecer el análisis y facilitar la comprensión de la problemática expuesta. Para apoyar su uso pedagógico, se ha elaborado también un dossier informativo para el profesorado.

Este recurso online permite ampliar el alcance del teatro foro y asegurar que la reflexión continúe más allá del escenario, contribuyendo a la formación de una juventud crítica, comprometida y capaz de construir #LaCienciaDel100.

Categoría
Galería de imágenes
Declaraciones del consejero García, del alcalde de Peralta, Juan Carlos Castillo, y del director de Navarrabiomed, Javier Gómez-Arrue.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Laura García intervino en la representación para aportar el enfoque de género.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Interacción del alumnado en la sesión de teatro foro.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Navarrabiomedek gidatutako eta Industriak finantzatutako medikuntza genomikoari buruzko ikerketa batek 78 jaiotza lortu ditu Nafarroako Osasun Zerbitzuak kausa genetikoekin lotutako ugalkortasun-arazoekin tratatutako bikoteetan

El proyecto ReproNAGEN consigue 78 nacimientos en parejas tratadas por el SNS-O con problemas de fertilidad asociados a causas genéticas
Egileak
Navarrabiomed
  • Orain arte proba konbentzionalekin detektatu ez diren bateraezintasun immunologikoak, alterazio genetikoak eta enbrioi-kalitateko arazoak detektatzea ahalbidetu du

 

ReproNAGEN proiektu estrategikoak, Navarrabiomed ikerketa biomedikoko zentroa buru duela eta Nafarroako Gobernuak finantzatutako 1,3 milioi euroko aurrekontuarekin, hiru urtez bere ahaleginak bideratu ditu laguntza bidezko ugalketaren erronka handienetako bati aurre egitera: behin eta berriz ezartzearen akatsak eta konplexutasun handiko kasuetan haurdunaldia eragozten duten errepikapenezko abortuak. Medikuntza genomikoko ikerketa honi esker, 78 jaiotza lortu dira kausa genetikoekin lotutako ugalkortasun-arazoak dituzten bikoteetan; zehazki, orain arte ohiko probekin identifikatu gabeko bateraezintasun immunologikoak, alterazio genetikoak eta enbrioi-kalitatearen arazoak detektatu dira.

S4 Espezializazio Adimenduneko Estrategiaren esparruan, Industria eta Trantsizio Ekologiko eta Digitaleko Departamentuak ekimen estrategiko hori babestu du, departamentuaren 2022-2025eko I+G proiektu estrategikoak egiteko laguntzen deialdiaren bidez. Deialdi horretan parte hartu dute Navarrabiomedeko Medikuntza Genomikoko Unitateak, Nafarroako Unibertsitate Ospitaleko Ginekologia eta Obstetrizia Zerbitzuak eta NNBi enpresak. Partzuergo horri esker, NOUko Laguntza Bidezko Ugalketa Unitatera jotzen duten pazienteen haurdunaldia behin eta berriz eragozten duten kausa genetikoak aztertu ahal izan dira, ezarpen-akatsak, abortu espontaneo errepikarien tasa eta enbrioi-kalitate txikia murrizteko helburuarekin.

Jesús Zabaletak, NOUko Laguntza Bidezko Ugalketa Unitateko arduradunak eta Navarrabiomedeko ReproNAGEN proiektuko ikertzaile nagusiak, honako hau egin du ekimenari buruz: "Guztira, 137 bikotek parte hartu dute, eta ugalketa-arazoak % 57an konpontzea lortu dugu, eta 78 haurdunaldi lortu ditugu guztira, ezarrita ditugun ohiko teknikekin lortuko ez genituzkeenak". Nabarmentzekoa da 39 kasutan lortu dela haurdunaldia, zehazki azterketa genomiko aurreratuak aplikatu ondoren; gainerako kasuetan, berriz, amaren eta enbrioiaren arteko bateragarritasun immunea aztertzeko teknika berritzaileak aplikatu eta medikuntza pertsonalizatuko beste teknika batzuk aplikatu ondoren lortu da.

