Noticias

Osasun departamentuak lau ekimen digital hautatu ditu osasun-arreta eta gaixoen eta profesionalen arteko koordinazioa hobetzeko.

Assistance doctor
Egileak
Navarrabiomed
  • Osasun-sistemako profesionalek berek egindako proposamenak aurkeztu diren 59 proiektuen artetik aukeratu dira
     

Nafarroako Gobernuak Foru Komunitateko osasun sistemako profesionalek proposatutako lau erronka hautatu ditu, tresna digitalen bidez osasun arreta hobetzeko. Lau ekimenen helburua larrialdietako eta ebakuntza-gelako asistentziaren koordinazioa handitzea da, bai eta osasun-zentroetako erabiltzaileei eta paziente onkologikoei emandako informazioa hobetzea ere. Proposamen horiek laguntza ekonomikoa jasoko dute orain, martxan jartzeko beharrezkoak diren irtenbide digitalak garatzeko.

Zehazki, ConectaSOS, QuiroHelp, MiCentro eta UMD360 dira hautatutako proiektuak. Lehena komunikazio sistema berri batean datza, larrialdi-egoeran dauden gaixoen kudeaketan eta garraioan agenteek erantzuteko eta koordinatzeko denbora hobetuko duena, anbulantzietatik hasita, Nafarroako Ospitaletegiko Larrialdietako triaje talderaino, larrialdiak koordinatzeko zentrotik (SOS Nafarroa) pasatuta. Bestalde, Quiro-Help-ek chatbot zerbitzua eskainiko du, kirofanoko erizaintza instrumentistako langileen erantzun-denbora hobetzeko, protokoloak, praktika kirurgikoak eta tresnak eta materialak aurkitzeko informaziora sarbidea izateari esker.

MiCentro ekimenak osasun etxeen eta bere pazienteen arteko komunikazio bide berri bat proposatzen du, SMS zerbitzuaren bidez hitzorduen kudeaketa egiteko eta informazio garrantzitsua zabaltzeko. Azkenik, UMD360 proiektuak ginekologia minbizia duten pazienteei Minbizi Ginekologikoaren Disziplina-anitzeko Unitateak modu integratuan eta koordinatuan diseinatutako informazio guztia eta zerbitzuak erraztuko dizkie.

59 ekimen

Nafarroako Gobernuak urtarrilean zabaldu zuen deialdiaren emaitza da hautaketa hori, sektore publikoko osasun arloko langileek proposa zezaten Foru Gobernuak osasun sistema hobetzeko zer berrikuntza erronkari egin beharko liokeen aurre. Deialdia Osasun Departamentuak abiarazi zuen, Unibertsitate, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko Departamentuarekin eta Ekonomia eta Enpresa Garapeneko Departamentuarekin lankidetzan, Nafarroako Enpresa eta Berrikuntza Zentro Europarraren (CEIN) eta Nafarroako Garapenerako Elkartearen (SODENA) eskutik. Proiektu hau osasunaren arloko berrikuntzei laguntzeko inDemand programaren barruan sartzen da.

Guztira, 59 ekimen aurkeztu zituzten, denak sektore publikoko osasun arloko langileen taldeek, bai Oinarrizko Osasun Laguntzakoek, bai ospitalekoek, osasun arloetakoek eta Osasun Departamentukoek.

Deialdiaren ebazpena martxoaren 6rako aurreikusita zegoen arren, jasotako proposamen kopuru handiagatik eta koronabirusa COVID-19arenpandemiaren zabalkundeagatik atzeratu da. Epaimahaia, CEINek koordinatua, Osasuna, Berrikuntza eta Eraldaketa Digitaleko zuzendaritza orokorraren ordezkariek osatu dute, Nafarroako Osasunbidea Zerbitzuko Berrikuntza eta Antolaketa alorraz eta Sodenaz gain. 

Hautatutako lau irtenbide digital horiek Nafarroako Gobernuko Berrikuntzaren Zuzendaritza Nagusiaren I+G+B Zerbitzua emateko aurreikusitako berariazko laguntzen deialdiaren onuradun diren enpresek garatuko dituzte. Alarma-egoera bukatu bezain laster eginen da deialdia, ekainean, seguruenik.

Garapenaren fase horretan, 2021eraino luzatuko dena, erronken talde bultzatzaileek eta enpresek elkarrekin eginen dute lan proposatutako baliabide digitalen prototipoak lortzeko. Enpresek, denbora horretan, aholkularitza eta babesa jasoko dute CEIN eta SODENAren eskutik, Navarrabiomed Ikerketa Biomedikorako Zentroarekin koordinazioan. Gainera, zentro horrek aurkeztutako gainontzeko erronkak aztertuko ditu horien berrikuntzaren eta hobekuntzaren alorrak antzemateko. 

inDemand proiektua

Ekimen hau inDemand Europako proiektuaren barnean sartzen da, Horizonte 2020 programak finantzatua, eta Murtziako eskualdeak zuzendua, Oulu (Finlandia) eta Paris-Ille de Francekin (Frantzia) batera. Proiektu honen helburua osasun erakundeen etaenpresen arteko elkarlan eredu berri bat garatzea da, osasun sistemako langileek proposatutako berrikuntza erronkei erantzuteko osasun digitaleko irtenbideak elkarrekin garatzeko. Nafarroak 2018tik parte hartzen du proiektu honetan inDemand komunitateko kide bezala, lankidetza eredu hori Foru Komunitatean txertatzeko eta eskualdeko finantzazioarekin.