Azterlanaren xehetasuna

ReproNAGENen parte hartu duten bikote guztiei DNAren analisia egin zaie, enbrioi-transferentziaren aurretik ugalkortasun- edo bateraezintasun-arazo genetikorik egon ote zen antzemateko. Transferentzia abortu natural berri batekin amaitzen zen kasuetan, enbrioiaren genoma osoa aztertu da ezarpen-faseari lotutako problematikak detektatzeko eta alternatiba terapeutiko berriak bilatzeko.

Ildo horretan, eta bikotearen genomaren eta enbrioiaren sekuentziazio osoari esker, bateraezintasun immunologikoak, alterazio genetikoak eta enbrioi-kalitateko arazoak diagnostikatu dira, orain arte proba arruntekin detektatu ez direnak.

Aurrerapen horiek osasun publikoan beste azterketa kliniko bat egitea dakarte, eta horri esker, bikoteek haurdunaldiaren arrakasta-ehunekoa handitu dezakete. "ReproNAGENen lortutako eta aztertutako informazioari esker, kasu bakoitzari egokitutako alternatibak eskaini ahal izan ditugu, konplexutasun handiko kasuetan haurdunaldiak lortzeko prozedura klinikoa eta tratamendu farmakologikoa pertsonalizatuz", adierazi du Jesús Zabaletak.

Jaiotza-tasaren jaitsiera

INEren azken datuen arabera (2024), Foru Erkidegoan duela hamarkada bat baino % 24 jaiotza gutxiago izan ziren. Horregatik, azterlanak agertoki berri bat ireki du sistemarako alternatiba terapeutikoekin, azken urteetan izandako jaiotza-tasaren beherakadari aurre egiteko.

Munduko sei pertsonatik batek ugalkortasun-arazoak ditu ugalketa-bizitzan zehar. Nafarroan, NOUeko Laguntza Bidezko Ugalketa Unitateak 1.000 bikote inguru artatzen ditu urtean, eta 600 lagunek hainbat ugalkortasun-tratamendu igarotzen dituzte. Arrazoiak emakumearengan, gizonengan edo biengan egon daitezke, adina, enbrioi-kalitatea edo alterazio genetikoak bezalako faktoreen ondorioz.

Categoría
Documentación
Vídeo
El proyecto ReproNAGEN
Ezagutu bideo honetan ReproNAGEN proiektua

Mattie Garaikoetxea Zubillagak bere doktore tesia defendatuko du, ostiralean, urriak 24

Mattie Garaikoetxea Zubillaga
Egileak
Navarrabiomed

Mattie Garaikoetxea Zubillagak, Navarrabiomedeko Kardiologia Translazionaleko Unitateko ikertzaileak Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du urriaren 24an. Ekitaldia 14:30etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, “Study of valve interstitial and endothelial cell sex differences and potential mineralocorticoid receptor antagonism benefits in chronic aortic regurgitation”, izenekoa, eta Navarrabiomedeko Kardiologia translazionaleko Unitatean garatu da, doktore hauen zuzendaritzapean:  Natalia López Andrés, unitate honetako ikertzaile nagusia eta Eva Jover García, unitate bereko Arritmien ikerketa-lerroaren arduraduna.
 

Egindako ikerketa

Aorta-gutxiegitasun kronikoa aorta-balbula diastolean osotara ez ixtean sortzen da, aortatik ezker-bentrikulura odol-fluxu atzerakoi eta patologiakoa ahalbidetuz. Mendebaldeko 65 urtetik gorako populazioaren %1.6k pairatzen duela kalkulatzen da, eta hiru aldiz maizago diagnostikatzen da gizonezkoetan.
 
Doktore-tesi honetan, aorta-balbula osatzen duten zelulen (zelula interstizialak eta endotelialak) sexu-desberdintasunak aztertu dira, geneen eta proteinen adierazpen-mailan. Gainera, zelula horietan eta 144 pazienteen balbula-ehunean mineralokortikoide errezeptorea ba ote dagoen aztertu da, haren blokeoa onuragarria izan daitekeelakoan.
 
Horrela, ikerketa honek lehen aldiz deskribatzen du gizonek fibrosi balbular gehiago dutela, eta baita aorta-gutxiegitasun kronikoa duten pazienteetan mineralokortikoide errezeptorearen farmako antagonistak onuragarriak izan daitezkeela, farmako hauen birkokatzea proposatuz.
 