Categoría
Galería de imágenes
Imagen promocional InDemand
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Amaia García de la Peñak bere doktore tesia defendatuko du, ostiralean, irailak 5

Amaia García de la Peña
Egileak
Navarrabiomed

Amaia García de la Peña Urtasunek, Navarrabiomedeko Kardiologia Translazionaleko Ikerketa Unitateko ikertzaileak Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du irailaren 5an. Ekitaldia 11:00etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan.

Doktore lana, “Estudio histopatológico de la valvulopatía mitral primaria. Mecanismos patogénicos moleculares y estudio del sistema IL-33/ST2 como nueva diana terapéutica”, izenekoa, Navarrabiomed-en egin da, Natalia López Andrés, kardiologia Translazionaleko Ikerketa Unitateko Ikerlari nagusiaren zuzendaritzapean.

Balbulopatia mitrala da populazioan ohikoena den balbula-gaixotasuna, eta morbimortalitatearen kausa handikoa da. Gaur egun, ez dago bere progresioa geldiarazten duen botikarik, eta eskura dagoen tratamendu bakarra kirurgia da; horrek arriskuak dakarzkio pazienteari, eta osasun-kostu handiak. Gaixotasunaren kausa ugari dauden arren, oraindik ere ez dira oso ezagunak balbulen endekapenera eramaten duten mekanismo molekular eta zelularrak.

Ikerlan honetan, balbula mitralaren gaixotasun nagusien analisi konparatiboa egin da (Barlowren gaixotasuna, urritasun fibroelastikoa, gaixotasun kaltzifikatua eta gaixotasun erreumatikoa), balbula mitralaren ordezko kirurgia egin zaien 300 pazienteren ehunaren azterketaren bidez, orain arte aztertutako kohorterik handiena. Gaixotasun balbularretan inplikatutako mekanismo nagusiak aztertu ziren — matrize estrazelularraren alterazioa, inflamazioa, kaltzifikazioa, besteak beste —, etiologiaren arabera patroi diferentzialak identifikatuz. Emaitza horiek aukera ematen diete patologia mota bakoitzerako terapia espezifikoei.

Era berean, balbula mitralean -33/ST2 sistema interleukinoaren (IL) papera aztertu du lehen aldiz ikerketak. Sistema horren aurkikuntzek balbulen endekapenean zuzenean inplikatzea iradokitzen dute, eta helburu terapeutiko berri gisa kokatzea.

Emaitzen hedapena

Emaitzak nazioarteko kongresuetan zabaldu dira, hala nola Heart Valve Society-n (Malaga, 2023), non lehen saria lortu zuen ahozko komunikazio onenari mitral eta trikimailu kategorian, baita Europako Kardiologia Elkartearen (2020, online) eta Espainiako Kardiologia Elkartearen (2020, online) biltzarretan ere.
Gainera, International Journal of Molecular Sciences aldizkarian argitaratu dira Activation of the interleukin-33/st2 pathway exerts deleterious effects in myxomatous mitral valve disease izenburupean, eta inpaktu handiko beste aldizkari batean berrikusten ari dira.

Gaur egun, Amaia García de la Peña Urtasunek Nafarroako Unibertsitate Ospitalean (HUN) egiten duen kardiologo lanarekin uztartzen du bere ikerketa-lana, Bihotzaren Arloko Zuzendaritza Batzordeko kide baita, kontsulten koordinazioaren arduradun gisa.

Categoría
Galería de imágenes
Amaia García de la Peña defenderá su tesis doctoral el viernes, 5 de septiembre
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Miriam Echaide Górrizek bere doktore-tesia defendatuko du datorren ostiralean, azaroak 8

Miriam Echaide Górriz defenderá su tesis doctoral el próximo viernes, 8 de noviembre
Egileak
Navarrabiomed

Miriam Echaide Górriz, Navarrabiomed – IdISNAko Onkoimmunologia Unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak bere doktore-tesia irakurriko du Nafarroako Unibertsitate Publikoan azaroaren 8an, ostirala, 10:30ean, Navarrabiomedeko ekitaldi-aretoan.

“Towards an Improved SARS-CoV-2 Vaccine for Kaltebera Population” izenburua duen doktore-lana Navarrabiomeden egin dute Grazyna Kochan eta David Escors doktoreen zuzendaritzapean, Navarrabiomedeko OnkoImmunologia Unitateko arduradunak.
 

Egindako ikerketa

SARS-CoV-2 koronabirusa 2019. urtearen amaieran sortu zen Txinan, eta mundu mailan laster zabaldu zenez, historiako pandemiarik handienetako bat sortu zen. Berehala merkaturatu ziren adenobirusean eta RNA mezularian oinarritutako txerto batzuk, hala nola Pfizer/BioNTech eta Moderna konpainienak, osagai nagusia birusaren espikularen proteina (S proteina) zuena. Txerto horiek birusaren transmisioa eta birulentzia nabarmen geldiaraztea lortu zuten. Hala ere, txertoekiko erresistenteak diren aldaerak sortzen hasi ziren.

Biztanleria kalteberak, tratamendu onkologikoetan dauden pertsonek eta/edo adinekoek bezala, behin eta berriz jaso dituzte txerto horien dosiak pandemia hasi zenetik. Hala ere, ikusi da emakumeek hartutako immunitatea laburra dela eta gero eta eraginkortasun gutxiago duela SARS-CoV-2aren azken aldaerek eragindako sintomatologiaren aurrean.

Hori dela eta, Miriam Echaidek birusaren beste epilopo immunogeniko batzuk detektatu ditu bere ikerketan, hala nola M proteina eta N. proteina. Gainera, hiru epipoen zatiak dituen proteina birkonbinatzaile bat sortu du, eta sagua animalia-ereduan probatu du, eta ikusi du poliproteina horrek egungo txertoek baino erantzun osoagoa sor dezakeela.

Azkenik, ikerketa txertoek sortutako erantzun immunea indartu dezaketen beste molekula batzuk aurkitzera bideratu da. Oleuropeinak, oliba-olioaren instalazioan dagoen konposatuak (Olea Europaea), frogatu du in vitro eta in vivo sustatzen duela birusaren S proteinaren T linfozito espezifikoen aktibazioa 80 urtetik gorako pertsonengan, eta etorkizuneko txertoetarako balio dezakeela.
 

Finantziazioa eta emaitzen hedapena

Miriam Echaidek egindako ikerketa Miguel Servert Fundazioak finantzatu du, Navarrabiomedeko doktoratu aurreko bekaren bidez – FMS 2020. Gainera, ikertzaileak Europako ISOLDA Horizon 2020 programako lantaldean parte hartu du, eta, horri esker, Hanburgoko Bernhard Nocht Institutuan elkarlaneko egonaldia egin ahal izan du.

Doktorego tesiaren emaitzak nazioarteko bi aldizkaritan (International Journal of Molecular Sciences eta Cancers aldizkarian) eta lau kongresu zientifikotan argitaratu dira: 31st anual meeting of the Society for Virology (online, 2022), At the leading edge of virus research (online, 2022), Doktorego Ikasleen Diziplina Anitzeko Nazioarteko Kongresua (2023, Espainia) eta 8th European Congress of Virology (Polonia, 2023).

Categoría
Galería de imágenes
Miriam Echaide Górriz
Deskargatu Flecha que indica descarga
Portada de la tesis doctoral de Miriam Echaide
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Una tesis defendida en la UPNA plantea nuevas estrategias terapéuticas para mejorar la inmunoterapia contra el cáncer

Luisa Chocarro
Egileak
UPNA


La bioquímica Luisa Chocarro propone una combinación experimental eficaz en modelos de cáncer de pulmón



Una tesis doctoral defendida por la bioquímica Luisa Chocarro de Erauso (Pamplona, 1996) en la Universidad Pública de Navarra (UPNA) plantea nuevas estrategias terapéuticas para contrarrestar la resistencia a la inmunoterapia contra el cáncer. El trabajo, desarrollado en la Unidad de Oncoinmunología de Navarrabiomed, identifica mecanismos biológicos que explican por qué algunas personas no responden a este tipo de tratamiento y propone una combinación experimental que logra revertir esa resistencia en modelos de cáncer de pulmón.

La inmunoterapia es un tratamiento que activa el sistema inmunitario para que sea capaz de reconocer y destruir las células tumorales. Aunque ha supuesto un avance importante en la investigación sobre esta enfermedad, no funciona en todos los casos. En muchos pacientes, las células del sistema inmunitario (conocidas como linfocitos T) no actúan como deberían y pierden su capacidad para atacar al tumor.

En su investigación, Chocarro ha estudiado cómo dos moléculas llamadas PD-1 y LAG-3 frenan la actividad de estas células. Cuando estas moléculas están activadas, los linfocitos T dejan de funcionar correctamente. El estudio ha analizado en detalle qué ocurre dentro de las células cuando estas moléculas actúan, mediante la investigación de todos los cambios en las proteínas que regulan su comportamiento.

A partir de estos datos, ha probado combinaciones de tratamientos para revertir la resistencia. Una de las propuestas más relevantes consiste en añadir a la inmunoterapia habitual un fármaco dirigido contra una proteína llamada CBL-B. Esta combinación ha resultado eficaz en modelos experimentales de cáncer de pulmón, ya que consigue que las células inmunitarias recuperen su capacidad para combatir el tumor.

“Estos resultados permitirán entender mejor los complejos mecanismos que subyacen a la resistencia a la inmunoterapia y desarrollar terapias dirigidas que contrarresten esos mecanismos con el objetivo de que un mayor número de pacientes con cáncer se pueda beneficiar del tratamiento”, afirma la investigadora, cuya tesis doctoral, calificada con sobresaliente “cum laude”, ha sido dirigida por dos investigadores de la Unidad de Oncoinmunología de Navarrabiomed: David Escors Murugarren y Grazyna Kochan.
 

Breve currículum

Luisa Chocarro es graduada en Bioquímica y máster en Investigación, Desarrollo e Innovación de Medicamentos por la Universidad de Navarra. Durante su etapa doctoral y gracias a un contrato predoctoral de formación en investigación en salud (PFIS) y una ayuda de movilidad M-AES del Instituto de Salud Carlos III, realizó una estancia de investigación de seis meses en University College London, lo que le ha permitido obtener la mención de doctorado internacional.

La investigación ha sido financiada por el Instituto de Salud Carlos III, la Asociación Española Contra el Cáncer, el Gobierno de Navarra y la Unión Europea. Parte de los resultados han sido publicados en la revista “EMBO Molecular Medicine”. La autora cuenta con numerosas publicaciones científicas internacionales revisadas por pares, ha presentado su trabajo en congresos de referencia, los de la Sociedad Europea de Oncología Médica (ESMO), y ha sido reconocida con diversas becas y galardones, caso de los dos premios al mejor póster de ciencia básica concedidos en los congresos de ESMO celebrados en 2024 (Barcelona) y 2022 (París). Durante el doctorado, también ha sido reconocida con su inclusión en clasificaciones relevantes como la Nova 111 List 2024, el IESE Future Female Leaders Award 2025 y el ranking de mujeres investigadoras españolas elaborado por el CSIC en 2025.