Finantzaketa eta emaitzen hedapena

Mattie Garaikoetxea “Navarrabiomedeko Doktoratu aurreko laguntza 2021”-en onuraduna izan da bere tesia garatzeko. Lortutako emaitzak Heart Valve Society Annual Meeting 2025 (Kairo, Egipto) erakundearen nazioarteko kongresuan aurkeztu ditu, izenburu honekin: "Sex Differences In Aortic Valve Inflammation And Remodeling In Chronic Severe Aortic Regurgitation"

Categoría
Documentación
Vídeo

Osasun Departamentuak gailu mediko-kirurgiko berritzaileen garapena eta ezarpena sustatzen du NOZ-On, bertako profesionalen prestakuntza eta entsegurako

Grupo de trabajo de Navarrabiomed, HUN e Ysium.
Egileak
Navarrabiomed

●    Arreta profesionala simulatzeko aukera emango du, josturetan, biopsietan eta zain-ziztadetan


 

Nafarroako Ospitale Unibertsitarioa eta Navarrabiomed – Miguel Servet Fundazioak lankidetza-hitzarmena sinatu dute Nafarroako Ysium Medical enpresarekin, NOZ-On gailu mediko-kirurgiko berritzaileak ezartzeko. Garapenei esker, profesionalek osasun-teknikak prestatu eta entseatu ahal izango dituzte, hala nola josturak, biopsiak eta zain-ziztadak, pazienteei prozedura horiek egin aurretik.

Navarrabiomedeko eta Osasun Departamentuko Berrikuntza Unitatearen helburua da Nafarroako Osasun sistema publikotik datozen berrikuntza ideiak eta ekimenak sustatzea, laguntzea eta bideratzea. Alde horretatik, orain sinatu den hitzarmenak osasun-arloko prozesuak optimizatu eta hobetu nahi ditu, eta profesionalen irakaskuntza eta trebakuntza sustatu nahi ditu, errealismo eta xehetasun handiagoarekin egin aurretik.

Simulazio-kitak baliozkotzea

Garapen berriei esker, josturak (aurpegia eta besoa), biopsiak (bularrezurreko sinua, larruazala eta hezur-muina) eta zain-ziztadak egiteko simulazio-kit berritzaileak lortuko dira. Baliozkotzeko, Navarrabiomedek lantalde bat koordinatzen du, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko hainbat zerbitzu eta unitatetako profesionalen parte-hartze aktiboarekin.

Oraingoz, hainbat topaketa egin dira garapenen kalitatea, erabilgarritasuna eta eraginkortasuna ziurtatzeko, eta aurreikusten da adostutako azken gailuak 2024ko bigarren seihilekoan ezarriko direla NOUen.

 

Categoría
Galería de imágenes
De izda. a dcha.: Zuriñe Muneta y Clara Ferrández (Ysium), Amaya Mañeru y Ana Mateo (HUN), Beatriz Pérez (Navarrabiomed), Camila Villa y Alicia Cabezudo (Ysium).  
Deskargatu Flecha que indica descarga
Sesión de trabajo celebrada en Navarrabiomed para la prueba y validación de prototipos. 
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Navarrabiomedek mahai-inguru bat antolatu du, eremu biosanitarioan transferentzia teknologikoaren prozesuan babesak duen garrantzia aztertzeko

Mesa redonda innovación
Egileak
Navarrabiomed
  • Topaketak NOU, NUP eta Navarrabiomed-eko profesionalak tartean izan diren kasu arrakastatsuen berri eman du.


Navarrabiomed - Miguel Servet Fundazioaren Berrikuntza Unitateak “Eta orain, zer egingo dut nire ikerketarekin?” mahai-ingurua antolatu zuen joan den ostegunean, abenduaren 12an, ideia bat, asmakizun bat abiapuntu hartuta, ideia hori nola balorizatu, babestu eta merkatura nola iritsi daitekeen aztertzeko. Beatriz Pérez eta Marina Galilea Berrikuntza Unitateko arduradunak eta lege-aholkulariak, hurrenez hurren, eta osasun-, unibertsitate- eta ikerketa-arloko hiru profesionalek hartu zuten parte bileran.