Categoría
Documentación
Vídeo

Las personas con COVID persistente presentan menos fuerza muscular y resistencia al esfuerzo, según un estudio de la UPNA

Las personas con COVID persistente presentan menos fuerza muscular y resistencia al esfuerzo, según un estudio de la UPNA
Egileak
UPNA


Sergio Oscoz, graduado en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte y en Fisioterapia, propone ejercicio físico pautado para reducir los síntomas



El COVID persistente es una afección caracterizada por síntomas que perduran semanas o meses después de superar la fase aguda de la infección por SARS-CoV-2. Entre ellos, destacan la fatiga, la dificultad para respirar, la debilidad muscular o el deterioro cognitivo. En este contexto, una tesis doctoral defendida recientemente en la Universidad Pública de Navarra (UPNA) por Sergio Oscoz Ochandorena (Almandoz, Baztan, Navarra, 1997), doble graduado en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte y en Fisioterapia, ha comprobado que las personas con esta condición presentan un estado físico deteriorado en comparación con personas sanas y tienen una menor resistencia al esfuerzo, menos fuerza muscular y alteraciones en el metabolismo de las grasas y en la regulación automática de funciones como la respiración o la frecuencia cardíaca. El estudio concluye que el ejercicio físico pautado puede ser una herramienta terapéutica útil para reducir estos síntomas y favorecer la recuperación de las personas afectadas.

La investigación se enmarca en el proyecto EXER-COVID, desarrollado en Navarrabiomed , el centro de investigación biomédica del Gobierno de Navarra y la UPNA, con la participación de un centenar de personas con COVID persistente. “El objetivo principal del estudio fue analizar la condición física de pacientes de Navarra con síntomas persistentes de COVID-19 y compararla con la de un grupo control de personas sanas, pertenecientes a la cohorte de vigilancia epidemiológica de enfermedades crónicas no transmisibles”, explica Sergio Oscoz.

Análisis de varios parámetros físicos
En concreto, el investigador evaluó el impacto de la enfermedad en parámetros clave como la eficiencia ventilatoria (la capacidad del sistema respiratorio para suministrar oxígeno durante el ejercicio), la fuerza muscular del tren superior (brazos, hombros, pecho y espalda) e inferior (glúteos, piernas y pies), la función del sistema nervioso autónomo (que permite regular funciones involuntarias como la frecuencia cardíaca) o el metabolismo de las grasas (el proceso mediante el cual el cuerpo transforma las grasas en energía para las células). Al mismo tiempo, estudió el posible papel del ejercicio físico estructurado en la recuperación de este colectivo.

Los resultados de esta tesis, dividida en cuatro estudios publicados en revistas científicas internacionales, indican que las personas con COVID persistente presentan un menor rendimiento cardiorrespiratorio, una fuerza muscular más reducida y una menor capacidad para oxidar o transformar grasas en energía durante el esfuerzo físico en comparación con el grupo de control sano. Asimismo, la función autonómica también se ve comprometida, lo que puede influir negativamente en la calidad de vida de quienes padecen esta afección.
 

Combinar resistencia y fuerza

El análisis concluye que estas alteraciones podrían abordarse mediante programas multicomponente de ejercicio físico adaptado, que combinen actividades de resistencia y fuerza. “Estos hallazgos sugieren que el ejercicio físico estructurado podría desempeñar un papel clave en el tratamiento y el manejo de la enfermedad”, apunta el investigador. De hecho, aconseja integrar el ejercicio como parte del abordaje terapéutico para mejorar el estado funcional, reducir síntomas y facilitar la recuperación en personas con COVID persistente.

La tesis doctoral  ha sido dirigida por dos docentes de la UPNA: el catedrático Mikel Izquierdo Redín, investigador principal de la unidad de Ejercicio Físico, Salud y Calidad de Vida (E-FIT) de Navarrabiomed, y el profesor titular Robinson Ramírez Vélez.

La investigación ha sido financiada a través del proyecto EXER-COVID, en el marco del Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020 y forma parte de las líneas estratégicas de I+D del reto GEMA de Genómica y Medicina Avanzada en Navarra.
 

Breve currículum

Sergio Oscoz cursó en la Universidad de Lleida el doble grado en Ciencias de la Actividad Física y del Deporte y en Fisioterapia. Posteriormente, completó en la Universidad de Castilla-La Mancha el Máster en Investigación Sociosanitaria, lo que le permitió acceder al programa de doctorado en Ciencias de la Salud de la UPNA.

Los resultados de la tesis doctoral se han publicado en revistas científicas como la “Revista Española de Cardiología”, “Journal of Applied Physiology”, “Clinical Nutrition ESPEN” y “Current Problems in Cardiology”. Asimismo, se presentaron en distintos congresos internacionales, incluyendo una comunicación oral en el congreso anual del Colegio Americano de Medicina del Deporte (ACSM, por sus siglas en inglés), la principal organización internacional de medicina del deporte y ciencia del ejercicio, y un póster en el XII Congreso Internacional de la Asociación Española de Ciencias del Deporte.

Sergio Oscoz trabaja actualmente como técnico de apoyo a la investigación en la Unidad de Actividad Física Infanto-juvenil de Navarrabiomed, tarea que compagina con su labor de profesor sustituto en la UPNA, donde imparte docencia en el grado en Fisioterapia en el campus de Tudela.

Categoría
Documentación
Vídeo

Un estudio de la UPNA demuestra que el ejercicio físico individualizado favorece la recuperación en pacientes con COVID-19 persistente

Un estudio de la UPNA demuestra que el ejercicio físico individualizado favorece la recuperación en pacientes con COVID-19 persistente
Egileak
UPNA


La fisioterapeuta Nora García Alonso concluye que un programa de ejercicio multicomponente centrado en fuerza y potencia mejora el bienestar físico y mental.



La práctica de ejercicio físico pautado puede ser una herramienta eficaz para mejorar el estado funcional, la calidad de vida y diversos síntomas en personas con COVID persistente. Así lo concluye la tesis doctoral  defendida recientemente en la Universidad Pública de Navarra (UPNA) por la fisioterapeuta Nora García Alonso (Pamplona, 1996), que demuestra que un programa adaptado de ejercicio físico, que combina ejercicios de fuerza-potencia, contribuye a disminuir la fatiga, incrementar la capacidad funcional y mejorar el estado de ánimo en quienes sufren esta afección. La investigación, desarrollada en Navarrabiomed, destaca el potencial del ejercicio físico como posible intervención terapéutica en la recuperación de este colectivo de pacientes.

El COVID persistente es un cuadro clínico que afecta a algunas personas que han superado la fase aguda de la infección por SARS-CoV-2. Sus síntomas, que pueden prolongarse durante semanas o meses, incluyen fatiga, dolor muscular, dificultad para respirar, problemas de concentración o alteraciones del sueño, entre otros. Estas secuelas pueden impactar significativamente en la calidad de vida y en la funcionalidad de quienes lo padecen.

“Dado que las guías clínicas recomiendan el ejercicio supervisado como parte del tratamiento y la evidencia sobre su eficacia aún es limitada, surgió la necesidad de investigar su impacto en estos pacientes”, explica Nora García Alonso.
 

Programa de ejercicio adaptado

La tesis doctoral ha consistido en diseñar, aplicar y evaluar un programa de entrenamiento físico adaptado al colectivo afectado. “El ensayo, denominado EXER-COVID, evaluó los efectos de un programa de entrenamiento combinado de fuerza-potencia sobre la aptitud cardiorrespiratoria, la fuerza muscular, los síntomas de COVID prolongado, la calidad de vida y la salud mental. El estudio, desarrollado en Navarrabiomed entre 2021 y 2022, incluyó un centenar de participantes con COVID persistente”, describe la investigadora.

Entre los resultados más destacados de la tesis, la autora destaca que quienes participaron en este protocolo mejoraron “significativamente” en parámetros como “la capacidad cardiorrespiratoria y la fuerza muscular, además de generar beneficios en la calidad de vida, el bienestar psicológico y el rendimiento cognitivo”. “Asimismo, se observó una reducción en síntomas como debilidad, disnea o dificultad para respirar, pérdida de memoria y estrés”, añade la autora de la tesis.

“Estos resultados subrayan la importancia del ejercicio supervisado como herramienta terapéutica para la recuperación de personas con COVID persistente y aportan evidencia científica para su implementación en la práctica clínica”, concluye la autora de la tesis, que ha sido dirigida por dos docentes de la UPNA: el catedrático Mikel Izquierdo Redín, investigador principal de la unidad de Ejercicio Físico, Salud y Calidad de Vida (E-FIT) de Navarrabiomed, y el profesor titular Robinson Ramírez Vélez.
 

Subvención y publicaciones

Este proyecto fue subvencionado por los Proyectos de I+D+i de los Programas Estatales de Generación de Conocimiento y Fortalecimiento Científico y Tecnológico del Sistema de I+D+i, orientados a los Retos de la Sociedad, en el marco del Plan Estatal de Investigación Científica y Técnica y de Innovación 2017-2020.

Además, los resultados de la tesis doctoral han sido publicados en una revista científica de alto impacto, “European Heart Journal”, editada por la Sociedad Europea de Cardiología, y fueron presentados en el congreso del Colegio Americano de Medicina del Deporte (ACSM, por sus siglas en inglés), la principal organización internacional de medicina del deporte y ciencia del ejercicio y el evento de referencia en este ámbito. Por último, el Centro de Estudios, Investigación y Medicina del Deporte (CEIMD) del Gobierno de Navarra seleccionó este trabajo como el Mejor Proyecto Investigador de la Comunidad Foral dentro de los Galardones del Deporte 2024.
 

Breve currículum

Nora García Alonso completó el grado en Fisioterapia en la Universidad San Jorge (Zaragoza) y el Máster en Investigación Sociosanitaria en la Universidad de Castilla-La Mancha antes de incorporarse al programa de doctorado en Ciencias de la Salud de la UPNA. Durante este tiempo, ha participado en dos proyectos de investigación, es coautora de siete artículos publicados en revistas científicas y de nueve contribuciones a congresos nacionales e internacionales.

A lo largo de este curso, Nora García Alonso ejerce como profesora sustituta del área de fisioterapia en el campus de la UPNA en Tudela.

Categoría
Documentación
Vídeo

Ignacio Hormazábal Aguayok bere doktore-tesia defendatuko du ostiralean, maiatzak 16

Ignacio Hormazábal Aguayo defenderá su tesis doctoral el viernes, 16 de mayo
Egileak
Navarrabiomed

Ignacio Hormazábal Aguayok, Haur eta Gazteen Jarduera Fisikoaren Unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak, Nafarroako Unibertsitate Publikotik egindako doktore tesia irakurriko du, 2025eko maiatzaren 16an, ostirala. Ekitaldia 10:00etan hasiko da, Navarrabiomedeko Ekitaldi Aretoan. Doktoretza-lana “Impact of an mHealth and tailored physical activity contexion on the management and outcomes of children and recients with type 1 diabetes mellitus: a comprehensive approach to incidence, usability, and hypoglycaemia risk” izenekoa, Navarrabiomed-en egin da,  Navarrabiomed-en egin da, Antonio García Hermoso, Haur eta gazteen Jarduera Fisikoaren Unitateko ikertzaile nagusia eta NUPeko irakasle titularra eta Dra Yasmin Ezzatvar, Valentziako Unibertsitateko doktore laguntzailearen zuzendaritzapean. 
 