Lehenik eta behin, Gonzalo Alonso NOUko kardiologoak parte hartu zuen, bihotz-gutxiegitasuna duten pazienteentzako bentrikulu-asistentziako patente baten asmatzaile gisa berrikuntza babesten duen esperientziaren berri emateko, eta enpresa bati lizentzia emateko prozesuaren egungo egoeraren berri emateko. Navarrabiomedeko berrikuntza-taldea fase horretan aholkatzen ari da.

Unibertsitate-esparruan merkatuari ematen zaion babesa eta transferentzia teknologikoa ezagutarazteko, Iñaki Casadok, Nafarroako Unibertsitate Publikoko Ezagutzaren Transferentziarako Ataleko buruak, parte hartu zuen, eta hainbat tipologia eta gaitako lau kasu arrakastatsu azaldu zituen.

Azkenik, parte-hartzaileek Leyre Rueteren kasua ezagutu zuten. Leyre Ruete Eversens, enpresaren sortzaileetako bat eta CEOa da. Eversens 2015ean sortu zen NUPen spin-off bat da, ikerketa-arloan sortutako garapenetatik abiatuta, eta Nafarroako eta Navarrabiomedeko Unibertsitate Ospitalearen laguntza izan zuen. Gaur egun, giza arnasketa aztertzeko soluzioak diseinatzen, garatzen, fabrikatzen eta merkaturatzen dituzte, hainbat gaixotasunen diagnostikorako eta monitorizaziorako baliagarriak diren biomarkatzaile arnasestuak modu ez-inbaditzailean detektatzeko.

Hiru testigantzek agerian utzi zuten babesak transferentzia teknologikoaren prozesuan duen garrantzia. Zehazki, azpimarratu zuten nola edozein ikerketa-emaitza zabaldu aurretik gogoeta egin behar den eta kanpo-aholkularitza bilatu behar den esparru arautzailea kontuan hartzeko eta lortutako aurkikuntzak babesteko eta ustiatzeko modurik egokiena ezartzeko.

Categoría
Galería de imágenes
Aurkezpena Marina Galilearen eskutik.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Berrikuntza Unitateak dituen baliabideak.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Gonzalo Alonso hitzaldia ematen
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Documentación mesa redonda 12/12/2024
Presentación Unidad de Innovación Navarrabiomed - FMS (pdf)
Vídeo

Navarra se suma a CancerWatch, el nuevo proyecto europeo para mejorar los datos sobre cáncer

Equipo Cancerwatch
Egileak
Navarrabiomed

Europa ha puesto en marcha CancerWatch, una ambiciosa Acción Conjunta financiada por el programa EU4Health, que reúne a 92 instituciones de 29 países con un objetivo común: mejorar la calidad, comparabilidad y disponibilidad de los datos sobre cáncer en todo el continente. Desde Navarra, el Instituto de Salud Pública y Laboral de Navarra (ISPLN), a través de Navarrabiomed, participa en esta iniciativa bajo la coordinación de la investigadora principal Marcela Guevara, del grupo de investigación vinculado a Navarrabiomed Epidemiología del Cáncer y otras Enfermedades Crónicas y jefa de sección de Registros Poblacionales del ISPLN. 

El equipo navarro aportará su experiencia en dos ámbitos clave:
•    Mapeo de experiencias europeas en procesos de registro automático del cáncer.
•    Desarrollo de algoritmos de decisión para la consolidación y validación de casos, aprovechando la amplia trayectoria del Registro de Cáncer de Navarra en la rigurosa revisión manual y sus recientes avances en automatización.
La participación navarra facilitará el intercambio de conocimientos y la transferencia de buenas prácticas en revisión, validación y aprovechamiento de nuevas tecnologías. 

El Registro de Cáncer de Navarra, activo desde 1970, estará involucrado en este proyecto, especialmente las labores de identificación de oportunidades para que los registros de cáncer mejoren sus procesos, aprovechen las mejores prácticas y el potencial de los sistemas digitales. De esta forma, se contribuirá a generar métodos más transparentes, replicables y armonizados para la gestión de datos de cáncer a nivel europeo.