Egindako ikerketa

Doktoretza-tesi honek ebidentzia nabarmena hiru ardatz nagusiren inguruan sortu du: (1) 1 motako diabetesak pediatriako populazioan duen eragin orokorra; (2) jarduera fisikoaren ereduen eta gaueko hipogluzemien agerpenaren arteko erlazioa; eta (3) indar-entrenamenduan oinarritutako esku-hartze digital baten erabilgarritasunaren garapena eta analisia, Diactive-1 aplikazio mugikorraren bidez inplementatua.

Lehenik eta behin, 1 motako diabetesak 55 herrialdetako haur eta nerabeetan duen eragin globalari buruzko datu eguneratuak bildu ziren, eta horrek aukera ematen du arazoaren neurria nazioarte mailan neurtzeko eta populazio horretan esku-hartze espezifikoen beharra justifikatzeko.

Bigarrenik, ikusi zen jarduera fisiko ertainetik gogorrera bitarteko maila handiak, eta bereziki jarduera bizikoak, gaueko hipogluzemiak izateko arrisku handiagoarekin lotzen direla. Arrisku hori bereziki handia izan zen ariketa fisiko gogorra egiten zuten eta 1,04 unitate/kg/egun baino intsulina-dosi handiagoa zuten pazienteetan. Aurkikuntza horiek ariketa fisikoaren gomendioak paziente bakoitzaren testuinguru terapeutikoaren arabera indibidualizatzeko beharra indartzen dute.

Era berean, Diactive-1 aplikazio mugikorraren inguruan egituratutako esku-hartze protokolo bat garatu zen, 1 motako diabetesa duten haur eta nerabeek indarra erabiltzeko agindu progresibo eta pertsonalizatuan oinarritua. Protokolo hori oinarri gisa erabili da Diactive-1 saiakuntza klinikoa ezartzeko. Haren helburua da ebaluatzea esku-hartzearen segurtasuna, onargarritasuna eta eraginkortasuna adierazle giltzarrietan, hala nola intsulina-dosi totalaren murrizketan, muskulu-indarraren igoeran, gorputz-konposizioaren hobekuntzan eta zenbait osasun-biomarkatzaileren optimizazioan.

Azkenik, aplikazioaren erabilgarritasuna ebaluatu zen uMARS galdetegi baliozkotuaren bidez, eta puntuazio orokor altua lortu zen, adinaren, sexuaren edo ezaugarri klinikoen araberako alde nabarmenik gabe. Emaitza horiek 1 motako diabetesa duten pediatria-profiletan aplikatzeko aukera bermatzen dute, eta tratamendu klinikoan laguntzeko mHealth tresnak erabiltzea bermatzen dute.
 

Finantziazioa eta emaitzen hedapena

Doktoregoko hiru urteetan, Ignacio Hormazábal Aguayok Santander-UPNA 2021-2022 doktorego aurreko laguntzak jaso ditu, bai eta Nafarroako Unibertsitate Publikoaren 2023ko doktoratu aurreko mugikortasunerako laguntza bat ere. Laguntza horren barruan, ikerketa-egonaldi bat egin zuen Institute of Exercise and Rehabilitation Sciences, Txileko Sciences Unibertsitatean (Universidad Andrés Bello (UNAB) Santiagon.

Egindako ikerketaren emaitzen arabera, lau argitalpen zientifiko argitaratu dira gai hauei buruz: Diabetes/Metabolism Research and ReviewsThe Journal of Clinical Endocrinology & MetabolismFrontiers in Endocrinology eta mHealth. Gainera, ahozko komunikazio baten eta hiru zientzia-posterren bidez ezagutzera eman dira estatuko eta nazioarteko kongresuetan.

Categoría
Galería de imágenes
Ignacio Hormazábal Aguayoren doktore-tesia
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

Txikitan jarduera fisikoa egiteak garapen fisiko, kognitibo eta sozialari laguntzen dio, NUPen defendatutako tesi baten arabera

Gaizka Legarra
Egileak
Navarrabiomed

 

  • Gaizka Legarra Lehen Hezkuntzako Irakasletzan Gorputz Hezkuntzako aipamenarekin graduatua da ikerketaren egilea


Gaizka Legarra Gorgoñon Lehen Hezkuntzako Irakasletzan Gorputz Hezkuntzako aipamenarekin graduatuak Nafarroako Unibertsitate Publikoan (NUP) defendatutako doktoretza-tesian ikertu du 4 eta 5 urteko haurren jarduera fisikoaren, gaitasun motorraren eta egoera fisikoaren arteko harremana, eta horrek osasunean duen eragina aztertu du. “Jarduera fisikoak oinarrizko trebetasun motorrak, koordinazioa, oreka eta indarra garatzen laguntzen du, bai eta funtzio exekutiboa eta arreta-gaitasuna hobetu ere. Gainera, ohitura osasungarriak bultzatzen ditu”, aditzera eman du ikertzaileak. “Ariketa fisikoa bultzatu behar da garapenaren etapa bakoitzerako ikuspegi egokiarekin”, esan du.  

Doktoretza-tesia Ariketa Fisikoaren, Osasunaren eta Bizi Kalitatearen Unitatearen (E-FIT) "Jarduera Fisikoaren Behatokia” ikerketa proiektuaren barruan garatu zen. NUPek, Navarrabiomedek eta Iruñeko Iturrama Osasun Zentroak egin zuten proiektua. Honako hauen ikuskaritzapean garatu zen doktoretza-tesia: Mikel Izquierdo Redin E-FIT Unitateko ikertzaile nagusi eta NUPeko katedraduna; Robinson Ramirez Velez Navarrabiomedeko ikertzaile eta NUPeko Fisioterapia arloko irakaslea; eta Alicia Alonso Martínez dekanorde, NUPeko Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduko arduradun akademiko eta Navarrabiomedeko ikertzailea. 

Zehazki, tesian urtebeteko behaketa-azterketa bat egin zitzaien Iturramako Osasun Zentrotik ekarritako 38 mutikori eta 32 neskatori, eta protokolo bat sortu zen etorkizunean 12 asteko esku-hartze esperimental bat egiteko, programa gamifikatu batean oinarrituta (astean bitan egiteko ariketak dituen web-plataforma) eta familiaren partaidetzara bideratuta. 

Lehenbizi aipatutako ikerketan, jarduera fisikoaren eta sedentarismoaren eremuen arteko lotura ebaluatu zen, modu objektiboan neurtuta, bai eta egoera fisikoa, oinarrizko trebetasun motorrak eta funtzio exekutiboa ere. Aldagai horien bilakaera ere aztertu zen, beren hazkundearen joera naturalaren jarraipena urtebetez egin ondoren, asteko gorputz-hezkuntzako klaseekin eta eskolaz kanpokoekin batera. Bestalde, diseinatutako protokoloaren helburua zen aztertzea zer eragin duen egoera fisikoan, gaitasun motorrean, funtzio exekutiboan eta mugimendu-gidekiko atxikimenduan. 

“Emaitzek erakutsi zuten lotura zegoela gaitasun motorraren, egoera fisikoaren eta lehen haurtzaroko jardueraren artean, eta alderdi horietan hobekuntzak izan ziren urtebete igaro ondoren. Etorkizunean, protokoloak ahalbidetuko du bere eraginkortasuna ebaluatzea, eta haurren garapenean duen eraginari buruzko ebidentzia emanen du”, esan du tesiaren egileak.     
 

Gaizka Legarraren CV laburra

Gaizka Legarra NUPeko Lehen Hezkuntzako Irakasletzan Gorputz Hezkuntzako aipamenarekin graduatua da, eta Psikopedagogiako Unibertsitate Masterra egin zuen Valentziako Nazioarteko Unibertsitatean. Orobat Haur Hezkuntzako Goi Mailako Gradua egin zuen.  

Nafarroako Gobernuak finantzatu zuen (GoNa 2021/35) Gaizka Legarraren doktoretza lana eta  FEDER funtsen bidez batera finantzatu zen % 50ean. Tesiaren emaitzak Espainiako aldizkarietan (Revista Pediatría Atención Primaria) eta nazioarteko aldizkarietan argitaratu ziren (Italian Journal of Pediatrics —2023. artikulua eta 2024. artikulua— eta Trials), eta biltzar zientifikoetan aurkeztu ziren: Kirol Zientzien Espainiako Elkartearen XII. Nazioarteko Kongresua (2023ko ekainak 21-23, Madril), Ospitalez Kanpoko Pediatriako eta Lehen Mailako Arretako Espainiako Elkartearen 37. Kongresu Nazionala (urriak 19-21, Gijon) eta Pediatriako XXIV. Jardunaldiak (azaroak 21-23, Iruñea).

Gaur egun, Gaizka Legarra ariketa fisikoari lotutako hainbat proiektutan murgilduta dago, eta bere prestakuntza akademikoa eta esperientzia praktikoa uztartzen ditu. Ikerketari laguntzeko teknikari lanetan jarraitzen du Navarrabiomedeko EFIT taldean. Gainera, NUPen hasi da Lehen Hezkuntzako Irakasletzako Graduko irakasle lanetan. 
 

Categoría
Galería de imágenes
Diseño cubierta tesis Gaizka Legarra
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

NUPeko Jarduera Fisikoaren Behatokiak – Navarrabiomed eta IdiSNA – haurren osasunari buruzko ikerketa bat garatu du Paz de Zigandako ikasleekin

El Observatorio de Actividad Física de la UPNA – Navarrabiomed e IdiSNA desarrollan un estudio sobre salud infantil con estudiantes de Paz de Ziganda
Egileak
Navarrabiomed
  • Ohitura osasungarriak indartzea helburu duen ekimena Nafarroako Osasun Ikerketarako Institutuak (IdiSNA) sustatu du

Navarrabiomed-Nafarroako Unibertsitate Publikoko Jarduera Fisikoaren Behatokia, IdiSNArekin eta Paz de Ziganda ikastolarekin lankidetzan, proiektu berritzaile baten buru da Ikerkuntzako Batxilergo (BI+) programaren barruan, eta bi ikasle ikasleen, haien familien eta irakasleen osasunari buruzko azterlan batean integratzen ditu. Haurren gaitasun motorraren eta ingurune sozio-ekologikoaren arteko harremana aztertzen du ekimenak, Osasunaren Mundu Erakundeak (OME) jarduera fisikoari, sedentarismoari eta loari buruz emandako gomendioekin bat datozen jarraibideak sustatzeko.