Una apuesta europea frente al cáncer

Coordinado por el Instituto Noruego de Salud Pública, este proyecto trabajará durante los próximos tres años para que los registros poblacionales de cáncer dispongan de información más completa y actualizada, algo esencial para diseñar políticas de prevención, diagnóstico precoz, tratamiento y seguimiento de la enfermedad. Los datos recopilados alimentarán el European Cancer Information System (ECIS) y se integrarán progresivamente en el Espacio Europeo de Datos Sanitarios.
Los registros de cáncer son la base para conocer la incidencia, mortalidad y supervivencia en la población. Sin embargo, en Europa todavía existen diferencias en cobertura, calidad y desfase temporal (en algunos países los datos pueden tardar varios años en estar disponibles).

CancerWatch busca reducir esas brechas gracias a:
•    El uso de herramientas digitales para acelerar la recogida y validación de datos.
•    La armonización de estándares de calidad entre países.
•    El desarrollo de algoritmos y procesos automáticos que mejoren la fiabilidad y comparabilidad de la información.
•    La preparación de los registros para su integración en el Espacio Europeo de Datos Sanitarios.

CancerWatch supone un paso decisivo para fortalecer la información sobre el  cáncer en Europa.  Disponer de datos precisos, completos y actualizados sobre el cáncer es esencial para monitorear tendencias, identificar desigualdades y evaluar el impacto de los programas de prevención, detección temprana y tratamiento, así como la calidad de vida y las tasas de supervivencia.
 

Categoría
Documentación
Vídeo

NOUk eta Navarrabiomedek zuzenduko dute ospitaleetako hondakin-uren tratamendurako irtenbide teknologiko espezifiko bat garatuko duen Europako proiektu bat

Representantes Theresa PCP
Egileak
Navarrabiomed
  • Ekimenak 5,2 milioi euro izango ditu, eta Europako 6 herrialdetako 16 erakundek parte hartuko dute

 

Nafarroak zuzenduko du 5,2 milioi euroko Europako proiektu bat, ospitaleetako eta osasun-inguruneetako hondakin-uren tratamendua garbitzeko. Diziplina anitzeko taldea osatu dute Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko (NOU) eta Navarrabiomed Ikerketa Zentroko Mikrobiologia Zerbitzuko profesionalek, eta lanean ari dira 6 herrialdetako (Estonia, Polonia, Herbehereak, Belgika, Grezia eta Espainia)  16 erakunde ere inplikatzen dituen irtebide bat garatzeko.

Nafarroa da ekimenaren buru, diziplina anitzeko talde batekin. Talde hori Mikrobiologia eta Kudeaketa Zerbitzuko asistentzia-arloko profesionalek, Nafarroako Unibertsitate Ospitaleko Administrazio Zuzendaritzako, Zerbitzu Orokorretako eta Osasun Saileko Berrikuntza Unitateko profesionalek eta Miguel Servet Fundazioko Navarrabiomedeko Kudeaketa Unitateko profesionalek osatzen dute. Gainera, Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitalaren Saileko Erosketa Publiko Berrikuntzako Atalak ere laguntzen du.
 

Milagros Larráyozek, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioko kudeaketa ekonomikoko eta zerbitzu orokorretako zuzendariak, proiektuaren garrantzia azaldu du: “THERESA PCPk Nafarroako osasun publikoa Europako ingurumen-abangoardian kokatzeko soluzioak aztertzea ahalbidetuko du, teknologia eraginkor eta jasangarriak ezarri behar ditugu ospitalearen inguruko jarduera modu arduratsuan bermatzeko, besteak beste, karbono-aztarnaren neurketatik, hondakinen kudeaketatik, materialen logistikatik eta energia-eraginkortasunetik.

THERESA PCP proiektua ahalik eta puntuazio handienarekin baloratu egin zen (15/15) Horizon Europaren deialdi batean. Deialdi hori ingurumen aldetik jasangarriak, klimatikoki neutroak eta zirkularrak diren osasun-sistemetarako merkaturatu aurreko erosketak egiteko da, eta Europako 12 partzuergo aurkeztu dira.

“One Health” proiektua

THERESA PCP Europako Batzordearen “One Health” ekimenaren barruan dago, eta pertsonen, animalien eta ekosistemen osasuna orekatzea eta optimizatzea du helburu. Zehazki, proiektuak ingurumen-osasuna eta biodibertsitatea zaintzen ditu, eta osasun-sektoreko hondakinek sor dezaketen inpaktua minimizatzen eta murrizten lan egiten du, hondakin horiek behar bezala kudeatuz eta tratatuz.

Proiektuak sortzen duen irtenbide horri esker, antibiotikoak, antibiotikoekiko erresistenteak diren bakterioak eta mikrobioen aurkako erresistentzia-geneak (mikrobioen aurkako erresistentzia sustatzen duten elementuak dira horiek guztiak) lehentasunez kentzeko aukera aztertuko dute. Era berean, diagnostiko probetan erabilitako kontraste produktuak eta tratamendu onkologikoetan emandako botika zitostatikoak kenduko dira, besteak beste...  

Garapen teknologikoa merkataritza aurreko erosketa publikoko prozesu batean (“Pre-Commercial Procurement”, PCP) sartuko da. Prozesu horretan 7 ospitalek parte hartuko dute, besteak beste, Nafarroako Ospitale Unibertsitarioak. Datozen hilabeteetan, aldez aurreko kontsulta bat egingo zaio merkatuari, eta espero da hainbat erakundek beren proposamen teknologikoak planteatuko dituztela kontsultan argitaratutako beharrari erantzuteko. Ondoren, lizitazio-prozesu baten ondoren, “Irtenbidearen diseinua” PCParen lehen fasea hasiko da. Fase horretan, 5 enpresak prototipo teknologikoak diseinatuko dizkiote ospitale-taldeari. Ebaluatu ondoren, 3 irtenbide aukeratuko dira guztira, eta horiek “Prototipoaren garapena”ren bigarren fasera igaroko dira. Fase horren emaitza gisa, garatutako prototipoetatik bi aukeratuko dira Europako hainbat herrialdetako 4 ospitaletan in situ baliozkotzeko (soluzio bakoitza bi ospitale desberdinetan), PCParen hirugarren fasearen zati gisa. Emaitza hobeak egiaztatzen dituen soluzio teknologikoa ospitaleek eskuratu ahal izango dute.

Categoría
Galería de imágenes
Milagros Larráyoz, Javier Gómez-Arrue, Estrella Petrina eta Fermín Iriarte.
Deskargatu Flecha que indica descarga
NOUko edateko ura deskaltzifikatzeko instalazioak.
Deskargatu Flecha que indica descarga
NOUko ur-prozesamenduaren kontrol-panela.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Enrique Santamariak eta Joaquín Fernández-Irigoyenek likido zefalorrakideoari aplikatutako analisi molekularreko metodologiei buruzko eskuliburua argitaratu dute

Enrique Santamaría eta Joaquín Fernández-Irigoyen
Egileak
Navarrabiomed
  • Springer-Nature taldeak zabaldutako argitalpena neurozientzien eta neurologiaren eremuei lotutako I+G inguruneetara zuzenduta dago.


Cerebrospinal fluid (CSF) Proteomics: Methods and Protocols likido zefalorrakideoaren (LZR) analisi molekular sakonari bakarrik eskainitako bigarren edizioa da. Springer Nature taldeak argitaratutako monografikoa (paperezko formatua eta formatu elektronikoa ingelesez) Enrique Santamaría Neuroproteomika Klinikoko Unitateko arduradunak eta Joaquín Fernández-Irigoyen, Proteomikako zerbitzu zientifiko-teknikoko arduradunak koordinatu dute, eta LZRaren analisi molekularrari lotutako azken aurrerapenak bildu dituzte, garuneko jardueraren babesean eta mantentzean hain garrantzitsua dena.

Lan honek jarraipena ematen dio 2019an argitaratutako eskuliburuaren lehen edizioari, eta 8 herrialdetako 75 ikertzaileren ekarpenak biltzen ditu orain. Sei ataletan antolatzen da, eta guztira 22 kapitulu ditu. Hurbilketa teknologiko desberdinei esker, gaur egun LZRren analisi proteomikoa, metabolomikoa eta bioinformatikoa egin daiteke, fluido horretan dagoen informazio molekularra ulertzen laguntzeko eta gaixotasun neurodegeneratiboekin eta psikiatrikoekin lotutako biomarkatzaileak eta jomuga terapeutikoak identifikatzeko.