Lehen fasean, 2020an hasitakoan, 1.300 ikasle eta 850 guraso baino gehiagoren datuak bildu ziren. Hemendik aurrera, Bi+ taldeko bi ikasleek landa-lanean parte hartuko dute ebaluatzaile gisa, eta UPNA-Navarrabiomed diziplina anitzeko taldeari lagunduko diote. UPNA-Navarrabiomed ikasketa-, asistentzia- eta ikerketa-esparruko diziplina anitzeko profiletako zortzi profesionalek osatzen dute, eta 4 eta 5 urte bitarteko neska-mutilen egoera fisikoa, mugimen-trebetasunak, prozesamendu exekutiboa eta ohitura osasungarriak neurtuko dituzte beren ikastetxean.

Ekimena Alicia Alonsok zuzentzen du, NUPeko Jarduera Fisikoaren eta Kirolaren Zientzietako Graduko dekanorde eta arduradun akademikoa. Alicia alonso Navarrabiomedeko Ariketa Fisikoa, Osasuna eta Bizi Kalitatea Unitateko ikertzailea (E-FIT) eta Idisnako Jarduera Fisikoa, Osasuna eta Gaitasun Funtzionala ikerketa-taldeko ikertzailea ere da. Proiektu honen esparruan, Loreto Alonsok, Navarrabiomedeko Unitateko doktoratu aurreko ikertzaileak, bere tesia garatzen du.
 

Prestakuntza eta dibulgazioa, ikerketaren zutabeak

“Ikasle horien parte hartzea aukera paregabea da bientzat”, nabarmendu du Alicia Alonsok. “Haiek esperientzia hartzen dute metodologia zientifikoan, bilketatik hasi eta datuak aztertzeraino; guk, berriz, azterketaren irismena zabaldu eta haren zehaztasuna hobetzen dugu”.

Metodologiak proba fisikoak, mugimenduen ebaluazioak, azelerometria (mugimendua neurtzeko gailuak) eta galdetegiak konbinatzen ditu. Gainera, familiak eta irakasle boluntarioak Navarrabiomedeko Ariketa Fisikoko Laborategian ebaluatuko dira. Emaitzak parte-hartzaileekin eta ikastetxearekin partekatuko dira, eta ohitura osasungarriak indartzeko estrategia pertsonalizatuak diseinatzeko balioko dute.

“Familiek bizitza estilo aktiboa mantentzearen garrantzia eta garrantzia ulertzea bilatzen dugu”, azaldu zuten joan den urtarrilean Ikastolan egindako proiektuaren aurkezpenean. “Datuek euren osasunaren inguruko erabaki informatuak hartzeko aukera emango diete”, gehitu zuten.

Gizartean eragina duen proiektua

Jarduera Fisikoaren Behatokia mobilizatzeko gaitasunagatik nabarmentzen da: pandemian zehar (2020/21 ikasturtea), ikastetxeetan probak egiteko baimendutako talde bakarretakoa izan zen. Ikuspegi kuantitatiboa, eskola-ingurunera egokitutako bateria teknikoekin, zabaldu egin da 2022/23tik, aldagai berriekin, testuinguruak haurren osasunean nola eragiten duen aztertzeko.

Ikasturte bakoitzean 200 haur ebaluatzeko helburuarekin, proiektuak dibulgazio-konpromisoari eusten dio, eta hezkuntza- eta osasun-zentroekin lankidetzan aritzen da. “Gizartea hobetzeko ikerketak esparru akademikoa nola gainditzen duen erakusten duen adibidea da”, azpimarratu dute Navarrabiomed-NUPetik.

Categoría
Galería de imágenes
Profesional taldea Paz de Zigandako ikasle eta irakaslearekin.
Deskargatu Flecha que indica descarga
Documentación
Vídeo

ELIKUME proiektua familia bila dabil, menu osasungarriak dituzten haur-eskoletako ikasleen egoera nutrizionalari buruzko azterketaren bigarren fasean esku hartzeko

ELIKUME
Egileak
Navarrabiomed
  • Osasun Departamentuak finantzatutako ikerketak Iruñeko eskoletako 160 familiak parte hartzea aurreikusten du, emaitza biribilak eta behin betikoak lortu ahal izateko

ELIKUME proiektuak esku hartzeko bigarren fasea abian jarri du 2024-2025 ikasturte honetan, Iruñeko udal haur-eskoletara joaten diren haurren ohitura dietetikoak eta egoera nutrizionala ezagutzen jarraitzeko asmoarekin; eskola horietan jada menu osasungarriak eta iraunkorrak dituzte. 2023-2024 ikasturtean, 80 bat familiak parte hartu zuten proiektuan, eta orain 160 familia lortu nahi dira, emaitza eztabaidaezinak eta behin betikoak lortu ahal izateko. 

Iruñeko udal haur eskoletako 18 eta 36 hilabete bitarteko haurren familientzat da proiektua. Parte hartu nahi dutenek proiektuaren webgunearen bidez www.elikume.com eman dezakete izena, eta, han, proiektuari buruzko informazio gehiago ere aurki daiteke.   

Nafarroako Gobernuko Osasun Sailak finantzatzen du ekimena, "Osasun Zientzietako Ikerketa Proiektuak 2022" deialdiaren bidez, eta honako hipotesi hau du oinarri: familiei eskaintzen zaien prestakuntzak eta sentsibilizazioak bizitza-estiloak hobetzen lagunduko du, batez ere dieta-eredu osasungarri bati atxikitzea, eta, hala, haurren gehiegizko pisuaren eta obesitatearen tasa murrizten eta gizartearen osasuna hobetzen.

Categoría
Documentación
Vídeo