“Azken urteotan, sentsibilitate eta espezifikotasun handiko analisi molekularrak egiteko aukera ematen duten teknologia berriak agertu dira, eta, masa-espektrometriako garapen berriekin batera, garuneko patologiarekin lotutako populazio-ikerketei ekiteko modua irauli dute. Gure ustez, eskuliburu hau kontsulta-gida ona da metodologia omikoetan eta neurologiako doitasunezko medikuntzan interesa duten ikasle eta ikertzaileentzat”, adierazi du Enrique Santamariak.

Categoría
Galería de imágenes
Joaquín Fernández-Irigoyen y Enrique Santamaría.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Publicación: Cerebrospinal fluid (CSF) Proteomics: Methods and Protocols.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Navarrabiomedek herritarren arteko topaketa bat bultzatu du, osasun-arloko Berdintasunerako Europako Estrategia berrirako ekarpenak jasotzeko

La vicepresidenta Ana Ollo junto a Ana Antoñanzas y Lydia González, entre otras personas que han promovido y participado en la jornada.
Egileak
Navarrabiomed
  • Ana Ollo lehendakariorde buru izan den eta Navarrabiomedek antolatutako jardunaldian pazienteen eta profesionalen ekarpenak jaso dira, Europa mailan berdintasunezkoagoa eta bidezkoagoa den ikerketa eta osasun-arreta lortze aldera.
     

Navarrabiomedek 'Genero alborapenik gabeko Osasunaren Europa bultzatzen' jardunaldi parte-hartzailea antolatu du gaur. Osasunaren Europa genero-joerarik gabe bultzatzeko topaketa izan da, eta azken helburua Berdintasunerako Europako Estrategia berriari laguntzea da. Ana Ollo Hualde Nafarroako Gobernuko bigarren lehendakariorde eta Memoria eta Bizikidetzako, Kanpo Ekintzako eta Euskarako kontseilariak eta Sergio Pérez García Kanpo Harremanetarako zuzendari nagusiak parte hartu dute, eta 70 osasun-profesional, pazienteen elkarte, erakundeetako ordezkari eta herritar bildu dira, desberdintasun iraunkorrei buruz hausnartzeko eta konponbideak partekatzeko.

Ekitaldia Nafarroako Gobernuko Kanpo Ekintzako Zuzendaritza Nagusiak finantzatu du, Europar Batasuneko politikak eta estrategiak hedatzeko 2025. deialdiaren bidez, eta "Osasun publikoa: Europarekin ikertzea eta hobetzea" topaketa-zikloaren barruan kokatzen da. Nafarroako ikerketa biomedikorako zentro mistoak duela lau urtetik antolatzen du ziklo hori.

Osasunean eta ikerketa biomedikoan genero-ekitatea ez da justizia sozialeko kontua soilik, baizik eta lehentasuna du tratamendu eraginkorragoak, diagnostiko zehatzagoak eta herritar guztien benetako beharretara egokitutako osasun-politikak bermatzeko. Premisa horrekin,  Berdintasun, Prestakuntza eta Krisi Kudeaketako komisario Hadja Lahbiden hitzak gogora ekarri ditu Ollo lehendakariordeak: "Osasunaren ikerketan berdintasuna ez da aukerakoa, -zioen-. Biziak salbatzen ditu. Gure desberdintasun biologikoek diagnostikoari, tratamenduei emandako erantzunari eta errehabilitazioari eragiten diete... Herritar guztien beharrei erantzun behar diegu, ikuspegi bakarra hartzeak ez baitu funtzionatzen osasun-politiketan".
 

Berdintasunerako Europako Estrategia berri baterantz

Jardunaldia une erabakigarrian iritsi da, martxoan Europako Batzordeak Emakumearen Eskubideei buruzko bere Ibilbide-orria eta 2025eko Genero Berdintasunari buruzko Txostena aurkeztu ondoren. Bi dokumentuek egiaztatzen dutenez, aurrerapausoak eman diren arren, oraindik ere egiturazko desberdintasunak daude emakumeen eta gizonen artean osasunaren eta ikerketaren esparruan.

Europako ibilbide-orriak azpimarratzen du premiazkoa dela osasunaren eremuan genero-dimentsioa txertatzea, eta honako hau eskatzen du: "osasun-arloko estandar altuagoak, emakumeek osasuna eta sexu- eta ugalketa-eskubideak eskura ditzaten lagunduz eta osatuz, tratatuak erabat errespetatuz, eta ikerketa medikoa, saiakuntza klinikoak, diagnostikoak eta genero-gaiekiko sentikorrak diren tratamenduak sustatuz".

Erronka horiei aurre egiteko, Lydia Gonzalez Ortak, Zientzia eta Teknologiarako Espainiako Fundazioan (FECYT) generoa I+G+Bn integratzeko Europako proiektuetan goi-mailako teknikaria denak, Europako politiken gakoak partekatu ditu arlo horretan, eta GENDERACTION, GENDERNET Plus edo SUPERA bezalako ekimenei balioa eman die, ikerketa zientifikoan genero-desberdintasunak murrizteko lan egiten baitute. "Genero-berdintasuna ez da atzeraezina, eta, beraz, beharrezkoa da Europa mailan ditugun tresna guztiak erabiltzea, osasun-arloko ikerketak genero-azterketa inklusiboa sistematikoki txertatzen duela bermatzeko", gogorarazi du Gonzalezek. 

Halaber, jardunaldiak genero-ikuspegidun osasun-ikerketan eta -arretan Nafarroak bultzatutako jardunbide egokiak ikusarazteko balio izan du. Era berean, Ernesto Martín Núñezek, Navarrabiomedeko Kardiologia Translazionaleko Unitateko doktoratu ondoko ikertzaileak, bihotz-balbulen narriadura aztertzen duen ikerketa-ildoa aurkeztu du eta ildo horretan genero-ikuspegia kontuan hartzeak duen garrantzia azpimarratu du.

Jarraian, Elena Antoñanzas Baztan Osasun Departamentuko Osasun Estrategia eta Ikerketa Zerbitzuko zuzendariak Nafarroako azken Osasun Planaren genero-dimentsioko ebaluazioa eta ondorio nagusiak aztertu ditu. Era berean, Andrea Ucar Vargas Navarrabiomedeko Komunikazioaren arduradunarekin batera, berrikuntza sozialerako proposamenak aurkeztu dira, hala nola antzerki-foroaren erabilera gazteekin osasunaz sentsibilizatzeko eta eztabaidatzeko ikuspegi inklusibo batetik.
 

Berdintasunerako Europako etorkizuneko Estrategiari laguntzeko foro parte-hartzailea

Jardunaldiaren ardatz nagusietako bat herritarrek parte hartzeko eztabaida-lekua izan da, bost lan-mahaitan egituratua, parte-hartzaileen profilaren arabera antolatuak: ikertzaileak, osasun-profesionalak, erakundeetako ordezkariak, pazienteen elkarteak eta herritarrak oro har. Mahai horietan, parte-hartzaileek egungo egoera aztertu dute, beren esperientzietan oinarrituta, eta beren eremuan oraindik ere dauden erronka eta oztopo nagusiak identifikatu dituzte, osasun-arloko eta ikerketa biosanitarioko genero-berdintasunari dagokionez.

Lankidetza horretatik abiatuta, Europatik bultza daitezkeen proposamen zehatzak eta balizko neurriak ere planteatu dira, Osasun Publiko bidezkoago, inklusiboago eta genero-gaiekiko sentikorrago baterantz aurrera egiteko.

Foro horretan jasotako ekarpenak Navarrabiomedek ondorioen txosten batean sartu dira, eta Europako Batzordeari igorri zaio, Nafarroatik Berdintasunerako Europako Estrategian osasuna genero-joerarik gabe txertatzeko irekitako prozesu parte-hartzailearen ekarpen gisa.

Categoría
Galería de imágenes
La vicepresidenta Ana Ollo junto a Ana Antoñanzas y Lydia González, entre otras personas que han promovido y participado en la jornada.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Apertura institucional a cargo de Ana Ollo.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Ponencia de Lydia González, FECYT.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Elena Antoñanzas durante su ponencia.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Intercambio de experiencias durante el foro participativo.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Participantes en el foro posan con el panel de propuestas.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Parte-hartze txostena (gaztelaniaz eta ingeleraz)
Deskargatu
Vídeo